Η πρόσφατη και άκρως σκαιή έξαρση του περίφημου Μεσανατολικού ζητήματος πυροδότησε ένα υπερμέγεθες τσουνάμι μίσους. Aπό αιμοσταγείς αναρτήσεις και πικρόχολες πολιτικές δηλώσεις που κατέκλυσαν κοινωνικά δίκτυα και ΜΜΕ, μέχρι ζωώδεις δολοφονίες αθώων ψυχών σε όλο τον κόσμο. Κράτη και κοινωνίες, οι δεύτερες πλήρως υποταγμένες στον κοινωνικό αυτοματισμό, συντάχθηκαν αυτοστιγμεί με τη μία ή την άλλη πλευρά, χωρίς δεύτερη (και ίσως ούτε καν πρώτη) σκέψη.
Η κυβέρνηση του Ισραήλ, εμποτισμένη από τον όρκο του οφθαλμός αντί οφθαλμού, εξαπέλυσε σε αδιανόητα σύντομο διάστημα ένα καταιγισμό φωτιάς προς υπεύθυνους και αθώους, ενώ από στιγμή σε στιγμή επίκειται η Μπερέζινα της Γάζας. Ο δε μουσουλμανικός κόσμος, μετά την αρχική φιέστα για το δολοφονικό χτύπημα της Χαμάς, συνειδητοποίησε με τον σκληρότερο τρόπο τι σημαίνει «μοντέρνος» πόλεμος. Μάχαιραν έδωκας, μάχαιραν θα λάβεις. Μάλλον αιφνιδιασμένες οι δυτικές κυβερνήσεις έσπευσαν, στην πλειοψηφία τους, να στηρίξουν το Ισραήλ, εν μέρει γιατί ίσως ακόμα καταδιώκονται από τις «Ερινύες» του προαιώνιου αντισημιτικού παρελθόντος τους. Ωστόσο, ακόμα και τα ισχυρότερα δυτικά ΜΜΕ μοιάζουν αποσυντονισμένα απέναντι στη βιαιότητα α λα Νετανιάχου και πολλές φωνές υπέρ της Παλαιστίνης αρχίζουν να ηχούν.
Τις πταίει, λοιπόν, για τη δυνητικά προθανάτια απειλή προς την ανθρωπότητα που κυοφορεί η βίαια αναζωπύρωση του «Μεσανατολικού»;
Οπως έλεγε ο Ιονέσκο, το ερώτημα διαφωτίζει περισσότερο από την απάντηση και συνετό θα είναι να επεξεργαστούμε ψύχραιμα και ειλικρινά τα ερωτήματα που γεννούν τα γεγονότα:
Γιατί η Χαμάς διάλεξε τη συγκεκριμένη στιγμή για την άστοχη, έως προβοκατόρικη αυτή επίθεση; Ηθελε το Ιράν, ο Πούτιν, η Κίνα να απομακρύνουν τους Σαουδάραβες από το νεόκοπο φλερτ της Αμερικής και του Ισραήλ και να ανοίξουν δεύτερο μέτωπο «ξαλαφρώνοντας» την Ουκρανία, όπως εύλογα λέει η δυτική ανάγνωση; Ή μήπως η «μυστηριωδώς» εξωφρενική ανεπάρκεια της Μοσάντ υποδεικνύει πως η επίθεση της Χαμάς ήταν απλά μια υποκινούμενη αφορμή αφενός για την τελειωτική εξάλειψη της παλαιστινιακής Γάζας από το ακραίο Ισραήλ και αφετέρου για το ξεμπλοκάρισμα της ουκρανικής χρηματοδότησης από το αμερικανικό Κογκρέσο; ‘Η, όπως διαβάζω από αμερικανικές κυρίως πηγές, η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει αποφασίσει πως η σύγκλιση με τον ισλαμικό κόσμο προαπαιτεί τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους και «μαγείρεψε» τις γνωστές μακιαβελικές γεωπολιτικές συνταγές;
‘Η μήπως τίποτα από αυτά και απλά η Χαμάς ήθελε να προλάβει τον Νετανιάχου και αυτός τη Χαμάς, όπως αλληλοφοβούνται οι Γιάννηδες με τα θεριά; Επίσης, τι ρόλο μπορεί να έχει διαδραματίσει ο τρίσβαθος διχασμός της αμερικανικής και ισραηλιτικής κοινωνίας; Πώς να αγνοήσει κανείς ότι οι τραγικές εξελίξεις στο Μεσανατολικό ακολούθησαν τις συνεχείς διαδηλώσεις και τη μάχη των πολιτών του Ισραήλ για να προστατέψουν τη δικαιοσύνη της χώρας τους; Πώς να παραβλέψει το κολοσσιαίο χάσμα αντιλήψεων μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών και την εμφύλια διαμάχη που κρυφοεπωάζεται στην ισχυρότερη χώρα της γης; Κατ’ αναλογία, πόσοι Παλαιστίνιοι και πόσοι Αραβες επικροτούν πραγματικά τη δράση της Χαμάς και των παρακλαδιών της και πόσοι αντίθετοι σε αυτήν είχαν ξεκινήσει στρατηγικές που ενόχλησαν το φανατικό Ισλάμ; Με τον καιρό, ίσως να αποκαλυφθεί το πραγματικό υπόβαθρο των τωρινών γεγονότων, αλλά για την ώρα η αόμματη προσκόλληση στο ένα ή το άλλο στρατόπεδο απλά επιδεινώνει την ήδη κρίσιμη κατάσταση.
Εδώ ακριβώς είναι το κοινωνικό στοίχημα που επιβάλλεται να κερδίσει τώρα –μάλλον δεν περισσεύει χρόνος– η ανθρωπότητα. Στις ατέλειωτες σελίδες του μνημειώδους έργου του, ο Τολστόι καταλήγει ξανά και ξανά σε ένα συμπέρασμα: ο πόλεμος είναι γεγονός απολύτως αντίθετο σε κάθε ανθρωπιστική λογική. Να λοιπόν το πρόβλημα, η λέξη «ανθρωπιστική» σήμερα χρησιμοποιείται αποκλειστικά και μόνο για να περιγράψει ανθρωπιστικές κρίσεις και όχι τις ανθρωπιστικές πολιτικές που θα μας προστάτευαν από αυτές. O δε κοινός παρονομαστής και των δύο αντιμαχόμενων πλευρών είναι η ακόρεστη οργή, ένας φραγμός αδιαπέραστος σε κάθε λογική συζήτηση, σε κάθε απόπειρα επιχειρηματολογίας. Η μανιχαϊστική αυτή προσέγγιση, τόσο δηλητηριώδης για τη σύγχρονη δυτική σκέψη, δεν είναι κάτι καινούργιο.
Πάνω από έναν χρόνο που διαρκεί η αιματηρή ουκρανορωσική σύρραξη, έχουμε φανατικούς υποστηρικτές της μίας ή της άλλης χώρας και όλοι δείχνουν να έχουν λησμονήσει πως υπάρχουν και ειρηνευτικά σχέδια. Τι απέγινε, λοιπόν, το φιλειρηνικό κίνημα; Τι έχει γίνει στη Δύση και γίναμε όλοι τόσο πολεμοχαρείς; Η ευκολία του πληκτρολογίου μάς μετέτρεψε σε πλαδαρούς υπερήρωες, διψασμένους για –παραδόξως– σωματική και μόνο επικράτηση; Παρανοήσαμε το περίφημο «πόλεμος πάντων μεν πατήρ έστιν» του σκοτεινού Ηράκλειτου και αποδοθήκαμε στη μοιρολατρική ερμηνεία του; Ποιος, τέλος πάντων, θέλει να βλέπει σκοτωμένα παιδιά και ερειπωμένα νοσοκομεία, ποιος θέλει να ακούει κραυγές αθώων ομήρων που πάνε για σφαγή και ποιος πιστεύει πως η βία και ο φανατισμός μπορούν να λύσουν το παραμικρό πρόβλημα; Ασφαλώς έχουν μείζων σημασία τα αίτια πίσω από τη σύρραξη, αλλά η επιτακτική παράμετρος για μια έστω προσωρινή πολιτική επίλυση είναι η ειλικρινής επιδίωξη μιας ειρηνικής ζωής βάσει αμοιβαίου αλληλοσεβασμού.
Πριν, λοιπόν, οι καπνοί της Γάζας αρχίζουν να ζωγραφίζουν σήματα παγκόσμιας εμπλοκής, η διπλωματία πρέπει να παραμερίσει τα κανόνια και να δοθεί χρόνος να συνειδητοποιήσουν οι δύο βασανισμένοι λαοί την αναγκαιότητα ειρηνικής συνύπαρξης. Κι εμείς οι πολίτες της Δύσης, που με περισσή οίηση αυτοαποκαλούμαστε «δημοκρατικός κόσμος», αποθεραπευμένοι από μίση και φανατισμούς, να αναστοχαστούμε, έστω όψιμα, πως η ειρήνη είναι συνώνυμο της ανθρωπότητας.
*Καθηγητής Αιματολογίας, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
-320x213.jpg)
