Ο Πόλεμος και η Ελπίδα

Οι εθνικοί ύμνοι, μουσικές συνθέσεις που δοξάζουν, καθαγιάζοντάς τες από κάθε αρνητικό, τις παραδόσεις ή τους αγώνες ενός έθνους, καταγράφουν συναισθήματα που συνδέουν τη σκοτεινή περιοχή του ιδιωτικού πόνου με τη συλλογική θέληση, συναισθήματα που όταν συνδέονται με ολικούς στόχους καταλήγουν η πιο στέρεα εσωτερική μας εξουσία.

Τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, την πιο συμβολική, την πιο τραγική σύγκρουση στον κόσμο, και τα συναισθήματα που έχουν επενδυθεί γύρω της, μπορούν να την περιγράψουν και οι εθνικοί ύμνοι των χωρών.

Δεν είναι σχόλιο περί γεωπολιτικής, δεν έχει σκοπό να εξωραΐσει, να δικαιολογήσει, να μας κάνει να συνηθίσουμε την κτηνωδία. Σκοπό έχει να κατανοήσουμε τα συναισθήματα που επενδύονται, την ύπαρξη αλλά και τη χειραγώγησή τους, την υπόκωφη κραυγή για βοήθεια, τη διαρκή τραγωδία.

Ο εθνικός ύμνος του Ισραήλ είναι διαφορετικός από τους περισσότερους ύμνους. Δεν είναι μια δυνατή εορταστική στρατιωτική μουσική που εκθειάζει τα «ένδοξα επιτεύγματα». Ο(η) Χα-Τίκβα είναι συναισθηματικός, μελαγχολικός, και δηλώνει τη λαχτάρα για κάτι χαμένο, που πρέπει «να επανακτηθεί» όσο έστω και μία «καρδιά ελπίζει» να βιώσει το «του χρόνου στην Ιερουσαλήμ», μετά από διωγμούς αιώνων.

Δεν αφορά τη δύναμη ή τη δόξα, αλλά μια γλυκόπικρη έκφραση ελπίδας για ένα μέλλον καλύτερο, χρησιμοποιώντας σκάλες θρηνητικής κλασικής μουσικής. Ακόμη και το όνομα Ha-Tiqva σημαίνει «η Ελπίδα». Αν και δεν έγινε αρχικά αποδεκτός από τους ηγέτες του κυρίαρχου ρεύματος του σιωνισμού, αφού ο ποιητής της, ο Herz Imber, δεν πληρούσε ως παρίας τα «ηθικά κριτήρια», και η μουσική του Shmuel Cohen, ενός φτωχού εμιγκρέ της Ρωσίας, μοιάζει «εκθηλυσμένη» σε μια γωνιά που «απαιτεί διαρκή πόλεμο», καθιερώθηκε αφού τραγουδιόταν με πάθος σε πολλές συγκεντρώσεις.

Η Παλαιστίνη είχε αρχικά ως εθνικό ύμνο τον σημερινό ύμνο του Ιράν. Ο Fidjai (ο Πολεμιστής) γραμμένος στους καιρούς της προοδευτικής θρυλικής Ιντιφάντα από τον Said Al Muzayin, το «αγόρι της επανάστασης», και μελοποιημένος από τον Αιγύπτιο συνθέτη κυρίως τηλεοπτικών μουσικών παραγωγών Ali Ismael, μιλά κι αυτός για την υπεράσπιση της προγονικής γης, για την υπεράσπιση των ανθρώπων που την αποτελούν από το απαρτχάιντ, για έναν λαό που αρνείται «να πεθάνει παρ’ όλα αυτά». Στρατιωτικός, όπως απαιτεί η ανάγκη ενός λαού που αρνείται να παραδοθεί, υμνεί την αιώνια πάλη, την αιώνια θέληση. Εκτελέστηκε, ως κίνηση αλληλεγγύης, με εμβληματικό τρόπο από τον Μ. Θεοδωράκη, επί Αραφάτ βέβαια.

Τους μνημονεύω με την αφελή ελπίδα τόσο ο πόλεμος όσο κι η ελπίδα να αφορούν λαούς που θα αντιπαλέψουν το κυνικό γεωπολιτικό σκάκι που τους στοχοποιεί και θα βρεθούνε Μαζί.