Πριν αναφερθούμε στο πώς ο μύθος του Γαλιλαίου διαδόθηκε σε όλη την Ευρώπη, είναι ουσιαστικό να καταλάβουμε ότι ο Γαλιλαίος δεν ήταν επιστήμονας. Ηταν ένα «εμπόρευμα» που εφηύρε ο Sarpi και έπειτα το «προώθησε» με τέτοιο τρόπο που θα έκανε τον πιο πειστικό διαφημιστή της Νέας Υόρκης να σκάσει από ζήλια. Ηταν μια πραγματικά μεγάλη απάτη όλης αυτής της ιστορίας. Το 1592 ο Γαλιλαίος μετακόμισε από την Πίζα στην Πάντοβα, όντας ένας καθηγητής των μαθηματικών. Φτάνοντας στην Πάντοβα, εντάχθηκε υπό την προστασία μιας πανίσχυρης ομάδας Βενετών αριστοκρατών, με επικεφαλής τούς Giovanni Francesco Sagredo και Nicolo Contarini, μέλη του κύκλου του Sarpi, όντας αυτοί που τον εισήγαγαν στο ridotti του Morosini και του Nove d’ Oro. Ο πλούσιος Sagredo αποτελούσε τον προσωπικό πάτρωνα του νεαρού καθηγητή από την Πίζα, προσκαλώντας τον να κατοικήσει στην πλούσια βίλα του, χτισμένη πάνω σε ρωμαϊκά ερείπια στις όχθες του καναλιού Brenta. Αυτή η βίλα, γνωστή για τις μεγάλες συνάξεις που γίνονταν εκεί, έγινε το δεύτερο σπίτι του Γαλιλαίου.
Ο Sarpi κινητοποίησε μέλη της κλίκας του ώστε να ελέγχουν και να καθοδηγούν τις εργασίες του Γαλιλαίου, και σε μερικές περιπτώσεις να τον εφοδιάζουν με εφευρέσεις και θεωρίες που αργότερα θα δημοσιεύονταν με το όνομα του Γαλιλαίου. Αυτές περιλάμβαναν το πρώτο σύγχρονο θερμόμετρο (εφεύρεση του Sagredo), τη «θεωρία των παλιρροιών», που είχε αναπτυχθεί από τον de Domis (αλλά ήταν εσφαλμένη) και πολλά έργα σχετικά με τη μηχανική και τα βάρη -που δόθηκαν από τον Santorio Santorio και τον Filippo Salviati- με σχέδιο να διαμορφωθεί η εικόνα του Γαλιλαίου ως ήρωα της «Νέας Επιστήμης».
Οταν οι πράκτορες του Sarpi δεν μπορούσαν να μεταφέρουν στον Γαλιλαίο νέες ανακαλύψεις που ο ίδιος θα τις δημοσιοποιούσε για δικές του, απλά τις έκλεβαν από άλλους και συχνά κατηγορούσαν τον πραγματικό εφευρέτη σαν αντιγραφέα και δολοπλόκο. Αυτή η μέθοδος ξανάρθε στην επιφάνεια εκατό χρόνια μετά, όταν ο Leibniz κατηγορήθηκε ως αντιγραφέας του διαφορικού λογισμού. Η έναρξη της επίθεσης του Γαλιλαίου στον Αριστοτελισμό ήταν η αναγγελία της ανακάλυψης ενός «Νέου Αστρου» – μιας υπερνόβας στην πραγματικότητα. Το μοναδικό πρόβλημα σ’ αυτό ήταν πως είχε ανακαλυφθεί -βδομάδες πριν- από τον αστρονόμο Simon Marius, που έστειλε τον μαθητή του, Baldassare Capra, στην Πάντοβα. Ο Capra ενημέρωσε σχετικά τον Paolo Sarpi, ο οποίος ενημέρωσε αμέσως τον Γαλιλαίο, και στη συνέχεια ο Γαλιλαίος διακήρυξε ότι αυτή η ανακάλυψη ήταν δική του. Αργότερα, το 1607, ο ίδιος ο Capra μπλέχτηκε σε μια άλλη διένεξη με τον Γαλιλαίο, όταν ο Capra ανακοίνωσε πως ήταν ο εφευρέτης του Διαβήτη του Γεωμέτρη (1).
Ο Γαλιλαίος κατηγόρησε τον Capra ως λογοκλόπο και έπειτα από εντολή της Βενετσιάνικης Γερουσίας που ελεγχόταν από τους Giovani, όλα τα αντίτυπα του σχετικού βιβλίου του Capra κατασχέθηκαν και ρίχτηκαν στην πυρά. Σε αυτή τη διαμάχη, ο ίδιος προσωπικά ο Sarpi μεσολάβησε και ήταν κριτής αυτής της διαμάχης, ωφελώντας τον Γαλιλαίο. Ο Simon Marius είχε και μια επιπλέον διαμάχη με τον Γαλιλαίο, όταν ήταν ο πρώτος αστρονόμος στην Ευρώπη που παρατήρησε τους δορυφόρους του Δία. Ο Γαλιλαίος ανακοίνωσε πως ήταν δική του η ανακάλυψη, αλλά στη συνέχεια ο Marius του επιτέθηκε δημοσίως. Η ομάδα του Sarpi επιτέθηκε εναντίον του Marius, κατηγορώντας τον για αντιγραφή. Στην πραγματικότητα, και μετά από 300 χρόνια -το 1900- μια διεθνής επιστημονική διάσκεψη απέδειξε πως ο Marius ήταν αυτός που πρώτος ανακάλυψε τους δορυφόρους του Δία.
(1) Αναλογικός διαβήτης (sector), κύριο εργαλείο για υπολογισμούς, που χρησιμοποιήθηκε από τον 16ο μέχρι τον 19ο αιώνα.
* Ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών
