Τα δελτία ειδήσεων, οι δημοσιογραφικές καταγραφές, αποτελούν πια έναν «ξεσκονισμένο καλά» καθρέφτη της νεοελληνικής κοινωνίας και όχι μέσα αποπροσανατολισμού ή διαστρέβλωσης όπως ενδεχομένως θα μπορούσε να ίσχυε σε προηγούμενες δεκαετίες. Κάποια πράγματα πλέον δεν κρύβονται… Το λεγόμενο αστυνομικό ρεπορτάζ τους τελευταίους μήνες είναι γεμάτο από ακραία γεγονότα. Όμως, όπως και στην -άκρως επίκαιρη…- κλιματική κρίση, η έννοια του ακραίου έχει αρχίσει να μεταβάλλεται ως προς τα περιθώρια που «παρέχει» για τη σχετική ένταξη κάποιων φαινομένων στους κόλπους της.
Να το πούμε απλά και χωρίς πολλές περιστροφές; Στην Ελλάδα η έννοια δημόσια ασφάλεια έχει καταντήσει πραγματικό καλαμπούρι. Όχι για λόγους ανικανότητας, ή τουλάχιστον όχι μόνο για αυτό… Αλλά, κυρίως, για λόγους προτεραιοτήτων… Σε μία κατάσταση που πάντως γέλιο δεν προκαλεί σε κανέναν, ίσως ούτε καν στους θιασώτες ενός άτυπου αριστοφανικού μηδενισμού…
Τα κράτη ανεξάρτητα από το τι «τσαμπουνάνε» στο δημόσιο λόγο, από το ποιες ηθικοπλαστικές πομφόλυγες επικαλούνται κατά καιρούς, ιεραρχούν. Και δίνουν έμφαση εκεί που θέλουν και με τον τρόπο που θέλουν. Μην υποτιμάει ποτέ κανένας το κράτος, μην πιστεύει όμως 100% και στα λόγια που αρθρώνονται από επίσημα χείλη. Όποιας απόχρωσης κι αν είναι οι εκφραστές τους… Άλλωστε, στην Ελλάδα δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν, και μάλλον έχουν δίκιο, πως στο παρασκήνιο λαμβάνουν χώρα τα σημαντικότερα, υπό την έννοια του καθορισμού του είδους των κρίσιμων αποφάσεων. Και εκεί ο κάθε εμπλεκόμενος δεν δίνει λόγο στην κοινωνία, παρά μόνο στα θέλω του και στις επιδιώξεις του. Συν τις όποιες δεσμεύσεις έχει απέναντι σε ισχυρούς παίκτες…
Πέρα από την κάθε ξεχωριστή υπο-περίπτωση, υπάρχει και το κοινωνικό πεδίο. Εκεί τα πράγματα έχουν ξεφύγει προ καιρού από την έννοια του απογοητευτικού. Πλέον κινούμαστε σε άλλους καμβάδες. Αυτούς που ορίζουν τα μικρότερα κομμάτια στην κάθε πίτα, η ένταξη στο «παιχνίδι» ανθρώπων με διαφορετικά πολιτισμικά πρότυπα (που δεν ευνοούν τη συνοχή, αλλά ενισχύουν τα πάθη και τα μίση), οι έντονοι (που ώρες ώρες αγγίζουν το όριο του παραλόγου) εγωισμοί, η έλλειψη κοινωνικής ενσυναίσθησης, ο διάχυτος αμοραλισμός (που εκλαμβάνεται ως βασικό πειστήριο δύναμης και κατάκτησης των πρόσκαιρων ηδονών), οι τεράστιες δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις.
Ο καθένας λογοδοτεί στη συνείδησή του (σωστά…), αρκεί αυτή η συνείδηση να μην είναι λάθος… Kαι όταν για παράδειγμα κάποιοι συνειδητά «πειράζουν» ακόμα και τα μικρά παιδιά, τότε κάθε συζήτηση περί του τι είναι αποδεκτό ή μη μάλλον καταντάει αχρείαστη και λάθος… Λένε πολλοί πια πως ο συντηρητισμός κάποιες φορές δεν είναι περισσότερο επιζήμιος από τον υπερπροοδευτισμό… Μεγάλη κουβέντα που χωράει πολλή συζήτηση. Αυτά όλα συσσωρεύονται και κάποια στιγμή το καπάκι από την κατσαρόλα εκτινάζεται… Οι πρώτοι που έχουν πρόβλημα από αυτή την εκτίναξη είναι όσοι είναι πιο κοντά. Αργά ή γρήγορα, όμως, θα γίνει το ίδιο πράγμα και σε μεγαλύτερες αποστάσεις…
Αυτά τα εντοπίζουν έγκαιρα οι κοινωνιολόγοι, οι ψυχολόγοι, και διάφοροι άλλοι επιστήμονες. Στο βαθμό, βέβαια, που και αυτοί καταφέρνουν να προσαρμόσουν τη θεωρία στην εφαρμοσμένη κοινωνική πρακτική και όχι με αφορμή τη δεύτερη να αναμασάνε τα δικά τους… Δεν είναι εύκολο κάτι τέτοιο και νομίζω παρακολουθώντας διάφορες δημόσιες συζητήσεις στα ΜΜΕ πως λίγοι τα καταφέρνουν με επάρκεια… Η κοινωνία μας νοσεί. Σχεδόν σε όλα τα επίπεδα. Και εδώ και κάποια χρόνια άρχισαν να καταγράφονται οι συνέπειες (αφού πλέον πληρώνουμε τους λογαριασμούς της πολύμορφης ασυδοσίας στους καιρούς της ευμάρειας)…
Η ραγδαιότητα της σχετικής ροής τρομάζει τους πράους και δοκιμάζει το είναι των πιο νουνεχών… Όταν όμως δεν δίνουν σημασία αυτοί που θα έπρεπε (παρότι αυτό κορδώνονται πως είναι επιφορτισμένοι να κάνουν, με το αζημίωτο) στα πρώτα σημάδια, αργά ή γρήγορα θα αυξηθεί η δουλειά της αστυνομίας, των ρεπόρτερ του δρόμου, και θα δημιουργηθούν συνθήκες ατέρμονης τέρψης για τους κουτσομπόληδες, για την τηλεόραση της «κοινωνικής κριτικής» και τους κάθε λογής περίεργους. Ήδη έχουμε φτάσει στο σημείο να βιώνουμε στερητικό σύνδρομο τις (πιο σπάνιες πλέον) εβδομάδες που τα πράγματα κυλάνε ήρεμα…
H κοινωνία έχει πρόβλημα και δεν πρέπει να το κρύβουμε. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι αρχικά ο καθένας και η κάθε μία από εμάς που αισθανόμαστε μία τέτοια αναγκαιότητα, να παλέψουμε για το είναι μας (αλλά ενίοτε και μαζί του…), να εμπιστευτούμε τα ηνία σε ισορροπημένες (φυσικές) ηγεσίες, να προστατευτούμε και να προβάλλουμε στις συζητήσεις μας την αξία του να διατηρούμε τον αυτοέλεγχό μας. Τα όρια, το μέτρο, ακόμα και η ηθική σαν προσωπικός αξιακός κώδικας (ας με ειρωνευτούν όσοι «τη βρίσκουν» με το να την κατακρεουργούν..) είναι οι μεγαλύτερες ασφαλιστικές δικλείδες για μία εσωτερική ισορροπία που θα είναι ικανή να βελτιώσει το ευρύτερο κοινωνικό γίγνεσθαι…
ΥΓ. Μη πει κανείς πως αυτά είναι ευχολόγια ή φιλολογίες του συντάκτη, γιατί δεν έχουμε πια περιθώρια για κάτι διαφορετικό. Πλέον ακόμα και αυτοί που λειτουργούν σωστά θα επηρεάζονται από τα γενικότερα περιβάλλοντα που δεν θέλουν να λειτουργήσουν κάπως έτσι… Η τοξικότητα διαχέεται πιο εύκολα από την αρετή… Αλλά, όπως και με την κλιματική κρίση, τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν αφορούν μονάχα σε όσους ρυπαίνουν το περιβάλλον, αλλά σε όλους… Οι επόμενες δεκαετίες προβλέπονται αρκετά δύσκολες στο ζήτημα του είδους των ανθρώπων που θα λειτουργούν στην κοινωνική καθημερινότητα, είτε αφορά στην ιδιωτική ζωή, είτε στη λεγόμενη δημόσια…
