H κοινωνική πραγματικότητα είναι σύνθετη και αλίμονο σε όσους και όσες δεν μπορούν είτε να την καταλάβουν, είτε να την αποδεχτούν ως προς την ποικιλία που αναδύει. Το ζήτημα του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών και του δικαιώματος τεκνοθεσίας, για παράδειγμα, δεν πρέπει να αποπροσανατολίζει το ενδιαφέρον των ανθρώπων της (νεο)ελληνικής κοινωνίας από άλλα κομβικά ζητήματα, αλλά δεν είναι και να το ξεπερνάς με σηκωμένους τους ώμους της αδιαφορίας. Γιατί αποτελεί επί της ουσίας τη «σύγκρουση» διαφορετικών φιλοσοφιών, που αφορούν όμως σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων. Η κάθε πλευρά προτάσσει τα τρωτά της άλλης με περισσή ευχέρεια, αλλά πρέπει να τα κοιτάμε όλα πριν καταλήξουμε στα συμπεράσματά μας.
Ανοίγω εδώ μία παρένθεση που στη δική μου κρίση είναι άκρως επιβεβλημένη: σε αυτή τη χώρα έχει καταργηθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό η ιδιωτικότητα. Ο σεβασμός στην προσωπική ζωή του άλλου… Το προσωπικό γίνεται πολύ εύκολα «κοινωνικό», υπό την έννοια πως λίγοι πια φιλτράρουν τα λόγια τους όταν μιλάνε για τους άλλους, ακόμα και για τα πιο ευαίσθητα στοιχεία αυτών των άλλων. Υπάρχει εξήγηση για όλα αυτά. Τα «δικά μας» ξεχνιούνται πιο εύκολα όταν μιλάμε για τους άλλους, τα λόγια μας θεωρούμε πως αντικαθιστούν «αποτελεσματικά» τις αδράνειές μας, και πάντα «εμείς ξέρουμε καλύτερα τι είναι σωστό ή λάθος για τον άλλον». Ειδικά όταν ο άλλος κάπου έχει αποτύχει, η αποτυχία του γίνεται αντιληπτή ως «δική μας επιτυχία»… Άποψη πρέπει να έχουμε όλοι και για όλα. Δεν είναι αυτό το πρόβλημα. Αρκεί να ξέρουμε πώς, πού και πότε να την εκφράσουμε…. Κλείνει η σύντομη παρένθεση που μπορεί να φαίνεται κάπως άσχετη, αλλά δεν είναι και τόσο…
Άποψη έχω κι εγώ για το θέμα του γάμου και της τεκνοθεσίας των ομόφυλων ζευγαριών (δεν ξέρω αν λαθεύω κάπου με τη χρήση των συγκεκριμένων λέξεων). Αλλά, θέλω να μιλάω κυρίως για τα θέματα που με απασχολούν ή άπτονται της καθημερινότητάς μου. Εξάλλου, στα λεπτά ζητήματα χρειάζονται λεπτές διαχειρίσεις και σίγουρα ακόμα και οι λεκτικές ή φραστικές διατυπώσεις θέλουν προσοχή. Προσωπικά, διάφορες πτυχές του σύγχρονου μεταμοντέρνου πολιτισμικού προτύπου αγγλοσαξονικής κοπής δεν ταιριάζουν με τις δικές μου συνειδησιακές ατραπούς. Αυτό όμως δεν με επηρεάζει στις κρίσεις μου, ούτε σημαίνει κάτι… Θέλω πριν δημοσιολογήσω, να λειτουργήσω σαν διεπιστημονικός ερευνητής που «αναγνωρίζει» -για ηθικούς και πρακτικούς λόγους- το ρόλο του πραγματικού εύρους της όποιας κοινωνικής εμπειρίας…
Από εκεί και πέρα, θεωρώ πως η κάθε στάση ζωής, η κάθε φιλοσοφική προσέγγιση για κάθε ζήτημα, στην πραγματικότητα και μόνο αποδεικνύει αν μπορεί να σταθεί «με επάρκεια» ή θα δυσλειτουργήσει επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο το κοινωνικό γίγνεσθαι με νέες μορφές προβλημάτων στο μέλλον. Οι φορείς και οι εκφραστές στην πράξη κάθε φιλοσοφικής στάσης θα τιμήσουν ή όχι τις επιλογές τους… Το δύσκολο δεν είναι να νομοθετήσεις κάτι ή να στραφείς εναντίον του. Το δύσκολο είναι να εφαρμόζεις τις επιλογές σου με τέτοιο τρόπο που να «σου βγάζουν το καπέλο» ακόμα και εκείνοι που διαφωνούν… Το σε τι κοινωνία κινούμαστε και αναπτύσσουμε όλο το εύρος των δραστηριοτήτων μας είναι κάτι που δεν νομίζω πως δεν έχει σημασία… Ίδωμεν, λοιπόν… Όσοι θιασώτες της ελεύθερης ζωής, τιμήστε την. Όσοι ομοφυλόφιλοι ή ετεροφυλόφιλοι, ζήστε όπως θέλετε και χαρείτε το. Όσοι θέλετε να παντρευτείτε, αναλάβετε το μερίδιο της ευθύνης και προχωρήστε. Όσοι θέλετε παιδάκια, δείτε τα σα μία πρώτης τάξεως ευκαιρία να βγάλετε τα καλύτερα στοιχεία του βαθύτερου είναι σας… Σημασία έχει να μην τα κάνουμε μαντάρα σε ότι διαλέγουμε, όχι η ταυτότητά μας…Το μυστικό είναι να μη μαγαρίζουμε ή να μη δίνουμε άλλες διαστάσεις πέρα από τις αυτονόητες στα πράγματα…
Η κοινωνία δεν πρέπει να αναλώνεται σε μάχες ταυτοτήτων, αλλά να κοιτάει το είδος των συνεπειών όλων των επιμέρους τάσεων της… Και να «πριμοδοτεί» όσες συμβάλλουν στην εδραίωση θετικών πτυχών του είδους μας. Στο σήμερα έχουμε όλοι μεγάλη ανάγκη να επανακαθορίσουμε τη σχέση μας με τη λἐξη ποιότητα. Και να τη μετατρέψουμε από διαφιλονικούμενη αφηρημένη έννοια σε πρακτικό ζητούμενο και σε κατακτημένη εφαρμογή… Η ποιότητα βρίσκει τα εργαλεία της σε όλες τις τάσεις, αλλά και πληγώνεται πολλαπλώς από θύτες όλων των τάσεων… Πάμε, όχι ακριβώς να υπερβούμε τους ρόλους (όπως μάλλον αφελώς, και μάλλον διανοουμενίστικα, υποστήριζα παλιότερα), αλλά να αναβαθμίσουμε αυτούς που επιλέγουμε να «υπηρετήσουμε»… Με την ανεκτικότητα στο διαφορετικό να μη σημαίνει πως προδίδουμε τις θέσεις μας… Δεν είναι κανένας ή καμία από μας το κέντρο του κόσμου.
