Η αρχική θέση , για την ύπαρξη κληρωτών στο εν ενεργεία στράτευμα, του Στέφανου Κασσελάκη κατά την παρουσίασή του στο ευρύ κοινό του ΣΥΡΙΖΑ και των Ελλήνων ψηφοφόρων ήταν αρνητική. Η θέση αυτή έρχεται πιθανώς από την περιρρέουσα εντύπωση, που μια συγκεκριμένη ομάδα συμπολιτών μας διατηρεί για έναν Εθνικό στρατό ανίκανο να αποδεχθεί την διαφορετικότητα. Η θέση αυτή λειτουργεί επικοινωνιακά προς και χάριν της ομάδας. Αν και ίσως να μην έχει ιδιαίτερη απήχηση η αντίστοιχη της ταπεινότητάς μου, στις 26 Ιούνη 2015 είχα εκθέσει την άποψή μου για την ανάγκη διατήρησης Εθνικών στρατών και μάλιστα με κληρωτούς, στον αντίποδα, της επαυξάνουσας τάσης ανάπτυξης μισθοφορικών, (βλέπε Wagner) σε εισήγησή μου στο 2ο Συνέδριο Υψηλής Στρατηγικής του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων με τίτλο «Ηθική Συγκρούσεων – Κύκλος Δικαιοσύνης».
Η θέση αυτή που υποστηρίζεται από τα γραφόμενα του Θουκυδίδη στον Επιτάφιο του Περικλή περί «πολίτη/οπλίτη» και έχει αναλυθεί από σπουδαιότερους εμού, διαθέτει εκτός από την υποστήριξη της ηθικής παραμέτρου κατά την πολεμική σύγκρουση και άλλης μίας, σημαντικής για την χρεοκοπημένη χώρα μας, αυτή της οικονομίας. Νέοι, ικανοί και δυνατοί, προσφέρουν για ψίχουλα τις υπηρεσίες τους στην πατρίδα. Η αναμενόμενη πρόσοδος γι’ αυτούς είναι η συναισθηματική ικανοποίηση από την αντιμετώπιση διαφορετικών έως «περίεργων» από τα συνηθισμένα δοκιμασιών, από την αναγνώριση της ψυχικής αντοχής τους, έτσι όπως ο καθένας την έχει καθορίσει και από τις αναμνήσεις που τους προσφέρει η θητεία ως ορόσημο ,που ξεθωριάζει πλέον, στην πορεία του άνδρα.
Την διάχυτη από την δημοσκοπικά εξαγόμενη αντίληψη αυτού του ολοένα και περισσότερο απαξιωμένου σταθμού στη ζωή ενός άνδρα και της μείωσης της εμπιστοσύνης των πολιτών στις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας, παρά την επικοινωνιακή πολιτική της κυβέρνησης, αντιλήφθηκε ο Κασσελάκης και την έκανε επικοινωνιακή σημαία. Δεν ήταν πολύ δύσκολο η ιδέα αυτή να ωριμάσει σε έναν χώρο που θεωρεί ότι βρίσκεται στην αριστερά, όπου ο Στρατός και οι Στρατιωτικοί, λόγω του παρελθόντος τους, θεωρούνται από χώρος μη προνομιακός έως και εχθρικός. Απόδειξη αυτού ήταν η εν λευκώ εγκατάλειψή του, με ευθύνη Αλέξη Τσίπρα, στις ορέξεις του Πάνου Καμμένου επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ.
Η θέση αυτή βέβαια του Κασσελάκη φαίνεται να αποτελεί πληθωριστική συνέχεια της αντίληψης του μέντορά του, που αφήνει το στράτευμα έρμαιο στην επικοινωνιακή πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Εργολήπτης και υλοποιητής της αντίληψης Μητσοτάκη για το στράτευμα είναι ο Στρατηγός Φλώρος. Δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά άλλωστε, καθότι ο νυν Στρατηγός, που το 2016 ήταν Υποστράτηγος είχε διαχρονικά μια ιδιαίτερη επικοινωνιακή σχέση με τους, κατά Τσίπρα, «Αρμούς της Εξουσίας». Έτσι το 2016 ανέλαβε σύμφωνα με το βιογραφικό του «το γενικό συντονισμό του Μεταναστευτικού – Προσφυγικού θέματος, από πλευράς του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας». Την εποχή εκείνη σε ορισμένα νησιά οι προσφυγικές ροές είχαν ανέλθει σε αφίξεις πέντε χιλιάδων ατόμων ανά ημέρα με ανύπαρκτες δομές στέγασής τους, κληροδότημα της προηγούμενης κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.
Βρίσκοντας ένα παρθένο πεδίο δραστηριότητας, αυτό που κυρίως αποτελούσε τη βασική μέριμνα του, τότε, Υποστρατήγου ως υπεύθυνου για την ανάπτυξη δομών φιλοξενίας για υπηκόους τρίτων χωρών, ήταν να συντηρεί, στο τότε Διυπουργικό όργανο, την συνειδησιακή αυταπάτη περί αξιοπρεπούς φιλοξενίας όλων των προσφύγων/μεταναστών, σε δομές της Ηπειρωτικής Ελλάδας. Το σύστημα βαυκαλιζόταν ότι όλα βαίνουν καλώς, προωθώντας τις καριέρες των εμπλεκόμενων πολιτικών αλλά και τη δική του. Έτσι σε αναγνώριση των υπηρεσιών του βρέθηκε Διοικητής της 1ης Στρατιάς ως ενδιάμεσος σταθμός της θέσης του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ.
Στο πλαίσιο των επιταγών μιας νεοφιλελεύθερης πολιτικής που έχει την δυνατότητα να μεταλλάσσει τη δυστυχία των ανθρώπων σε καπιταλιστικό κέρδος, ο κορονοϊός του έδωσε ακόμη μια επικοινωνιακή ευκαιρία, αυτή της παροχής σημαντικών υπηρεσιών στην, νέα τότε, κυβέρνηση Μητσοτάκη με την χρησιμοποίηση του μηχανισμού και των νοσοκομειακών υπηρεσιών των Ενόπλων Δυνάμεων σε κάλυψη καθορισμένου έργου, μέχρι να δοθεί ο χρόνος να γίνουν οι απαραίτητες διευθετήσεις για την τελική παράδοση του, από κυβερνητική επιλογή, υποβαθμισμένου Εθνικού Συστήματος Υγείας στους ιδιωτικούς ιατρικούς ομίλους.
Παράλληλα είχε ξεκινήσει η κινηματογραφική του παρουσία και η λείανση των χαρακτηριστικών του, Χριστούγεννα με ελικόπτερο με την Βίκυ Φλέσσα και το συνεργείο της ΕΡΤ στα ακριτικά νησιά του Αιγαίου, φωτογραφίες με τον Κυριάκο στα κέντρα εμβολιασμού και άλλα που μια επίσκεψη στην ιστοσελίδα του ΓΕΕΘΑ αρκούν να δώσουν την επικοινωνιακή εικόνα του Αρχηγού.
Η σκέψη για διεθνή καριέρα δεν είχε αναπτυχθεί ακόμη, μάλιστα, σε μια επετειακή εκδήλωση της Ένωσης Στρατιωτικών Περιφερειακής Ενότητας Αρκαδίας τον Οκτώβριο του 2020 για τα 10 χρόνια από την επιστροφή Ελληνικής ειρηνευτικής αποστολής από το Αφγανιστάν, στην οποία παρευρίσκονταν βουλευτές του Ελληνικού Κοινοβουλίου και Αντιπρόεδρός του, κυκλοφόρησε ότι ενήργησε κατάλληλα για να ματαιωθεί την τελευταία στιγμή, η παρουσία του ορισμένου εκπροσώπου του Αρχηγού Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας, αποδεικνύοντας ότι η επικοινωνία της διεθνούς παρουσίας των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στον Ελληνικό λαό και στους ξένους, έχει αξία μόνο όταν βρίσκεται και αυτός στο πλάνο.
Τέτοια πλάνα φρόντισε ο «Αμερικανικός παράγων», ως κατεξοχήν κινηματογραφικός, να εφεύρει για τον σταρ Αρχηγό, μέσω της Αμερικανοποίησης του στρατεύματος. Μια τομή προς την υπόψη κατεύθυνση και επικοινωνιακή ευκαιρία στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, ήταν η δημιουργία της Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικού Πολέμου τον Απρίλη του 21. Είναι γνωστό ότι το αντικείμενο του “Force Protection” είναι γενικά δημοφιλές. Η νέα Διοίκηση λοιπόν είναι αυτοδιοίκητη, υπάγεται απευθείας στον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ και λειτουργεί ως ενιαίο ξεχωριστό σώμα, έχοντας στη διάθεσή της όλα τα μέσα και το απαιτούμενο προσωπικό. Διαθέτει δηλαδή μοίρες αμφίβιων καταδρομών, μονάδες καταδρομών και ελικόπτερα.
Το υλοποιηθέν «όραμα» του Φλώρου που συμπίπτει με την «εθνική δέσμευση» που έχει αναληφθεί από την χώρα μας έναντι του ΝΑΤΟ, για την συγκρότηση Τμηματικής Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων (SOCC) το 2024, θα λειτουργεί σαν ένας επιπλέον Κλάδος των Ενόπλων Δυνάμεων μαζί με αυτούς του Στρατού, του Ναυτικού και της Αεροπορίας σύμφωνα με τα Αμερικάνικα πρότυπα. Μόνο που τα πρότυπα αυτά δεν αφορούν στην κύρια απειλή και την αντίστοιχη αποστολή των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Η Διοίκηση αυτή σε βάθος χρόνου θα μετεξελιχθεί ουσιαστικά σε Στρατηγείο Ειδικών Επιχειρήσεων, ανάλογο του Στρατηγείου Ειδικών Επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ (NSHQ) και αποτελεί εξέλιξη της Δύναμης Δέλτα και της Διακλαδικής Δύναμης Ειδικών Επιχειρήσεων που συγκροτήθηκε τον Φλεβάρη του 2013 επί ηγεσίας του πρόσφατα αποδημήσαντος Στρατηγού Κωσταράκου.
Είναι ενδιαφέρουσα η αποστολή της, η οποία δεν περιορίζεται στις «ειδικές επιχειρήσεις», αλλά επεκτείνεται σε αυτό της «ολοκληρωμένης άμυνας», που ενεργοποιεί στρατιωτικούς ή/και κυβερνητικούς επαγγελματίες στη λειτουργία του «συνόλου της κοινωνίας», μέσα από μια αμυντική – στρατιωτική προσέγγιση, για την αντιμετώπιση όχι μόνο ενός συμβατικού εχθρού, αλλά και του τρομοκράτη, του κυβερνοχάκερ, των ξαφνικών φυσικών και μη καταστροφών, αλλά και κάθε «κακόβουλης ενέργειας» (malicious act).
Θα είναι ενδιαφέρουσα η ερμηνεία περί των παραπάνω αναφερόμενων «κακόβουλων ενεργειών» και ο σχεδιασμός αντίδρασης ενός τέτοιου μηχανισμού, στην περίπτωση, για παράδειγμα, των γεγονότων του Δεκέμβρη του 2008, με αφορμή τις δράσεις στη μνήμη της δολοφονίας Γρηγορόπουλου.
Σε συνέχεια της προηγούμενης σκέψης και με δεδομένο ότι η προσέγγιση αυτή θα λειτουργεί αποτελεσματικά εντός μιας στρατιωτικοποιημένης κοινωνίας, η κυβέρνηση Μητσοτάκη για μεγάλο χρονικό διάστημα προβάλλει την αποτελεσματικότητα του Στρατού στην αντιμετώπιση προκλήσεων εσωτερικής ασφάλειας, όπως ο απεγκλωβισμός πολιτών στην Αττική οδό, οι δασικές πυρκαγιές και πρόσφατα οι πλημμύρες της Θεσσαλίας.
Ο σκοπός της κίνησης αυτής που γίνεται ανερυθρίαστα από την κυβέρνηση, καθότι άμεσα παραδέχεται την ανικανότητα του αρμόδιου πολιτικού Φορέα στην αντιμετώπισή τους, είναι η αποδοχή από τον πολίτη της ιδέας της στρατιωτικής παρέμβασης. Αποτέλεσμα αυτής της μεθόδευσης είναι η επιχειρούμενη θεσμική, βάσει σχετικού νομοθετήματος, πρόβλεψη για αυτόματη εμπλοκή του στρατεύματος σε περιπτώσεις πολιτικής προστασίας, όπως προβλέπουν και τα εγχειρίδια του Στρατηγείου Ειδικών Επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη μέσω του Στρατηγού Φλώρου, που παραδόξως κατέστειλε εκούσια το στρατιωτικό του ηθικό σθένος μη ανταποκρινόμενος στις αναφορές περί παρακολούθησης των επικοινωνιών του από αυτή, κατόρθωσε αξιοποιώντας και κατευθύνοντας τον ρόλο του ως εισηγητή της δομής δυνάμεων προς τον Υπουργό του, να μετατρέψει το στράτευμα και κυρίως τον Στρατό Ξηράς σε ένα απέραντο οπλοστάσιο με υλικά και μέσα “made in USA”. Το σπουδαιότερο όμως είναι ότι κατόρθωσε να παρουσιάσει στον Ελληνικό λαό, τις Ένοπλες Δυνάμεις σαν βασικό παράγοντα παροχής εσωτερικής ασφάλειας, επικαλούμενη κάθε φορά την κρισιμότητα των καταστάσεων για την χρήση του και δικαιολογώντας με τον τρόπο αυτό την ανεπάρκειά της.
Σε συνέχεια του προηγούμενου, το εμφαινόμενο όραμα του Φλώρου, δεν εστιάζει στην Εθνική σχεδίαση βάσει της ισχύουσας Πολιτικής Εθνικής Άμυνας, αλλά σε αποσπασματικές διεθνείς συνεργασίες και στην ικανοποίηση των διεθνών δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Η Ελληνοαμερικάνικη και Ελληνογαλλική αμυντικές συνεργασίες είναι δύο από αυτές, για τις οποίες έχουμε δεσμευτεί ότι «θα ματώσουμε» δίπλα στους συμμάχους μας. Ενδεχόμενα στο πλαίσιο της δεύτερης και με δεδομένο ότι, σύμφωνα με τα ΜΜΕ, οι συνεννοήσεις έγιναν μέσω των Γάλλων, οι οποίοι δεν είναι καλοδεχούμενοι στην περιοχή εκείνη, πραγματοποιήθηκε βεβιασμένα και με ερασιτεχνικό τρόπο, όπως δραματικά αποδείχθηκε, η πρόσφατη αποστολή των 19 στρατιωτικών στη Λιβύη, που είχε σαν αποτέλεσμα τον θάνατο των πέντε και των τραυματισμό των υπολοίπων. Το αποτέλεσμα της αποστολής αυτής προκάλεσε μία ακόμη ΕΔΕ για τη διερεύνηση των συνθηκών του τραγικού συμβάντος και για εκτόνωση του φορτίου που φέρει το ΓΕΕΘΑ και ο Αρχηγός του. Ευελπιστούμε ότι αντίστοιχο «μάτωμα» δεν θα συμβεί στην αποστολή των Ελλήνων στρατιωτικών που προστατεύουν με τα Ελληνικά Patriot, τις εγκαταστάσεις της ARAMCO του βασιλικού διαδόχου της Σαουδικής Αραβίας.
Ακόμα και ο θάνατος των εξαιρετικών αυτών επαγγελματιών, έγινε επικοινωνιακό αντικείμενο στο πλαίσιο ενός σεναρίου που φαίνεται πλέον να αποτελεί σκηνοθετικό μοτίβο στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και περιλαμβάνει τη φωτογράφιση της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας στα προπύλαια του «Πενταγώνου» μπροστά από την μεσίστια Ελληνική σημαία, αποδίδοντας τιμές στους νεκρούς, όπως έπραξε και για τους δύο τραγικούς αεροπόρους τον Σμηναγό Χρήστο Μουλά και τον Ανθυποσμηναγό Περικλή Στεφανίδη που έχασαν τη ζωή τους με το CL-215 στις 25 Ιούλη. Η συνήθης απόδοση τιμών στους νεκρούς συμβαίνει σε συγκεκριμένη λιτή και σεμνή τελετή.
Η προαναφερθείσα επικοινωνιακή εικόνα, όμως, είναι σαφώς κατώτερη των προσδοκιών της κυβέρνησης Μητσοτάκη και του Στρατηγού της, καθότι θα επιθυμούσαν να επαναληφθούν οι σκηνές λίγο πριν τις εκλογές του Ιούνη, σε ειδησεογραφικά «prime hour», της άφιξης στην Ελευσίνα του C-130 που προέρχονταν από την Αεροπορική Βάση Wadi Seidna του Σουδάν. Η αποστολή εκείνη αφορούσε στη μεταφορά 39 πολιτών εκ των οποίων 20 από Ελλάδα (μόνο το 16% των συνολικά μετακινηθέντων Ελλήνων από το Σουδάν οι περισσότεροι των οποίων μετακινήθηκαν μέσω αποστολών άλλων χωρών) και 19 αλλοδαπών, καθώς και 6 δεσποζόμενων σκύλων. Ήταν μία και μοναδική, επικίνδυνη, ανώφελη και επιχειρησιακά αμφίβολής αξίας αποστολή, για το πλήρωμά του και τους εξαιρετικούς άνδρες των Ειδικών Δυνάμεων που συμμετείχαν και διακινδύνευσαν.
Σημασία όμως είχε η επικοινωνία της εικόνας του Φλώρου και του Χαρδαλιά να κοιτούν με ενδιαφέρον την εξέλιξη της επιχείρησης στα μόνιτορ του Κέντρου Επιχειρήσεων, παραβλέποντας το γεγονός ότι σε αυτή, από τύχη ενδεχομένως, δεν θρηνήσαμε θύματα, καθότι το Τούρκικο C-130 που προσγειώθηκε στη Βάση Wadi Seidna, μετά την αναχώρηση του Ελληνικού, δέχθηκε βολές και ματαίωσε την αποστολή του, υποχρεούμενο στην εκεί παραμονή μερικών ημερών, για αποκατάσταση των ζημιών του.
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι δρομολογείται η ανάπτυξη ενός στρατού απογυμνωμένου από τα Εθνικά χαρακτηριστικά του, μεγάλο μέρος των οποίων οφείλεται στην ύπαρξη κληρωτών. Ενός στρατεύματος που θα στηρίζεται αποκλειστικά σε χαμηλόμισθους επαγγελματίες στρατιώτες, εν δυνάμει εκβιαζόμενους μισθολογικά και ομήρους των επιλογών μιας κυβέρνησης που αποφασίζει κατά το δοκούν και χωρίς κριτική, από την βάση της κοινωνίας που εκπροσωπούν οι κληρωτοί, σε ποια μεριά της ιστορίας ανήκει. Ενός στρατού που αναγκάζεται κάποιες φορές στο να επιχειρεί άκριτα και με ερασιτεχνικό τρόπο σε αποστολές αμφιβόλου Εθνικής αξίας, με μόνο γνώμονα την επικοινωνία τους στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή των συμμετεχόντων σε αυτές.
Είναι πολύ πιθανό, ως αποτέλεσμα της επιλογής αυτής, μέρος του μέλλοντος αυτού του στρατού που περιγράφεται παραπάνω, να επαναλαμβάνεται συχνότερα, προβαλλόμενο στις εικόνες από την φωτογράφιση της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας στα προπύλαια του «Πενταγώνου», μπροστά από την μεσίστια Ελληνική σημαία, μέχρις ότου η εικόνα αυτή να καταντήσει νόρμα και συνηθιστεί από τον Ελληνικό λαό.
Ο υπογράφων είχε την εμπειρία αξιόλογων κληρωτών (σμηνιτών) απόφοιτων τεχνικών σχολών με αντικείμενο το αεροπλάνο, που στις δεκαετίες του 80’ αρχές 90’ προετοίμαζαν και αποδέσμευαν, με την συνεργασία μονίμων στελεχών, για πτήση πολεμικά αεροσκάφη F-4 Phantom της Πολεμικής μας Αεροπορίας, χαιρετώντας στρατιωτικά αυτά και τα πληρώματά τους, πριν από την πτήση τους, με περηφάνια κυρίως για τους εαυτούς τους και την προσφορά τους. Στις πλάτες των ατόμων αυτών, αν και κληρωτοί, είχε εναποθέσει το κράτος μέρος της ευθύνης πολύτιμης δημόσιας περιουσίας και, το κυριότερο, μέρος της ασφάλειας των πληρωμάτων των αεροσκαφών. Την ποιότητα και την προσφορά αυτών των πολιτών/οπλιτών, θα πρέπει να προσδοκούμε.
Όλα τα παραπάνω προφανώς ο Στέφανος Κασσελάκης δεν τα γνώριζε, πριν εκθέσει τις απόψεις του περί στρατεύματος. Ενδεχομένως όμως θα έπρεπε να είχε συμβουλευτεί τον αρμόδιο περίγυρό του. Όσο για τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, η Ελληνική πολιτεία τον τίμησε με τον ύπατο βαθμό του στρατεύματος και η ιστορία θα δείξει αν ο βαθμός αυτός θα τοποθετείται μπροστά ή πίσω από το επώνυμό του.
(*) Υποπτέραρχος (Ι) ε.α. ήταν διοικητής στο Αεροδρόμιο της Καμπούλ το 2010 και Επικεφαλής στο Κεντρικό Επιχειρησιακό Όργανο Μετανάστευσης το 2016-17.
