Βυρωνική ποίηση ελευθερίας, πράξεις αντιρατσισμού

Θα ξεσηκώσω, αν μπορέσω, και τις πέτρες ακόμα
ενάντια στους τυράννους της Γης
Λόρδος Βύρων

Μέγας ποιητής ο λόρδος Βύρων, εκ των κορυφαίων του ρομαντισμού, δήλωνε «πολίτης του κόσμου», γράφοντας στη μητέρα του από την Αθήνα. Το ίδιο προκύπτει και από το έργο του είτε στο ποίημα «Η εποχή του ορείχαλκου», όπου γράφει «Πάνω στις κορφές του Αθω και τις Ανδεις κυματίζει / λάβαρο πούναι το ίδιο και δύο κόσμους χαιρετίζει», είτε στο «Νησί», που λέει «Η Φύση ένα έθνος τέκνων της αναγνωρίζει».

Ομως, και ως πολιτικός ο Μπάιρον με τη δεύτερη ομιλία του στη Βουλή των Λόρδων είχε επικρίνει τις διακρίσεις των περίφημων πανεπιστημίων της Οξφόρδης και του Κέμπριτζ εις βάρος των Ιρλανδών, από τους οποίους ζητούσαν να αρνηθούν τον Καθολικισμό προκειμένου να εισαχθούν ως φοιτητές.

Γνωστότατη και η λατρεία του ποιητικού ρεύματος του ρομαντισμού προς τη φύση, η οποία διαποτίζει και τη βυρωνική ποίηση, όπου δηλώνεται: «Δεν αγάπησα τον Ανθρωπο πιο λίγο, μα τη Φύση πιο πολύ» («Το προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ»).

Επιπλέον, μηνύματα ειρήνης με τη φύση αναδύονται από τον μονόλογο του «Φυλακισμένου του Σιγιόν» Φρανσουά Μπονιβάρ, Ελβετού επαναστάτη δεσμώτη στον πύργο της λίμνης της Γενεύης: «Με αράχνες ησυχία είχα βρει στη σιωπή / Ημασταν όλοι στο ίδιο μέρος μαζί / Κι εγώ ο κυρίαρχος κάθε είδους που ζει / Δύναμη είχα να σκοτώσω, μα παράξενο αυτό / Σε ησυχία μαζί τους είχα μάθει να ζω». Ποίημα που γράφτηκε μέσα σε μια νύχτα, αφού ο Μπάιρον είχε κάνει τον γύρο της λίμνης με τον ομοϊδεάτη και ομότεχνό του Πέρσι Σέλεϊ, γνωστό κι από τη φράση του «είμαστε όλοι Ελληνες».

Την ειρήνη πάσχισε να φέρει και μεταξύ των επαναστατημένων Ελλήνων, αρνούμενος να συνταχθεί με μία από τις παρατάξεις, γράφοντας στον Μαυροκορδάτο: «Ηρθα να πολεμήσω όχι για μια φατρία, αλλά για ένα έθνος». Στο ποίημά του «Στροφές» (απόδοση Βασίλη Ρώτα) αναφέρει: «Να κάνει το καλό στον κόσμο, αυτό ‘χει η αντρειά σκοπό / και πάντα αυτό το αντάμειψε η Ανθρωπότη. / Για λευτεριά πολέμα όπου βρεθείς: / Αν σκοτωμό γλιτώσεις ή κρεμάλα, θα σε κάνει ιππότη».

Τέλος, τι άλλο από αντιρατσιστής μπορεί να χαρακτηριστεί ο Μπάιρον, που έδρασε στο Μεσολόγγι ως προστάτης προσφύγων και ελευθερωτής αιχμαλώτων, Ελλήνων και Τούρκων.