Οι άνθρωποι έχουμε έμφυτη την τάση να πλήττουμε. Ετσι, οτιδήποτε είναι οικείο, από ένα σημείο και μετά παύει να εξάπτει τη φαντασία μας.
Από την άλλη, πολλοί ισχυρίζονται πως στην ουσία το ανθρώπινο ον δεν ξέρει ενστικτωδώς πώς να χαίρεται. Πως η χαρά είναι μια δεξιότητα που μαθαίνεται με τον καιρό μέχρι να γίνει συνήθεια. Η χαρά όμως μπορεί να γίνει συνήθεια; Κι αν γίνει, τι θα συμβεί μετά; Μπορεί κάποιος να πλήττει από πολλή χαρά; Μπορεί κάποιος να είναι χαρούμενος χωρίς να εξάπτεται η φαντασία του; Στο «I can’t get no satisfaction» οι Rolling Stones γι’ αυτόν ακριβώς τον κίνδυνο μιλούσαν, μάλλον. Οι άνθρωποι είμαστε καταδικασμένοι να αναζητούμε συνεχώς το κάτι παραπάνω, υλικά και συναισθηματικά. Αυτό όμως δεν είναι η εξέλιξη; Κι αν είναι όντως αυτό, τότε εξέλιξη και χαρά αποτελούν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος ή δύο αντίθετες συνθήκες;
Στο συλλογικό ιδεώδες η καλή οικονομική κατάσταση και η επαγγελματική ανέλιξη είναι τα βασικά αποδεικτικά στοιχεία μιας καλής ζωής. Ομως, αν δεν είσαι σε θέση να την απολαύσεις, είτε γιατί δεν ξέρεις πώς, είτε γιατί αναζητάς συνεχώς το κάτι παραπάνω, τότε για ποια «καλή ζωή» μιλάμε; Οι ρομαντικοί θα πουν ότι μπορεί κανείς να απολαύσει τη ζωή του μέσω της διαίσθησης και του ενστίκτου του. Η ρεαλιστική άποψη, από την άλλη, απαντά πως μια ικανοποιητική ζωή επιτυγχάνεται απόλυτα ενσυνείδητα με προσεκτική ανάλυση των εμπειριών μας, με προγραμματισμό και προσήλωση στους στόχους που μας ευχαριστούν πραγματικά.
Ομως, σε βάθος χρόνου, πόσο σημαντικά είναι τελικά κάποια επιτεύγματα; Τι σημασία έχει αν κερδίσεις το Νόμπελ Λογοτεχνίας ή το Παγκόσμιο Βραβείο Ρομποτικής αν δεν έχεις κάποιον να κάτσεις άνετα δίπλα του στο τέλος της μέρας να το μοιραστείς και να σχολιάσετε μαζί την προφορά του τύπου που σου έδωσε το βραβείο και να γελάσετε παρέα τρώγοντας σουβλάκια;
Οι σημερινές κοινωνίες, δυστυχώς, έχουν εμμονή με την παραγωγικότητα. Ομως, οι πιο σπουδαίες ανακαλύψεις έχουν αναδυθεί όταν σταματάμε να λειτουργούμε βάσει στόχων και αντιμετωπίζουμε με σεβασμό ό,τι ήδη μας περιβάλλει. Οταν δίνουμε σημασία και στους άλλους. Οταν βγαίνουμε για λίγο από το «εγώ» μας. Οταν μιλάμε λιγότερο και ακούμε περισσότερο. Οταν αδημονούμε να μάθουμε και όχι να διδάξουμε. Οταν καταφέρουμε να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο του κοινωνικοποιημένου εγωισμού μέσα στον οποίο νιώθουμε σπουδαίοι και ασφαλείς, κι ας μην είμαστε.
Ολα αυτά είναι ζητήματα παιδείας και πολιτισμού. Και παρόλο που ο πολιτισμός μας είναι γεμάτος από σημαντικά έργα για το πώς να είμαστε καλοί ομιλητές, με πιο σπουδαίο το «Περί Ρήτορος» του Αριστοτέλη, δεν υπάρχει ούτε ένα που να διδάσκει το πώς να ακούμε, κι ας αποτελεί το κλειδί για τη δημιουργία μιας καλής κοινωνίας.
Αναζητώντας, λοιπόν, τη λεγόμενη «καλή ζωή» ατομικά, αδιαφορήσαμε για την «καλή κοινωνία», η οποία, εν τέλει, ίσως να αποτελεί και την απάντηση σε αυτή μας την αναζήτηση.
