Τις τελευταίες ημέρες γινόμαστε μάρτυρες του ξεσηκωμού των φοιτητών από άκρη σε άκρη της χώρας. Ο λόγος; Η απόφαση για την παράκαμψη του άρθρου 16, η οποία θα δώσει το πράσινο φως στη σύσταση μη κρατικών πανεπιστημίων. Εκ πρώτης όψεως, η σύσταση μη κρατικών πανεπιστημίων με όλα τα επακόλουθα είναι καθόλα νόμιμη, θα περάσει από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής, θα τεθεί σε συζήτηση στην Ολομέλεια και στη συνέχεια θα ψηφιστεί από την πλειοψηφία των βουλευτών. Μια εντελώς δημοκρατική διαδικασία, μιας και η παρούσα κυβέρνηση έλαβε ξανά την εμπιστοσύνη του εκλογικού σώματος, με συντριπτικό ποσοστό μάλιστα.
Πώς, όμως, μια τέτοια δημοκρατική διαδικασία καταφέρνει να ξεσηκώσει πλήθος αντιδράσεων και την οργή σύσσωμου του εκπαιδευτικού σώματος; Πώς μια τέτοια «ρηξικέλευθη καινοτόμος πράξη» -όπως ευαγγελίζονται οι αρμόδιοι υπουργοί- προκαλεί τον θυμό και την αγανάκτηση της κοινής γνώμης; Μήπως τελικά αυτή η νομιμότητα δεν είναι και τόσο ηθική;
Δεν είναι δύσκολο να απαντηθούν τα παραπάνω ερωτήματα, αν αναλογιστούμε τις συνέπειες αυτής της απόφασης στον τομέα της παιδείας. Η σύσταση των ιδιωτικών πανεπιστημίων οδηγεί στην περαιτέρω υποβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου, του οποίου η επιχορήγηση μειώνεται όλο και περισσότερο καθώς περνούν τα χρόνια. Η σύσταση των ιδιωτικών πανεπιστημίων συνεπάγεται την καταστρατήγηση της ανταλλαγής του γόνιμου διαλόγου, της αναζήτησης στις δημόσιες βιβλιοθήκες, του δικαιώματος στη φοιτητική μέριμνα, της συμμετοχής σε συνέδρια και διαλέξεις που διοργανώνονται στον χώρο του πανεπιστημίου, της αλληλεπίδρασης ιδεών που μόνο το δημόσιο πανεπιστήμιο μπορεί να παράσχει.
Η σύσταση των ιδιωτικών πανεπιστημίων είναι η ταφόπλακα του δικαιώματος της ισότιμης πρόσβασης στο αγαθό της παιδείας σε όλα τα παιδιά ανεξαρτήτως οικονομικού και οικογενειακού υπόβαθρου. Η σύσταση των ιδιωτικών πανεπιστημίων εντείνει την κοινωνική ανισότητα και δημιουργεί δύο κατηγορίες πολιτών, τους έχοντες πρόσβαση στη γνώση και τους αποκλεισμένους από τη γνώση για λόγους ταξικούς. Η σύσταση των ιδιωτικών πανεπιστημίων ενισχύει την επαγγελματική αβεβαιότητα, μιας και οι διδάσκοντες και οι διδάσκουσες θα είναι μονίμως υπό την απειλή της απόλυσης εάν δεν καταφέρνουν να «πιάσουν τα στάνταρ» και δεν πάρουν «άριστα» στην αξιολόγηση από τους φοιτητές-πελάτες.
Πόσο ηθικό και νόμιμο ταυτόχρονα θα είναι άραγε αν η παιδεία λάβει έναν τελείως εμπορεύσιμο χαρακτήρα και γίνει προϊόν προς πώληση στον κάθε φοιτητή-πελάτη; Αυτή την παιδεία επιδιώκουν και ευαγγελίζονται οι κυβερνώντες; Την παιδεία των «ολίγων» και των «αρίστων»; Ε λοιπόν, όχι! Η παιδεία οφείλει και πρέπει να είναι δημόσια και ισότιμα προσβάσιμη σε όλους και όλα.
Η παιδεία οφείλει να είναι συμπεριληπτική, όσο κι αν κάποιοι τη θέλουν να είναι αποκλειστικό προνόμιο των ισχυρών. Μόνο το δημόσιο πανεπιστήμιο μπορεί να διαμορφώσει την προσωπικότητά μας μέσα από διαλέξεις, εισηγήσεις και έναν πλούτο από δραστηριότητες που παρέχει. Μόνο το δημόσιο πανεπιστήμιο δύναται να δημιουργήσει προβληματισμένους πολίτες με ευαισθησίες για τα κοινωνικά ζητήματα. Προσωπικά, από το Τμήμα Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σε προπτυχιακό επίπεδο, έμαθα να μελετώ διαρκώς για να μπορώ να αντιμετωπίζω τις δυσκολίες, έμαθα να προβληματίζομαι μέσα από την ανάλυση των κειμένων της ελληνικής γλώσσας στη διαχρονία της. Από το Πάντειο Πανεπιστήμιο, στο πρώτο μεταπτυχιακό πρόγραμμα, διδάχθηκα πώς να ξεμαθαίνω και να μαθαίνω διαρκώς καινούργια πράγματα, αμφισβητώντας την ήδη υπάρχουσα γνώση για να αποκτήσω την καινούργια. Τώρα, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, στο δεύτερο μεταπτυχιακό πρόγραμμα, πιο ώριμη πλέον, μαθαίνω να εκφράζω με παρρησία την άποψή μου, να ακούω προσεκτικότερα τους συμφοιτητές και τις συμφοιτήτριες και να αποκτώ γνώσεις μέσα από τις εμπειρίες τους.
Σε αυτό το υποχρηματοδοτούμενο δημόσιο πανεπιστήμιο οφείλω πολλά, γιατί έβαλε το λιθαράκι του στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μου. Αυτή την παιδεία εγώ γνωρίζω και αυτή θα τιμήσω και θα τιμώ σε όλη μου τη ζωή, την ολοκληρωμένη παιδεία που μόνο το δημόσιο πανεπιστήμιο προσφέρει. Κάθε άλλη μορφή παιδείας δεν είναι ούτε ηθική ούτε έχει το σθένος να υποστηρίξει τη νομιμότητά της, γιατί έχει σαθρά θεμέλια, μιας και υπηρετεί το συμφέρον των λίγων και όχι του λαού.
Για αυτόν τον λόγο, οι κυβερνώντες οφείλουν να λάβουν πολύ σοβαρά υπόψη τους τη δίκαιη οργή του φοιτητικού κινήματος, διαφορετικά θα έχουν την τύχη του Κρέοντα, ο οποίος τυφλωμένος από τη μανία της εξουσίας δεν κατάλαβε ότι ξεπέρασε τα όρια του ηθικού δικαίου και απέμεινε στο τέλος ένα άδειο κουφάρι να κυβερνά έναν άβουλο και υποταγμένο θηβαϊκό λαό, που τον ανεχόταν αναγκαστικά. Οι κυβερνώντες ας θυμούνται ότι ο φιλόσοφος Αριστοτέλης πριν από χιλιάδες χρόνια είχε υποστηρίξει την αναγκαιότητα του δημόσιου χαρακτήρα της παιδείας.
* Εκπαιδευτικός ΠΕ.02 Φιλόλογος
