Παρέλθω δόμους, αρήξαι φόνον, δοκεί μοι τέκνοις

Εχει σχολιαστεί με επάρκεια, από την εποχή της ποιητικής του Αριστοτέλη έως σύγχρονες μελέτες, πως ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της αρχαίας τραγωδίας (και σε πλήρη αντίθεση με τη σημερινή «μπαναλοποίησή» του) ήταν ο ιδιωτικός θάνατος, αλλά ο δημόσιος θρήνος. Από τις 25 σωζόμενες τραγωδίες μονάχα σε 2 συμβαίνει ο θάνατος μπροστά στα μάτια των θεατών· αλλά και στις 25 ο τεράστιος αντίκτυπος που έχει για τον άμεσο κύκλο του νεκρού και πώς αυτός επηρεάζει κι αποκαλύπτει τις σχέσεις των εμπλεκόμενων με την κοινωνία, τη μοίρα και την εξουσία εξελίσσονται επί σκηνής, βάζοντας τα ερωτήματα στη συνείδηση των πολιτών. Ακόμη κι ο τόπος του θανάτου θεωρείται απαραβίαστος ως ιερός, αφού εκεί η ύπαρξη συναντά την πιο μεγάλη μάχη και ερώτησή της. Ηταν σαν οι αρχαίοι συγγραφείς να σέβονταν την πιο σκληρή ώρα αλλά να απαιτούσαν να συζητηθεί ο αντίκτυπός της δημόσια.

Το θυμήθηκα με αφορμή τις πάμπολλες επιθέσεις που δέχονται οι γονείς των νεκρών στα Τέμπη, ιδίως η Μ. Καρυστιανού που σπάει το βαθύ έμφυλο στερεότυπο (δημιουργημένο από αιώνες για να κατευνάσει τον φόβο της μαινάδας), της γονυπετούς τεθλιμμένης, και ορθώνεται μπροστά τους.

Το θυμήθηκα, επίσης, με αφορμή το πρωτοφανές να έχουν σκορπίσει κόκαλα και αντικείμενα νεκρών λόγω της «κωλοπιλάλας» του μπαζώματος, σε μια χώρα που κατά τα άλλα όλα αργούν χαρακτηριστικά, βεβηλώνοντας με βάναυσο τρόπο (που χαστουκίζει το πολιτισμικό, το βαθύ, συλλογικό κεκτημένο) όχι μόνο τα στοιχεία και τις μαρτυρίες αλλά κι έναν τόπο θανάτου.

Πολλά χειριστικά αφηγήματα διακινούνται γι’ αυτό, από παλαιότερες αναρτήσεις της για την ευθύνη των πολιτών που αδρανούν ή αδρανούσαν, λες κι η τωρινή στάση της (που έτσι κι αλλιώς πρέπει να κρίνεται αυτόνομα) δεν αποτελεί, ίσα ίσα, συνεκτική συνέχεια, αλλά τάχα αντίφαση κατά τους ταγούς της εξουσίας και τα τρολ τους, ώς τη βαρβαρότητα για «λεφτά ή για κόμμα εξεγείρονται». Δεν κατανοεί, μέσα στον απόλυτα αυτοαναφορικό ναρκισσισμό του το πολιτικό προσωπικό πόσο βαθιά δεμένη με την (αιωνίως βαλλόμενη) δημοκρατική νοοτροπία είναι η συγκρότηση συλλογικής αποτίμησης και δημόσιας αντίδρασης απέναντι σε τέτοιο θάνατο, πόσο σε αντίθεση με έναν πονεμένο, φρικαρισμένο από τα ηχητικά θανάτου των παιδιών του μοναχικό λύκο που θα δρούσε αφού το θέμα θα είχε ξεχαστεί, είναι αυτή η στάση που υπερασπίζεται τη ζωή και δεν προσδοκά τον θάνατο, επ’ ωφελεία όλων μας.

Ακόμη κι αν τους είναι ενοχλητικό το τίμημα της δημοκρατίας, δηλαδή της οργανωτικής δεινότητας αυτών των ανθρώπων που μετέτρεψαν τον θρήνο σε δράση, αποπειρώμενοι/ες να καταργήσουν μέσω της νομικής διεθνοποίησης τον αισχρό νόμο περί ευθύνης υπουργών σαν θετικότατη κληρονομιά, ακόμη κι αν μόνο αυτό καταφέρουν, ευγνωμοσύνη δεν θα έπρεπε να αισθάνονται μόνο οι συμπαραστάτες τους αλλά και οι χλευαστές τους.