Η χώρα μας βιώνει μια από τις οξύτερες οικονομικές κρίσεις στην παγκόσμια ιστορία των τελευταίων εκατό ετών. Παρά την πολυετή μας οικονομική καθίζηση, οι σοβαρές αναλύσεις για πιθανούς διαύλους ανακούφισης ή και διεξόδους δεν έχουν έλθει στο προσκήνιο. Κυρίαρχη τάση είναι να μαστιγώνεται ή να αυτομαστιγώνεται ο ελληνικός λαός με υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς.
Τώρα, πώς είναι δυνατόν να πάσχει από πολυετή οικονομική κρίση η Ιαπωνία με τελείως διαφορετική νοοτροπία και εργασιακή κουλτούρα από την ελληνική, κανένας από τους υβριστές του ελληνικού λαού δεν μπορεί να το εξηγήσει.
Σήμερα, μετά τις εκλογές οι καιροί απαιτούν περισσότερο από ποτέ άλλοτε την επανατοποθέτηση της οικονομικής μας πολιτικής. Από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης, όλα τα αναπτυγμένα κράτη επεδίωκαν την ενίσχυση της παραγωγής τους και αυτό συνεχίζουν και σήμερα. Η Ελλάδα, όμως, παραμένει ο παράδεισος των εισαγωγέων. Μετά την οικονομική κρίση τα προβλήματα εντάθηκαν και όλες οι δραστηριότητες έγιναν ή τείνουν να γίνουν ζημιογόνες. Είμαστε σε καθοδική περιδίνηση, η οποία μας οδηγεί στον βυθό.
Οι ασχολούμενοι με τα οικονομικά υπουργεία ή δεν έχουν τις ικανότητες ή δεν θέλουν ή δεν τους επιτρέπεται να ενισχύσουν την οικονομική δραστηριότητα της χώρας. Είναι δυνατόν όλο και περισσότερο να επικρατούν, ιδιαίτερα στην Βόρεια Ελλάδα, οι μεταφορείς από γειτονικές χώρες, γιατί έχουν χαμηλότερο κόστος; Θα έπρεπε άμεσα να μηδενιστούν τα τέλη κυκλοφορίας για τα φορτηγά και ως ισοδύναμο να υπάρξουν χαμηλά τέλη κυκλοφορίας για όλα τα καινούργια επιβατικά αυτοκίνητα έστω και αν είναι αντιρρυπαντικής τεχνολογίας.
Είναι δυνατόν να επιβάλλονται φόροι και ασφαλιστικές εισφορές στους αγρότες, που είναι αδύνατον να εισπραχθούν; Να επιβάλλονται απαγορευτικοί περιοριστικοί όροι στην παραγωγή ζώων συντροφιάς, ενώ δεν ελέγχονται οι όροι με τους οποίους παράγονται τα ζώα συντροφιάς στην Ουγγαρία, από την οποία, κυρίως, εισάγονται; Να επιβάλλονται αυστηροί όροι στην ύπαρξη κτηνοτροφικών ζώων σε μικρά μη τουριστικά χωριά;
Το αυταπόδεικτο, ότι ο τουρισμός είναι η μόνη δραστηριότητα η οποία μπορεί ταχύτατα να ανακόψει ή και να αναστρέψει την καθοδική μας πορεία, αγνοείται και υποτιμάται. Η ανάπτυξη του τουρισμού οφείλεται μάλλον στην κατάσταση στην οποία βρίσκονται πολλές γειτονικές χώρες, παρά σε οργανωμένη προσπάθεια της πολιτικής ηγεσίας. Είναι παράλογο η Ισπανία να έχει πάνω από εβδομήντα εκατομμύρια τουρίστες και η Ελλάδα να μην μπορεί να διπλασιάσει τους τουρίστες της.
Οι παραλίες της χώρας μας είναι πάρα πολλές και ασυναγώνιστες. Το κάθε νησί μας είναι ένας έντονα διαφοροποιημένος μικρόκοσμος. Εμείς θα έπρεπε να είμαστε μακράν η πρώτη τουριστική δύναμη στη Μεσόγειο.
Αλλος βασικός παράγοντας του δημοσιονομικού μας εφιάλτη είναι η φοροαποφυγή και η φοροδιαφυγή, οι οποίες είναι βαθιά ριζωμένες στην κουλτούρα της άρχουσας τάξης της χώρας. Ο φοροεισπρακτικός μηχανισμός συνεχίζει να λειτουργεί με τον συνηθισμένο, παλιό, παραδοσιακό τρόπο.
Δεν κυνηγά ουσιαστικά τη φοροδιαφυγή και επιβαρύνει με βάση μια τυπολατρική προσήλωση όποιον πέσει στα δίχτυα του. Οι ελεγκτικές αρχές θα έπρεπε να είναι επικεντρωμένες στην είσπραξη του ΦΠΑ, καθώς η βεβαίωση των λοιπών φόρων είναι συνήθως συνδεδεμένη με τη βεβαίωση του ΦΠΑ.
Πρέπει να στοχοποιήσουν τις μεγάλες φορολογικές υποθέσεις, όχι μόνο γιατί είναι αποδοτικότερες σε φόρους, αλλά γιατί οι μεγάλοι φοροφυγάδες αποτελούν το πρότυπο των μικρών. Είναι γνωστό ότι οι κατώτερες κοινωνικές τάξεις μιμούνται τις ανώτερες. Θα έπρεπε να ληφθεί μέριμνα με ανάλογη νομοθετική ρύθμιση, ώστε λόγω εκτάκτων δημοσιονομικών αναγκών να υπάρχει απόλυτη προτεραιότητα στην εκδίκαση των υποθέσεων με μεγάλο δημοσιονομικό ενδιαφέρον.
Ετσι θα έπαυαν να υπάρχουν μεγάλες υποθέσεις που λιμνάζουν για χρόνια και θα επιταχυνόταν η είσπραξη των φόρων. Με την ίδια νομοθετική ρύθμιση περί εκτάκτων δημοσιονομικών αναγκών θα μπορούσε να απαλλαγεί το Δημόσιο από άχρηστα κτίρια τα οποία είναι μισθωμένα με πολυετή τεράστια ενοίκια.
Αν στην έλλειψη της στήριξης της παραγωγής και την εκτεταμένη φοροδιαφυγή προσθέσουμε και τη μέγκενη που δημιουργούν στα δημόσια οικονομικά οι υπέρογκες στρατιωτικές δαπάνες και οι τεράστιες δαπάνες εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, τότε έχουμε ένα βασικό περίγραμμα μέσα στο οποίο εκτυλίσσεται το δημοσιονομικό μας δράμα.
Η ολιγόμηνη κυβερνητική πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ πέτυχε να ανακουφίσει κάπως χειμαζόμενα οικονομικά στρώματα, αλλά δεν κατόρθωσε, ίσως σε κάποιο βαθμό δικαιολογημένα, να δημιουργήσει ευνοϊκότερες συνθήκες για την οικονομική δραστηριότητα. Η χώρα χρειάζεται ένα οικονομικό επιτελείο το οποίο με μεράκι και φαντασία θα εφαρμόζει μέτρα στήριξης της οικονομικής δραστηριότητας, δίωξης της μεγάλης φοροδιαφυγής και περιορισμού των δαπανών που καταβάλλονται στο εξωτερικό.
* διδάκτορος Οικονομικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Paris 1 – Sorbonne, διδάσκει στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο
