Η αναγκαία μεταρρύθμιση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση

Εδώ και λίγες ημέρες σε όλους τους δήμους και σε όλες τις περιφέρειες της χώρας έχουν εγκατασταθεί οι νέες διοικήσεις. Εχουν συγκροτηθεί τα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια και έχουν ξεκινήσει οι συνεδριάσεις, αλλά και η αντιμετώπιση των προβλημάτων και ζητημάτων που απαιτούν διαχείριση και συντονισμό.

Στο διάστημα που θα ακολουθήσει και στη νέα θητεία των νέων διοικήσεων, η επιτυχία και η αποτυχία τους δεν είναι μόνο θέμα πολιτικής στόχευσης και διαχειριστικής επάρκειας. Είναι και ζήτημα οικονομικής στήριξης του θεσμού της αυτοδιοίκησης και θωράκισής του θεσμικά. Εάν θέλουμε να μιλάμε για μια πραγματική και λειτουργική Τοπική Αυτοδιοίκηση, οι διοικήσεις πρέπει να έχουν την πλήρη πολιτική, οικονομική και διαχειριστική αυτονομία προκειμένου να έχουν και την ολοκληρωμένη ευθύνη της λογοδοσίας των πεπραγμένων ή μη.

Στη χώρα μας η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι εξαρτώμενη από το κεντρικό κράτος, το οποίο πολλές φορές όχι μόνο καθορίζει τις προτεραιότητες αλλά -όπως ζήσαμε και με τα μνημόνια- μειώνει και τους θεσμικά καταχωρημένους αλλά και τους απαραίτητους πόρους για την υλοποίηση των προγραμμάτων. Χρειάζεται μια ουσιαστική μεταρρύθμιση του διοικητικού συστήματος που θα περιλαμβάνει την ικανότητα προϋπολογισμού και χρηματοδότησης μέχρι την υλοποίηση και παράδοση ενός έργου προκειμένου να είναι η ίδια η διοίκηση εκείνη που θα λογοδοτήσει στον τελικό ενδιαφερόμενο και ωφελούμενο, τον πολίτη.

Αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς μια τολμηρή αναδιάρθρωση της ίδιας της δημόσιας διοίκησης. Η μεταρρύθμιση θα πρέπει να έχει ως στόχο την αποτελεσματικότητα του κρατικού μηχανισμού, την εξοικονόμηση πόρων, με την παράλληλη στήριξη για την ενίσχυση της απασχόλησης και της ανάπτυξης, την εδραίωση της διαφάνειας, τη λογοδοσία και την ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών. Σε αυτό το πλαίσιο, ο στρατηγικός στόχος μιας τέτοιας μεταρρύθμισης θα πρέπει να είναι η δημιουργία ενός δημοκρατικά διαρθρωμένου πολιτικού και διοικητικού συστήματος σε τρία διακριτά επίπεδα: το κεντρικό κράτος, τις περιφέρειες, τους δήμους.

Κρίνεται ως απαραίτητη προϋπόθεση ένα σταδιακό ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων με διάθεση ενίσχυσης για την αποκέντρωσή τους προς το κατώτατο επίπεδο, αυτό του πολίτη. Αυτό δεν μπορεί δεν γίνει χωρίς ενίσχυση της καταστατικής θέσης των αιρετών, καθώς με το σημερινό μοντέλο δεν μπορεί να σταθεί αποτελεσματικά και ανεξάρτητα η Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Η κεντρική κυβέρνηση οφείλει να επικεντρωθεί στον καθορισμό των βασικών αναπτυξιακών στόχων, στην κατάρτιση και στον συντονισμό του γενικού οικονομικού προγραμματισμού, στον εθνικό χωροταξικό σχεδιασμό, στον σχεδιασμό κατανομής επενδύσεων, στη χάραξη κατευθυντήριων γραμμών για τα θέματα οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής πολιτικής.

Οι δήμοι και οι περιφέρειες πρέπει να έχουν τους απαραίτητους πόρους και ένα πλαίσιο δυνατοτήτων, λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, ώστε να δημιουργούν μαζί με την τοπική κοινωνία μια αναπτυξιακή κατεύθυνση. Η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης οφείλει να εκκινήσει από την κεντρική διοίκηση και να συμπεριλάβει την αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού, με στόχο την τελική διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου διοίκησης και αυτοδιοίκησης, με την αποκέντρωση του κράτους και την ισχυροποίηση της αυτοδιοίκησης. Αν δεν επαναπροσδιορίσουμε θεσμικά τις αρμοδιότητες και τις ευθύνες της κεντρικής κυβέρνησης δεν θα μπορέσουμε να πραγματοποιήσουμε μια πραγματική αποκέντρωση που θα είναι προς όφελος της κοινωνίας και των πολιτών.

*Περιφερειακός σύμβουλος στον Βόρειο Τομέα Αθηνών

**Περιφερειακός σύμβουλος Δυτικής Αττικής με την παράταξη «Αττικός Κύκλος»