Ενα παιδί δέχεται μία σφαίρα. Γύρω του είναι 2 άνδρες. Εκείνος που το χτύπησε με τη σφαίρα χωρίς δεύτερη σκέψη. Από δίπλα του ένας άλλος, ο οποίος κοιτά τον προηγούμενο με ένα αυστηρό βλέμμα για τα μάτια του κόσμου, αλλά μένει άπραγος. Λίγο πιο πέρα βρίσκεται μια στρουθοκάμηλος, η οποία ακολουθώντας την πάγια τακτική της μόλις αντίκρισε το γεγονός έβαλε το κεφάλι της μες στο έδαφος.
Στην παραπάνω αναλογία, δυστυχώς, εύκολα μπορεί κάποιος να καταλάβει ποια είναι η Ευρώπη. Και το λέω με στενοχώρια, ενώ σε λίγες μέρες οι ευρωπαϊκοί λαοί ψηφίζουν για την Ευρώπη του 2030. Μια Ευρώπη όπου το έλλειμμα ηγεσίας είναι πλέον καταφανές. Από τη μία, οι εκπρόσωποι της παραδοσιακής δύναμης της Ε.Ε. τα τελευταία χρόνια, Γερμανίας, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο σημερινός καγκελάριος, Ολαφ Σολτς, παρότι ανήκουν σε διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, έχουν ένα κοινό: αδυνατούν να εμπνεύσουν για μια Ευρώπη πιο δυνατή, πιο ενωμένη, πιο δίκαιη. Παράλληλα, ο Μακρόν και ο Σάντσεθ, αποδυναμωμένοι πλέον, βρίσκονται υπό εσωτερική αμφισβήτηση, προσπαθώντας να περιορίσουν τις απώλειές τους.
Ακόμα, τα τελευταία 20 χρόνια αντί της ενοποίησης και των απαραίτητων βημάτων προς αυτήν, όπως τα βήματα προς υιοθέτηση Ευρωπαϊκού Συντάγματος, η Ε.Ε. έχει ακολουθήσει την τακτική της άκριτης (;) ορισμένες φορές εισχώρησης 13(!) νέων κρατών-μελών, τα οποία παρότι με την είσοδό τους στην Ενωση αποδέχθηκαν τις ήδη υπάρχουσες συνθήκες επιμένουν συχνά να τις αμφισβητούν μαζί με τις αρχές του κράτους δικαίου (βλ. στάση Ουγγαρίας και Πολωνίας μέχρι πρότινος).
Ταυτόχρονα, παρά το παραπάνω, χώρες όπως οι γειτονικές Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία βρίσκονται σε καθεστώς «υποψήφιων προς ένταξη» κρατών-μελών. Για την Ελλάδα η είσοδος αυτών των χωρών στην ευρωπαϊκή οικογένεια και η ταυτόχρονη αποδοχή των υποχρεώσεων, δικαιωμάτων και αξιών που αυτή συνεπάγεται θα ήταν ευτύχημα. Ωστόσο, δεν μπορεί κανείς να παραγνωρίσει ότι για να συμβεί αυτό, οι συγκεκριμένες χώρες πρέπει πρώτα να φτάσουν το επίπεδο της Ε.Ε. σε επίπεδο σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του διεθνούς δικαίου και όχι η Ε.Ε. να κάνει εκπτώσεις.
Τέλος, η Ευρώπη, σε μια εποχή που ο «Παγκόσμιος Νότος» γίνεται όλο και πιο ισχυρός, χάνει σταδιακά τον αυτόνομο ρόλο της στο παγκόσμιο στερέωμα, μη μπορώντας να αρθρώσει δικό της πολιτικό λόγο. Δεν διαμορφώνει πολιτικές, αλλά ακολουθεί με μικρές διαφοροποιήσεις. Η Ευρώπη, η οποία θα έπρεπε να πρωταγωνιστεί σε επίπεδο α) ανθρωπίνων δικαιωμάτων, β) πολιτισμού και γ) αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης.
Πιστεύω, λοιπόν, ότι η Ευρώπη έχει (ξε)χάσει τον στόχο της, την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, και αντ’ αυτού προχωρά χωρίς πυξίδα σε αχαρτογράφητα νερά. Είναι ώρα να στρίψει το τιμόνι και να αποφύγει την προς το παρόν αναπόφευκτη σύγκρουση με τα βράχια. Με πολιτικές υπέρ ενός κράτους δικαίου με ισχυρό δημόσιο σύστημα υγείας, χρηματοδότηση του δημόσιου πανεπιστημίου, σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ίσες ευκαιρίες. Και ίσες ευκαιρίες δεν σημαίνει ίδιες ευκαιρίες, αλλά να δίνεις την ευκαιρία σε κάποιον με χαμηλότερη αφετηρία να φτάσει πρώτος τον τερματισμό.
Για μια Ευρώπη πιο δυνατή, πιο ενωμένη, πιο δίκαιη…
*Αντιπρόεδρος Ευρωπαϊκής Ενωσης Νέων Νομικών – Τμήμα Αθήνας, Φοιτητής Νομικής Αθηνών & Πανεπιστημίου Χούμπολντ του Βερολίνου
