«Η ζωή μας μπορεί να γίνει ακόμα καλύτερη…»

Σε σποτ του πλειοψηφούντος στη Βουλή κόμματος για τις ευρωεκλογές του 2024, στο Ζάππειο Μέγαρο της Αθήνας, εμφανίζεται ο αρχηγός του και πρωθυπουργός της χώρας να παρουσιάζει το μεταναστευτικό με φόντο το τείχος του Εβρου, στην ίδια φράση με τον ιό του Covid, τον πόλεμο στην Ουκρανία και την παγκόσμια ακρίβεια, ως καταστροφή κι αυτό, απειλητικό για την πρόοδο της χώρας.

Την έκπληξη να παρουσιάζεται η μετανάστευση στο ίδιο συγκείμενο με έναν φονικό ιό, έναν πόλεμο και ένα οικονομικό χτύπημα, όλα προερχόμενα «απ’ έξω», ακολούθησε η θλίψη της συνειδητοποίησης ότι αυτά προέρχονται από ένα τόσο σημαντικό λόγω θέσης πρόσωπο για τη χώρα στην οποία ζω και της οποίας είμαι πολίτης. Η θλίψη μιας Ελλάδας-φρούριο, μιας Ευρώπης-φρούριο, που υψώνει τείχη εντός και εκτός συνόρων σε πρόσωπα που πολλές φορές χρήζουν διεθνούς προστασίας και σε κάθε περίπτωση είναι φορείς των νομικά κατοχυρωμένων Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Θλίψη για τις συνέπειες τέτοιας φοβικής αντιμετώπισης ενός διεθνούς φαινομένου που υπάρχει από τότε που υπήρχε ο άνθρωπος, αυτού της μετανάστευσης. Θλίψη για τον φόβο που μπορούν να πυροδοτήσουν τέτοια μηνύματα και για τις ρατσιστικές επιθέσεις, λεκτικές και σωματικές, που μπορούν να προκαλέσουν σε μέσα όπως η τηλεόραση και το διαδίκτυο. Είναι λογικό, καθώς ενσπείρεται ο φόβος για την έξωθεν απειλή, να επακολουθούν η συσπείρωση γύρω από έναν σωτήρα και ο «κοινός αγώνας» κατά του «εχθρού». «Αγώνας» που παίρνει πολλές μορφές.

Θα αναφερθώ σε μια περίπτωση που έχει υποτίθεται τις λιγότερες συνέπειες, αυτή των λεκτικών επιθέσεων και ύβρεων με ρατσιστικό κίνητρο σε μετανάστες χωρίς καμία αφορμή, στα κατάμεστα από κόσμο λεωφορεία. Εκπληκτος έχω τύχει αρκετές φορές μάρτυρας σε τέτοιου είδους περιστατικά – ύβρεις κατά μανάδων, γιατί εμπόδιζαν τους συνεπιβάτες τα καρότσια με τα μωρά τους, ή, πολύ πρόσφατα, μιας κυρίας που την ενοχλούσε η ξένη γλώσσα ενός συνεπιβάτη που μιλούσε στο κινητό του. Συνήθης η «προτροπή», στην καλύτερη περίπτωση, «να πάνε στη χώρα τους, εκεί να τα κάνουν αυτά…».

Τα αδικήματα ρατσιστικού κινήτρου, που πλήττουν κατ’ ελάχιστον την τιμή και την αξιοπρέπεια του θύματος, έχουν πολλαπλές συνέπειες. Δεν θίγουν μόνον το θύμα, αλλά και την κοινότητα στην οποία ανήκει, δημιουργούν πολώσεις και δυναμιτίζουν την κοινωνική ειρήνη.

Στην περίπτωση των λεκτικών επιθέσεων στα λεωφορεία, αδύναμα δεν είναι μόνο τα θύματα, που σπανίως αντιδρούν είτε από φόβο είτε από έλλειψη γνώσης της ελληνικής, είναι και οι θύτες. Συχνά άτομα τρίτης ηλικίας, που σε καμία περίπτωση δεν δείχνουν να είναι οικονομικά εύρωστα. Σε όλες τις περιπτώσεις, τις σκηνές λεκτικής βίας ακολουθούσε η επίκληση εκ μέρους μου των συνεπειών του νόμου για τους θύτες και η αδιαφορία των υπόλοιπων συνεπιβατών-θεατών, που παρενέβαιναν μόνον αν κινδύνευε να συνεχιστεί η απρόσκοπτη μετακίνησή τους.

Με θλίβει βαθιά αυτή η βία, με εξοργίζει αυτό το αναίτιο ξέσπασμα των αδύναμων στους αδύναμους, που υποδαυλίζεται από τις πολιτικές των δυνατών, παρά το γεγονός πως φαίνεται να συμβαίνει από πάντα και να έχει μελετηθεί όσο λίγα φαινόμενα.

Μας μένει μόνον μία διέξοδος – η διέξοδος της δράσης. Της δράσης ως συνταγματικής μας υποχρέωσης ως πολιτών και εμένα ως δικηγόρου που έχω δώσει όρκο «…να υπερασπίζομαι τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων των πολιτών και κατοίκων της χώρας». Της δράσης στον δημόσιο χώρο με την επίκληση των συνεπειών του νόμου, με έγγραφες αναφορές και καταγγελίες, όπου και όπως προβλέπεται από το δικαιικό μας σύστημα. Αλλά και από το βήμα τούτης της εφημερίδας και όλων των μέσων επικοινωνίας και δικτύωσης.

Μερικές εκατοντάδες μέτρα από το αρχαιοπρεπές κτίριο του Ζαππείου, όπου έχει γυριστεί το σποτ του κυβερνώντος κόμματος, βρίσκεται η αρχαία Αγορά της Αθήνας. Εκεί για πρώτη φορά κατοχυρώθηκε η ελευθερία του λόγου -αν και βέβαια αφορούσε κατά βάση άνδρες πολίτες- και διασφαλίστηκε το δικαίωμα της επιδοκιμασίας ή της αποδοκιμασίας όλων, δυνατών και αδυνάτων, στο βήμα, στα δικαστήρια, στην κάλπη. Είναι αυτό για το οποίο υποχρεούμαστε από το Σύνταγμα να παλέψουμε. Γιατί «η ζωή μας μπορεί να γίνει ακόμα καλύτερη…».

*Δικηγόρος