Σε όλες τις πρωτεύουσες υπάρχει το «χιλιόμετρο μηδέν», εκείνο το τοπογραφικό σημείο απ’ όπου αρχίζει η μέτρηση των χιλιομετρικών αποστάσεων από τις άλλες πόλεις – ντόπιες και ξενούλες. Συνήθως το σημείο αυτό βρίσκεται στην κεντρικότερη πλατεία και… μαρκάρεται με κάποιο εικαστικό δημιούργημα, ένα ανάγλυφο σχέδιο πάνω στο έδαφος, έναν ανδριάντα, κάποια στήλη, μια πινακίδα τέλος πάντων για να «σκαλώνει» το μάτι.
Αρχαιότερο τέτοιο οδικό ορόσημο θεωρείται το «Μιλιάρεουμ Αούρεουμ» (Milliarium Aureum) της αρχαίας Ρώμης που κάποιο τμήμα του σώζεται μέχρι σήμερα. Ηταν μια στήλη από επιχρυσωμένο ορείχαλκο και λέγεται ότι όλοι οι δρόμοι της Ρώμης ξεκινούσαν απ’ αυτήν. Κι επίσης λέγεται ότι εκεί συναντήθηκαν ο Σουητώνιος, ο Τάκιτος κι ο Πλούταρχος και αντάλλαξαν απόψεις και γνώσεις – αλλά μην το δένετε και κόμπο. Αυτά βρίσκονται στο πεδίο ερευνών των ιστορικών και των αρχαιολόγων.
Απομακρυνθήκαμε όμως πολύ. Επανερχόμαστε. Στην Αθήνα, πού βρίσκεται το χιλιόμετρο μηδέν; Πολλοί, οι περισσότεροι, πιστεύουν ότι βρίσκεται στην Ομόνοια αφού αυτή, με ό,τι κι αν «πάθει» από τις διάφορες αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις (το σιντριβάνι της δεν θα… ξεριζωθεί ποτέ), θεωρείται η κεντρικότερη πλατεία της πρωτεύουσας.
Ακόμη ακόμη θα μπορούσαν να υποθέσουν ότι αυτό το σημείο αντί άλλης ένδειξης είναι το φαρμακείο του Μπακάκου, αφού όλα τα ραντεβού από το 1919 που άνοιξε το κατάστημα κλείνονταν εκεί (τα τελευταία χρόνια έχει σπάσει κάπως αυτό το συνήθειο, αφού έχουν περισσέψει τα πέτρινα πεζούλια – «άραξε σ’ ένα πεζούλι και θα σε δω»).
Να το πάρει το ποτάμι (που κι απ’ αυτά είχε ως είναι πασίγνωστον η Αθήνα); Το χιλιόμετρο μηδέν της πρωτεύουσας βρίσκεται στην πλατεία Συντάγματος. Κι όχι στον Αγνωστο Στρατιώτη, ούτε στο κέντρο της, στο σιντριβάνι. Ψάξε ψάξε, δεν θα το βρεις. Οχι μόνο γιατί βρίσκεται σε μια ακρούλα, αλλά και γιατί δεν έχει απομείνει από τη μαρμάρινη στήλη παρά μόνο η μικρή βάση.
Είναι λοιπόν στην άκρη της πλατείας, προς τη μεριά της Καραγεώργη Σερβίας και Σταδίου, εκεί που πέφτουν τα νερά σαν μικρά Νιαγαράκια και δημιουργούν ένα αυλάκι να το πεις; Λεκάνη να το περιγράψεις; Μεγάλο νεροχύτη κουζίνας; Κάτι παράξενο και κακόγουστο πάντως. Σ’ αυτή τη γωνία υπάρχει ένα περίπτερο και στο πίσω ακριβώς μέρος του, εκεί που ο περιπτερούχος έχει μονίμως ανοιχτή την πόρτα και μαζεύονται οι φίλοι του -αλλιώς πώς να περάσει η ώρα;- είναι ένα μικρό παρτέρι και στη μέση η μαρμάρινη βάση.
Ο περιπτεράς όμως, που δεν του ξεφεύγει τίποτα (όπως και του θυρωρού της πολυκατοικίας κάποτε) γνωρίζει ότι μέχρι το 2008 βρισκόταν εκεί η στήλη που σηματοδοτούσε το χιλιόμετρο μηδέν. «Μετά τις φασαρίες και τις καταστροφές στο κέντρο, το 2008, νομίζω, την έσπασαν τη στήλη, πέρασε την επομένη το φορτηγάκι του δήμου, μάζεψε τα κομμάτια κι ό,τι είχε απομείνει, να τα ξαναφτιάξουν, λέει, κι από τότε τίποτα, έμεινε αυτή η εικοσάποντη βάση».
Με την περσινή ανάπλαση της πλατείας, τον καθαρισμό των μαρμάρων και των αγαλμάτων «περιμέναμε ότι θα αποκατασταθεί κι αυτή η ζημιά». Ματαίως. «Κι άμα ρωτούσαμε, κανείς δεν ήξερε τίποτα, κι από τους ανθρώπους του δήμου μάς έλεγαν να ρωτήσουμε την υπηρεσία της ΕΥΔΑΠ (!) και οι υδραυλικοί τον δήμο… Αϊντε να βγάλεις άκρη».
Ποτέ δεν βγάζουμε, αυτή είναι η αλήθεια. Αλλωστε πράγματα χάνονται, άνθρωποι· έρχονται άλλα και άλλοι. Ξεριζωμένοι μετράνε τα χιλιόμετρα με τα ματωμένα τους βήματα… Οπότε μηδέν απ’ το μηδέν, μια βάση, κάτι είναι…
