Λογοτεχνίες του κόσμου

Δεν υπάρχουν σχολές γραφής που μπορούν να διδάξουν μια οργάνωση της ανάγνωσης, μια δραστηριότητα εξαρτώμενη πάντα από την προσωπική μας επιθυμία. Αλλά διαβάζοντας είναι μια διαδρομή αναζήτησης που προαπαιτεί ένα κριτήριο επιλογής. Αν δεν είναι δυνατόν να διαβάσουμε τα πάντα, μπορεί να είναι χρήσιμο να προχωρήσουμε σε ορισμένες βασικές αναγνώσεις για μια πρώτη προσέγγιση της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Αν αποφασίζουμε να γίνουμε συγγραφείς, πρέπει πρώτα να γίνουμε αναγνώστες· και παραμένουμε συγγραφείς γιατί εξακολουθούμε να παραμένουμε αναγνώστες. Η ιστορία της λογοτεχνίας είναι επίσης ιστορία της ανάγνωσης.

Ξεκινώντας από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν υποχρεωτικές αναγνώσεις αλλά διαβάζουμε για να δούμε τον κόσμο με άλλα μάτια, αν θέλουμε πρέπει ν’ αρχίσουμε από τους αρχαίους Ελληνες και Λατίνους, από τους επικούς Ομηρο και Βιργίλιο, από τον κοσμογονικό Ησίοδο, από τους λυρικούς όπως η Σαπφώ και ο Κάτουλος, από τους σατιρικούς Πέρσιο και Γιουβενάλη, από τους τραγικούς Αισχύλο και Σοφοκλή. Αν μπορούμε να τους διαβάσουμε όλους, θα τους ανακαλύψουμε απείρως πιο άξιους προσοχής από τους πασίγνωστους Κοέλιο και Μελίσα Π.

Μετά τους Ιταλούς του 14ου αιώνα, ας δείξουμε επιείκεια στις πολυφωνικές «Ιστορίες του Καντέρμπερι», ας πηδήξουμε μερικούς αιώνες και να διαβάσουμε Σέξπιρ, Θερβάντες και Ραμπελέ, που μαγεύουν κάθε αναγνώστη και κάθε συγγραφέα. Υστερα τον Ντεφόε, τους ρομαντικούς (κυρίως τον Νοβάλις και τον Χέλντερλιν), τον παρακμιακό Ουισμάνς («Ανάποδα») και τους ρεαλιστές («Οι αντιβασιλείς» του Φεντερίκο Ντε Ρομπέρτο και τον Αμερικανό Στίβεν Κρέιν).

Φτάνοντας στον 20ό και 21ο αιώνα, να διαλέξουμε όποιον θέλουμε, εκτός από τους καθ’ ομολογίαν έγκυρους, να στρέψουμε τουλάχιστον την ανάγνωσή μας στους γνωστούς αλλά λιγότερο επισκέψιμους Χένρι Τζέιμς, Γιούνγκερ, Τόμας Μπέρνχαρντ, Γκρας.

Αν μας προσελκύουν οι σχέσεις ανάμεσα στη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία, ας στοχαστούμε με τον Ρουσό, τον Βολτέρο, τον Κίρκεγκαρντ και τον Νίτσε. Τέλος, να εμπλέξουμε στις αναγνώσεις μας και τους ψυχαναλυτές Φρόιντ, Γιουνγκ και Αντλερ.