Οπως σημειώναμε πέρσι, η επίθεση της Χαμάς εκβίαζε μια μεγάλης σφοδρότητας απάντηση που θα υπονόμευε τις διεθνείς συμμαχίες του Ισραήλ. «Το Ιράν υπολογίζει να βγει κερδισμένο από αυτή την αναστάτωση… Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ιράν θα βγει τελικά κερδισμένο» («Εφ.Συν.» 31/1/23). Οχι μόνο δεν βγήκε αλλά δέχτηκε συντριπτικά πλήγματα. Αυτό που δεν διάβασαν σωστά ήταν η διασύνδεση και πιθανές καραμπόλες ανάμεσα στα διακυβεύματα της Μέσης Ανατολής και εκείνα της ευρύτερης αντιπαράθεσης Δύσης-Ανατολής, το Ουκρανικό κ.λπ. Αυτό ακριβώς που επεδίωξαν εξ αρχής να εκμεταλλευτούν.
Το Ισραήλ δεν διαχειρίστηκε την επίθεση της Χαμάς εκδικητικά, όπως φαντάζει, αλλά ως στρατηγική ευκαιρία επέκτασης και συντριβής αντιπάλων. Είχε προφανώς εξασφαλίσει σε κάθε του βήμα τη στήριξη/ανοχή της Δύσης και των ΗΠΑ, αν δεν ήταν οι ίδιες οι ΗΠΑ που ώθησαν σε κάποιες επιλογές του Τελ Αβίβ. Η στάση της Δύσης απέναντι στην ισοπέδωση της Γάζας (οι ΗΠΑ επιμένουν στα βέτο στον ΟΗΕ για κατάπαυση πυρός), στις ισραηλινές επιθέσεις σε Λίβανο και Συρία και στις ανταλλαγές χτυπημάτων με Ιράν μιλά από μόνη της.
Πολιτικά, η ορίτζιναλ Αλ Κάιντα του Οσάμα μπιν Λάντεν έχει μικρή σχέση με τον ισλαμισμό του ISIS και της Hayat Tahrir al-Sham. Η μεγάλη διαφορά των τελευταίων είναι το πολιτικά σχεδόν μονοδιάστατο ανάθεμα (τακφίρ) στους σιίτες και στο σιιτικό τόξο της περιοχής, παρά στη Δύση, τις ΗΠΑ, το Ισραήλ κ.λπ. Το ιδιότυπο αυτό «νέο προϊόν» διαμορφώθηκε αρχικά στο κατεχόμενο Ιράκ, προκάλεσε εμφύλιο σουνιτών-σιιτών διευκολύνοντας τις δυνάμεις κατοχής, επεκτάθηκε με τον εμφύλιο στη Συρία και το στήσιμο του «Ισλαμικού κράτους» (!) από το πουθενά, σε εποχή οξυμένης σύγκρουσης Ριάντ-Τεχεράνης, δικαιολογώντας την παρουσία αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή. Το μόνο ισλαμιστικό ρεύμα στη Συρία που δεν συμμερίζεται το τακφίρ είναι οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι (Κατάρ-Τουρκία), χωρίς αυτό να τους απαγορεύει την ευρεία συνεργασία με τους τακφίρι και την απευθείας σχέση Τουρκίας-τζιχαντιστών.
Οι με αθρόα ξένη χρηματοδότηση, εξοπλισμό και εκπαίδευση τζιχαντιστικές οργανώσεις έκλεψαν την «αραβική άνοιξη» δημοκρατικών μαζών το 2011 και τη μετέτρεψαν σε ένοπλη εξέγερση, κάτι που δεν συνέβη αλλού. Ο πάτρωνας ήταν η διαφορά ανάμεσα στην Αίγυπτο (ΗΠΑ), την Τυνησία (Γαλλία) και τη Συρία (Ιράν-Ρωσία). Προς επίρρωση της δυτικής αγαλλίασης για την πτώση του «αιμοσταγούς δικτάτορα Ασαντ» να θυμίσουμε τους πάνω από 800 νεκρούς το 2011 και πάνω από 1.000 το 2013 μόνο στο Κάιρο όπου χτυπούσαν στο ψαχνό όπως και ο Ασαντ.
Κατά την Washington Post, η CIA από το 2013 διέθετε ετησίως 1 δισ. δολάρια προς τους «μετριοπαθείς» της αντιπολίτευσης (WP 12/7/15), έχοντας εκπαιδεύσει πάνω από 10 χιλιάδες μαχητές μέχρι το 2015, ενώ αξιωματούχοι των ΗΠΑ παραδέχονταν ότι οι «μετριοπαθείς» τους συνεργάζονταν με το Μέτωπο Νούσρα του Τζαουλάνι και πολλά εξελιγμένα όπλα καταλήγουν σε αυτό. Οι περισσότερες επιχειρήσεις που αποδίδονταν επικοινωνιακά στον επίσημα υποστηριζόμενο από τη Δύση Ελεύθερο Συριακό Στρατό εκτελούνταν στην πραγματικότητα από τον στρατό του Τζαουλάνι. Το Κέντρο Στρατιωτικών Επιχειρήσεων των ΗΠΑ στην Ιορδανία από το 2014 είχε σημαντικό ρόλο σε αυτά σε συνεργασία με Ισραήλ, Βρετανία, Γαλλία και χώρες του Κόλπου. Εννοείται για την καταπολέμηση του «Ισλαμικού κράτους» πάντα… «Αν η επιλογή είναι ανάμεσα σε Ιράν και «Ισλαμικό κράτος», επιλέγω «Ισλαμικό κράτος»» (Μοσέ Γιαλόν, πρ. υπουργός Αμυνας), ενώ μεγάλες ισραηλινές εφημερίδες έχουν επιβεβαιώσει την ενίσχυση τζιχαντιστών, και του Τζαουλάνι, από τα υψίπεδα του Γκολάν.
Στον προβληματισμό αν η ανατροπή στη Συρία θα ευνοήσει μακροπρόθεσμα την Τουρκία, με δεδομένο ότι η διαχείριση του Κουρδικού από τρίτους αντικειμενικά αποκτά μεγαλύτερους βαθμούς ελευθερίας, η απάντηση είναι ότι η Τουρκία περισσότερο συμμετείχε στην ανατροπή Ασαντ σε έναν σχεδιασμό τρίτων παρά ήταν η ίδια ο αρχιτέκτονας. Επέλεξε ενεργότερο ρόλο και έλεγχο σε κάτι που δεν ήλεγχε ακόμη και αν οι εξελίξεις δεν αποβούν θετικές μακροπρόθεσμα. Αλλά και η Ρωσία, που όχι τυχαία εδώ και μήνες είχε κατεβάσει τους τόνους για τη Μέση Ανατολή, επέλεξε το μη χείρον βέλτιστον, επιβεβαιώνοντας την υπερέκταση των φιλοδοξιών της. Διπλά χαμένη απέναντι σε ΗΠΑ και Τουρκία. ΗΠΑ, Ισραήλ και από κοντά Βρετανία, Γαλλία, και πιο πέρα Σαουδική Αραβία και παραδίπλα Τουρκία-Κατάρ, είχαν περισσότερα να συμφωνήσουν. Η Μόσχα θα επιδιώξει να ξανα-ισορροπήσει ανάμεσα στις διαφωνίες που ξεκινούν εκ νέου.
Η απύθμενη υποκρισία της Δύσης για τη δήθεν αποφασιστικότητά της να διατηρηθεί η Συρία ενιαία φαίνεται από την αφωνία της για τους εκατοντάδες βομβαρδισμούς του Ισραήλ μετά την πτώση Ασαντ. Δυτικά μέσα επιχειρούν τώρα επικοινωνιακό λίφτινγκ στον Τζαουλάνι που έκοβε ζωντανά κεφάλια και τα δημοσίευε σε επιδεικτικά βίντεο. Μόνο Μητέρα Τερέζα και Γκάντι του τζιχαντισμού δεν τον έχουν χαρακτηρίσει ακόμη. Η θλιβερή Ευρώπη παγώνει τις αιτήσεις ασύλου Σύρων. Αλίμονο! Ποιο το πρόβλημα επιστροφής σε μια εξουσία που οι Ταλιμπάν είναι μπροστά της υπόδειγμα ευνομίας; Ο προβληματισμός για το μεταναστευτικό συνεχίζεται βαθύς στις Βρυξέλλες όπως και η υπερπαραγωγή failed states από το δυτικό Πακιστάν μέχρι τις αφρικανικές ακτές του Ατλαντικού.
Τέλος, η Χαμάς χαιρέτισε την πτώση Ασαντ. Είχε ξαναχαιρετίσει και το 2011 την έκρηξη του τζιχαντισμού στη Συρία. Αλλά μετά την πτώση των Αδελφών Μουσουλμάνων στην Αίγυπτο είχε στραφεί προς Τεχεράνη.
*Μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., πρ. βουλευτής
