Ο Γιάννης Τζώρτζης εξέφρασε για ολόκληρη την ελληνική πολιτική κοινωνία ένα δημιουργικό πνεύμα. Αυτό το πνεύμα συγκροτείται από δύο στοιχεία: πρώτον, την ιδεολογικο-πολιτική ανεξιθρησκία (όχι εννοείται την ουδετερότητα) και, δεύτερον, την επικοινωνιακή λογική μέσω διαβουλεύσεων και συζητήσεων για να φτάσουμε στο τελικό ορθολογικό συμπέρασμα ως πολιτικά υποκείμενα.
Τον Γιάννη Τζώρτζη δεν τον συνάντησα στην Ελλάδα της χούντας αλλά ούτε και κατά τη μεταπολίτευση· βρεθήκαμε για πρώτη φορά στη Βόννη (τότε πρωτεύουσα της Δυτικής Γερμανίας), αλλά δεν θυμάμαι ακριβώς το ημερολογιακό έτος. Σίγουρα ήταν πριν από την Πτώση του Τείχους (1989). Εκτοτε και μέχρι προχθές που πέθανε (2023), δηλαδή επί τριάντα και πλέον χρόνια ζήσαμε μαζί αγώνες, αγωνίες και σχέδια προοπτικών για τον κόσμο που παραπαίει! Θα αναφέρω μόνο δύο συμβάντα (ιστορίες ζωής) που θυμάμαι από την κοινή ιδεολογικο-πολιτική ζωή μας. Το ένα συνέβη την 8η Οκτωβρίου του έτους 2013.
Τότε ο Γιάννης Τζώρτζης διοργάνωσε ένα συνέδριο για τον Βίλι Μπραντ στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ – συμπληρώνονταν 100 χρόνια από τη γέννηση του Μπραντ. Ο Τζώρτζης ως παθιασμένος σοσιαλδημοκράτης, μεσούσης της δημοσιονομικής κρίσης, μίλησε «από καρδιάς». Τότε κατάλαβα πώς και γιατί ένας άνθρωπος (όλοι μας δηλαδή) διαμορφώνεται στις πραγματολογικές κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες τις οποίες δεν μπορεί να ελέγξει. Τότε κατάλαβα πως όλοι μας δεν κατέχουμε τις στοιχειώδεις διανοητικές ικανότητες για να διαβιώνουμε σ’ έναν καπιταλιστικό τρόπο ζωής που μας «τρώει τις σάρκες»! Απλώς επιβιώνουμε!
Το δεύτερο συμβάν που με έχει σημαδέψει (πρόκειται για ιστορία ζωής, την οποία δεν μπορώ να επεξεργαστώ) είναι το εξής: το βράδυ της Κυριακής της 8ης Οκτωβρίου 2023 (τι σύμπτωση! 10 χρόνια μετά) μου τηλεφώνησε κατά τα μεσάνυχτα για να με ενημερώσει για τα εκλογικά αποτελέσματα σε δύο ομοσπονδιακά κράτη της Γερμανίας (στη Βαυαρία και την Εσση). Η έλλογη κραυγή του επισκίαζε τα πάντα: «Στη Γερμανία σε δύο χρόνια θα επικρατήσει η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD)», μου είπε. Απάντησα και του είπα τα τελευταία λόγια στις συνομιλίες μας επί τριάντα χρόνια: «Γιάννη, να μιλήσουμε αύριο το πρωί;» τον παρακάλεσα και κλείσαμε το τηλέφωνο. Την επομένη (9 Οκτωβρίου 2023) δεν απαντούσε στο τηλέφωνο. Ακόμη και σήμερα περιμένω να μου απαντήσει στο τηλέφωνο και εννοείται πως τον περιμένω να κάνουμε σχέδια για τον κόσμο που παραπαίει!
Η Μέση Ανατολή ζει την απάνθρωπη κοσμογονία της. Η Ευρώπη ως Ευρωπαϊκή Ενωση βιώνει το τέλος της. Η Ρωσία και η Ουκρανία σφάζονται για τις ηγεμονικές επικρατήσεις τους. Η Αμερική αναζητεί τον πολιτικό εαυτό της. Και η Ελλάδα παραπαίει ανάμεσα σ’ έναν τεχνοκράτη Μητσοτάκη και σ’ έναν ψηφιακό άνθρωπο ονόματι Κασσελάκη. Ολα αυτά τα παγκόσμια προβλήματα είναι τα θέματα και τα ζητήματα των συζητήσεών μου με τον Γιάννη Τζώρτζη. Θα συνεχίσω να τα συζητάω μαζί του!
*Kαθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
