Η πρόσφατη πυρκαγιά στην Αττική, με τις μεγάλες καταστροφές που άφησε πίσω της, αποκάλυψε για μια ακόμη φορά τη γύμνια του κρατικού μηχανισμού. Η πυρκαγιά προκάλεσε αναμενόμενα δηλώσεις των πολιτικών αρχηγών, που έσπευσαν να τοποθετηθούν πάνω στο ζήτημα, ο καθένας από τη σκοπιά του. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει αναμφίβολα, αν μη τι άλλο για την αφέλειά της, εκείνη του ΓΓ του ΚΚΕ κ. Δ. Κουτσούμπα.
Συγκεκριμένα, αφού αναφέρθηκε στην κρισιμότητα της κατάστασης, ο κ. Κουτσούμπας κάλεσε το κράτος και την κυβέρνηση να εκπονήσουν και να εφαρμόσουν ένα μακροχρόνιο σχέδιο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των πυρκαγιών:
«Θα έπρεπε από αυτήν την άποψη να υπάρχει συνεχές και μόνιμο ενδιαφέρον όλων των κυβερνήσεων, του κράτους, της σημερινής κυβέρνησης και όχι στο παρά πέντε ή στο και πέντε, όπως τώρα, αλλά έπρεπε να υπάρχει πρόληψη, ολοκληρωμένο σχέδιο προστασίας των δασών […] θα έπρεπε χθες να έχουν ανοιχθεί όλοι οι δασικοί δρόμοι, θα έπρεπε χθες να έχει καθαριστεί το δάσος, θα έπρεπε χθες να έχουν παρθεί όλα τα μηχανήματα, οι υποδομές, το απαραίτητο προσωπικό και να έχει εκπαιδευτεί ο πληθυσμός για τέτοιες καταστάσεις»1.
Η δήλωση του κ. Κουτσούμπα ξεχειλίζει ασφαλώς από καλή, ευγενική διάθεση να αντιμετωπιστούν οι επώδυνες συνέπειες των πυρκαγιών. Η μόνη «λεπτομέρεια» που διέφυγε από τον ΓΓ του ΚΚΕ είναι το ερώτημα: σε ποιο κράτος και σε ποια κυβέρνηση απηύθυνε τούτη την έκκληση;
Η απάντηση είναι ότι την απηύθυνε στο ελληνικό αστικό κράτος και στην εξίσου αστική κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη, που έχουν ανέκαθεν αποδείξει όχι μόνο την ανικανότητα αλλά και την εγγενή αδυναμία τους να επεξεργαστούν και να εφαρμόσουν ένα τέτοιο σχέδιο, τόσο στο ζήτημα των πυρκαγιών όσο και σε όλα τα άλλα ζωτικά ζητήματα του ελληνικού λαού. Αυτή η αδυναμία δεν είναι τυχαία. Συνδέεται με τα ταξικά συμφέροντα, εγχώρια και διεθνή, που υπηρετούν με συνέπεια αυτό το κράτος και αυτή η κυβέρνηση. Αυτά ακριβώς τα συμφέροντα υπαγορεύουν να ξοδεύονται δις για Ραφάλ και φρεγάτες Μπελαρά, ενώ για την προστασία της χώρας από τις πυρκαγιές περισσεύουν ψίχουλα.
Δεν είναι φανερό ότι με το να καλεί αυτό το κράτος και αυτή την κυβέρνηση να καταστρώσουν και να εφαρμόσουν ένα μακροχρόνιο σχέδιο πρόληψης των πυρκαγιών ο κ. Κουστούμπας δημιουργεί αυταπάτες στο λαό για το τι μπορεί να περιμένει από δαύτα; Δεν είναι φανερό ότι ένας πραγματικός κομμουνιστής ηγέτης θα έπρεπε αντίθετα να προειδοποιήσει το λαό ότι δεν μπορεί να περιμένει τίποτα διαφορετικό από αυτό το κράτος και αυτή την κυβέρνηση;
Ή μήπως πάλι νομίζει ο κ. Κουτσούμπας ότι μπορεί να βρεθούν οι πόροι ώστε και να αγοράζονται πανάκριβες φρεγάτες και Ραφάλ, και να δημιουργηθεί μαζί η υποδομή για να εφαρμοστεί ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο πρόληψης των πυρκαγιών; Δυστυχώς, κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει. Ένα σχέδιο όπως αυτό που πρότεινε ο Κουτσούμπας, πέρα από την ουσιαστική ενίσχυση των εναέριων και επίγειων μέσων της πυροσβεστικής απαιτεί σοβαρές προσλήψεις προσωπικού, σημαντική ενίσχυση των δήμων για αποψιλώσεις, τη διάνοιξη ενός δικτύου αντιπυρικών ζωνών στα δάση, σε συνδυασμό με τη λήψη μέτρων για τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, ξηρασία, αρχόμενη ερημοποίηση, κοκ. Όλα αυτά προϋποθέτουν τη δαπάνη αρκετών δις για σειρά ετών, που για να βρεθούν πρέπει να κοπούν από αλλού: από τις πολεμικές δαπάνες και τα παχυλά κέρδη των πολυεθνικών. Και η ταξική ουσία του αστικού κράτους το κάνει ανίκανο να ασκήσει τέτοια πολιτική, καταδικάζοντάς το να προσφέρει μόνο ασπιρίνες. Πόσω μάλλον όταν πρόκειται για ένα αναχρονιστικό, πελατειακό κράτος όπως το ελληνικό, και όχι, ας πούμε, για το σουηδικό ή το ελβετικό κράτος, που χωρίς να διαφέρουν ριζικά είναι σε θέση να υπολογίζουν κάπως τις κοινωνικές ανάγκες.
Σημαίνουν άραγε αυτά ότι ένας κομμουνιστής θα έπρεπε να αρκεστεί να υποδείξει ότι το αστικό κράτος είναι εκ φύσης ανίκανο να κάνει οτιδήποτε σοβαρό για τις πυρκαγιές και να μείνει σε αυτό; Όχι, ένας κομμουνιστής θα έπρεπε να υποδείξει επίσης κάποια εντελώς στοιχειώδη μέτρα και να επικρίνει το κράτος και την κυβέρνηση για το ότι απέτυχαν να πάρουν ακόμη και αυτά τα μέτρα. Θα έπρεπε να πει κάτι σαν το εξής:
«Εμείς οι κομμουνιστές δεν έχουμε καμιά αυταπάτη ότι το ελληνικό αστικό κράτος και οι κυβερνήσεις του μπορεί ποτέ να εφαρμόσουν οποιοδήποτε μακροχρόνιο σχέδιο για να προλάβουν τις πυρκαγιές ή να λύσουν οποιοδήποτε σοβαρό πρόβλημα του ελληνικού λαού. Όμως εσείς κ. Μητσοτάκη και η κυβέρνησή σας αποτυχαίνετε να κάνετε ακόμη και στοιχειώδη πράγματα που είναι μέσα στο εύρος των δυνατοτήτων σας. Τι σας εμπόδισε να “θυσιάσετε” 3-4 Ραφάλ για να ενισχύσετε τα εναέρια μέσα και τις αποψιλώσεις από το 2020, όταν οι επιστήμονες σας προειδοποιούν εδώ και τόσα χρόνια; Κι αν όχι μόνο εσείς αλλά και η ΕΕ και όλες οι θιγόμενες χώρες προγραμματίζετε την παραγωγή των νέων πυροσβεστικών αεροσκαφών για το 2027, αυτό είναι δείγμα της κοινής χρεοκοπίας σας, του γεγονότος ότι οι κοινωνικές ανάγκες σάς αφήνουν αδιάφορους».
Το ζήτημα έχει όμως και μια άλλη πλευρά. Εδώ και δεκαετίες, αφότου επικράτησε η ηγεσία Παπαρήγα, το ΚΚΕ καλεί σε «αντεπίθεση για τη λαϊκή εξουσία και τη λαϊκή οικονομία» – τελευταία μάλιστα και σε «πανευρωπαϊκή αντεπίθεση». Το όλο concept είναι βέβαια καθαρή συνθηματολογία και ανοησία. Σε όλη την περίοδο μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ το παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα βρισκόταν σε μια φάση ήττας και άμυνας, ώστε δεν υπήρχαν οι όροι για μια τέτοια αντεπίθεση, που διεξαγόταν μόνο μέσα στο κεφάλι της ηγεσίας του ΚΚΕ. Είναι περίπου σαν να βρισκόμαστε στο μέσο του χειμώνα, να έρχεται χιονοθύελλα και να μας καλούν να βγούμε με μαγιό στις ακρογιαλιές για να προϋπαντήσουμε το καλοκαίρι.
Αν τώρα δεχτούμε ότι το ελληνικό αστικό κράτος και η κυβέρνηση μπορούν πράγματι να εφαρμόσουν ένα μακροχρόνιο πρόγραμμα πρόληψης και αντιμετώπισης των πυρκαγιών, τότε σε τι χρειάζεται η «αντεπίθεση για τη λαϊκή εξουσία και τη λαϊκή οικονομία»; Σε μια τέτοια περίπτωση το κράτος και η κυβέρνηση μπορούν μια χαρά να λύσουν το πρόβλημα. Μετά θα αρχίσουν να λύνουν και άλλα προβλήματα όπως η παιδεία, η υγεία και η ακρίβεια, που αποτελούν επίσης ζωτικές λαϊκές ανάγκες. Και έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, ένα ωραίο πρωί θα ξυπνήσουμε στο σοσιαλισμό, χωρίς να χρειαστεί καμιά «αντεπίθεση», «επανάσταση», «λαϊκή εξουσία», κοκ.
Τέτοια ήταν η θέση του Μπερνστάιν, ο ρεφορμισμός του οποίου επικρίθηκε με δριμύτητα από τον Λένιν, τη Λούξεμπουργκ και άλλους επιφανείς μαρξιστές στις αρχές του 20ού αιώνα. Ωστόσο, η λογική της ηγεσίας του ΚΚΕ αντιστοιχεί περισσότερο στη δογματική παραλλαγή αυτής της άποψης, την οποία είχε εισάγει στο διεθνές σοσιαλιστικό κίνημα ο Λασάλ και εξέθεσε συντριπτικά στην Κριτική του Προγράμματος της Γκότα ο Μαρξ.
Στο συνέδριο ενοποίησης της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας στην Γκότα το 1875 οι λασαλικοί είχαν καταφέρει να περάσουν στο κομματικό πρόγραμμα μια σειρά μικροαστικές θέσεις του Λασάλ, όπως η έννοια ότι η εργάτες θα λαμβάνουν στη μελλοντική σοσιαλιστική κοινωνία το «πλήρες έσοδο της εργασίας» και ο λεγόμενος «σιδερένιος νόμος των μισθών», σύμφωνα με τον οποίο στην παρούσα κοινωνία οι εργάτες είναι καταδικασμένοι στο απόλυτο μίνιμουμ της επιβίωσης και δεν μπορεί ποτέ να κατακτήσουν κάτι παραπάνω. Και από την άλλη μεριά, στα αιτήματα του προγράμματος είχαν περιλάβει διεκδικήσεις όπως η ενίσχυση από το πρωσικό κράτος, ένα από τα πιο αναχρονιστικά και δεσποτικά της εποχής, των εργατικών συνεταιρισμών, ώστε να καταστούν ένας μοχλός μετάβασης στο σοσιαλισμό.
Ο Μαρξ είχε επικρίνει το «σιδερένιο νόμο των μισθών» και τα άλλα συνθήματα των λασαλικών σαν «ταμπέλα με την οποία οι αληθινοί πιστοί αναγνωρίζονται μεταξύ τους». Αναφερόμενος δε στα αιτήματα που πρόβαλλαν προς το πρωσικό κράτος πρόσθετε: «Όλο το πρόγραμμα, παρά το δημοκρατικό θόρυβό του, διαπερνιέται πλήρως από τη δουλική πίστη της λασαλικής σέκτας στο κράτος ή, που δεν είναι διόλου καλύτερο, από μια δημοκρατική πίστη στα θαύματα, ή μάλλον είναι ένας συμβιβασμός ανάμεσα και στα δυο αυτά είδη πίστης στα θαύματα, που και τα δυο βρίσκονται εξίσου μακριά από το σοσιαλισμό»2.
Στην περίπτωση της ηγεσίας του ΚΚΕ η ταμπέλα με την οποία αναγνωρίζονται οι «πιστοί» είναι τα σλόγκαν περί «αντεπίθεσης» και οι ύμνοι στον Στάλιν. Και οι προσευχές τους να λύσει το παρόν κράτος τα λαϊκά προβλήματα, στις οποίες επιδίδονται τακτικά3, είναι το ισοδύναμο της δουλικής πίστης των λασαλικών στο κράτος και στα θαύματα.
Οι εκκλήσεις του κ. Κουτσούμπα για την εφαρμογή μακροχρόνιων σχεδίων και τις πυρκαγιές και άλλα θέματα από το ελληνικό αστικό κράτος αποδεικνύουν για ν+1 φορά ότι η ηγεσία του ΚΚΕ δεν είναι πραγματικοί κομμουνιστές, αλλά σκουριασμένοι, αφελείς γραφειοκράτες. Αυτή η ηγεσία ενεργεί με τέτοιο τρόπο που να κατεβάζει το επίπεδο συνειδητότητας του λαού αντί να το ανεβάζει, να προκαλεί σύγχυση και κατάπτωση στα απλά μέλη του ΚΚΕ και στο κίνημα αντί να διαπαιδαγωγεί φωτισμένους αγωνιστές.
Από αυτή την άποψη, το ότι η ηγεσία του ΚΚΕ ανακάλυψε στον Στάλιν το πρότυπο του πιστού κομμουνιστή, δικαιώνοντας ακόμη και τα χειρότερα σταλινικά εγκλήματα, δεν είναι τυχαίο. Συνδέεται με το γεγονός ότι ο Στάλιν έβγαλε στον αφρό αυτό τον τύπο των γραφειοκρατών, χρησιμοποιώντας τους σαν όργανα για τη στήριξη της αυταρχικής εξουσίας του. Αλλά αυτό μόνο με τον κομμουνισμό δεν είχε και δεν έχει σχέση. Στην πραγματικότητα, όταν μιλά για κομμουνισμό, η ηγεσία του ΚΚΕ δεν εννοεί κάτι άλλο από τον εαυτό της, που τον ταυτίζουν φωνακλάδικα με τον κομμουνισμό για να τον θέτουν πάνω από κάθε κριτική. Τα ίδια τα λεγόμενά τους και οι θέσεις τους καταρρίπτουν τις αξιώσεις τους, αποκαλύπτοντάς τους ως ένα ιστορικό απολίθωμα και πηγή τεράστιων κινδύνων για την υπόθεση του κινήματος.
Σημειώσεις
1. Βλέπε Δ. Κουτσούμπας, «Κουτσούμπας για φωτιά στην Αττική: Να εκπονηθεί σχέδιο, έστω κι αυτή την τελευταία στιγμή»
2. Κ. Μαρξ, «Critique of the Gotha Programme», στα Κ. Μαρξ και Φ. Ένγκελς, Selected Works, Progress Publishers, Μόσχα 1977, τόμ. 3, σελ. 23, 28.
3. Σε παλιότερα άρθρο μας στην ηλεκτρονική έκδοση της «Εφημερίδας των Συντακτών» είχαμε παραθέσει και σχολιάσει σχετικά τις προτάσεις της ηγεσίας του ΚΚΕ για την οργάνωση της οικογένειας πάνω σε κομμουνιστικές γραμμές με την κατάθεση μάλιστα σχετικών προτάσεων νόμου στη Βουλή, την οποία είχαν επικαλεστεί για να δικαιολογήσουν τη σκοταδιστική καταψήφιση του νομοσχεδίου για το δικαίωμα γάμου των ομόφυλων ζευγαριών. Βλέπε σχετικά, Χρ. Κεφαλής, «Οι sugar daddies και ο κ. Κουτσούμπας», «Κουτσούμπας: Γιατί καταψηφίσαμε το σύμφωνο συμβίωσης ομόφυλων και ετερόφυλων ζευγαριών», για τις αναφορές του Δ. Κουτσούμπα στο θέμα.
*Συγγραφέας, μέλος της ΣΕ της Μαρξιστικής Σκέψης. Το 2023 κυκλοφόρησε το βιβλίο του Κριτική του Νεοσταλινισμού του ΚΚΕ (εκδ. Εύμαρος).
