Αν εξαιρέσουμε κοσμογονικές αλλαγές στον πλανήτη (π.χ. εποχή παγετώνων), σπάνια οι κοινωνίες μας βιώνουν «φυσικές καταστροφές». Τα ακραία φυσικά φαινόμενα δεν συνιστούν από μόνα τους «φυσικές καταστροφές». Μπορεί να έχουν καταστροφικές ή διαχειρίσιμες συνέπειες ανάλογα με την πρόληψη και την αντιμετώπισή τους.
Οσο πιο προετοιμασμένη είναι μια πολιτεία για την αντιμετώπιση των φυσικών φαινομένων τόσο λιγότερες είναι οι «φυσικές καταστροφές». Η πολιτική ανικανότητα της κυβέρνησης, η ανευθυνότητά της στον έγκαιρο σχεδιασμό αντιμετώπισης καιρικών φαινομένων, ο ευτελισμός της ανθρώπινης ζωής, ο εμπαιγμός τής δήθεν πρόνοιας μέσω του «112 – εκκενώστε» και η εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων μεγαλοεργολάβων στις στάχτες της Εύβοιας και του Εβρου είναι πλέον φανερές σε όλους.
Καθώς γράφονται αυτές οι γραμμές, ομάδες διάσωσης αναζητούν αγνοούμενους στον Θεσσαλικό Κάμπο και στο Πήλιο. Σε λίγες μέρες τα νερά θα τραβηχτούν και το μέγεθος της καταστροφής θα γίνει ορατό στη Θεσσαλία – στον Εβρο είναι ήδη εμφανές. Η αντιμετώπιση θα χρειαστεί συστηματικό κεντρικό κυβερνητικό σχεδιασμό, σε απόλυτη συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες και με αξιοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων.
Δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι οι οικισμοί που καταστράφηκαν θα διατηρήσουν τον πληθυσμό τους και θα ξαναδημιουργηθούν. Η αποφυγή της σταδιακής συρρίκνωσής τους απαιτεί σειρά μέτρων, συμπεριλαμβανομένων μέτρων εκπαιδευτικής πολιτικής. Γνωρίζουμε καλά ότι η έλλειψη διασφάλισης εκπαιδευτικών δομών και παροχών στους αγροτικούς οικισμούς οδηγεί τις οικογένειες σε μετοίκηση στα κοντινότερα αστικά κέντρα και εγκατάλειψη της αγροτικής παραγωγής.
Η εξασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των σχολείων όλων των βαθμίδων στη Θεσσαλία και στον Εβρο πρέπει να αποτελέσει απόλυτη πολιτική προτεραιότητα:
■ Οι μαθητές και οι μαθήτριες που θα φοιτήσουν και οι εκπαιδευτικοί που θα υπηρετήσουν στα σχολεία αυτών των περιοχών πρέπει να ενισχυθούν οικονομικά.
■ Στα σχολεία αυτά πρέπει να εξασφαλιστεί τακτική και μόνιμη παρουσία ψυχολόγων και εκπαιδευτικών παράλληλης στήριξης (ειδικής αγωγής) επιπλέον των ήδη προβλεπόμενων.
■ Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, σε συνεργασία με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις των εκπαιδευτικών, πρέπει να παρέχει ένα πλαίσιο συμβουλών σε όλους τους εκπαιδευτικούς στη Θεσσαλία και στον Εβρο αξιοποιώντας τη διεθνή και εγχώρια εμπειρία εκπαιδευτικών παρεμβάσεων σε αντίστοιχες περιπτώσεις.
■ Η εκπαιδευτική διαδικασία πρέπει να συνεχιστεί, έστω με καθυστερημένη έναρξη, με φυσική παρουσία μαθητών και εκπαιδευτικών, αποφεύγοντας την εύκολη λύση της τηλεκπαίδευσης. Αφενός γιατί η φυσική συνύπαρξη των μαθητών συμβάλλει στην αίσθηση του ανήκειν σε μια κοινότητα και στη διατήρησή της και μετατρέπει τον μοναχικό πόνο και την ατομική αγωνία σε συλλογικό βίωμα ενδυναμώνοντας τα άτομα και τις κοινότητες. Αφετέρου γιατί η τηλεκπαίδευση θα είναι προσχηματική: πολλά παιδιά δεν θα έχουν τα μέσα και τις συνθήκες της συστηματικής συμμετοχής.
■ Η μεταφορά των παιδιών σε σχολεία γειτονικών οικισμών που δεν καταστράφηκαν ας αποτελέσει μια λύση ελάχιστης δυνατής διάρκειας. Παράλληλα, πρέπει να αποφύγουμε την «προσωρινή» επιλογή χρήσης αιθουσών-κοντέινερ για την επαναλειτουργία των σχολείων. Η εμπειρία έδειξε ότι αυτές οι «προσωρινές» επιλογές μετατρέπονται σε μόνιμες. Ομως, οι συνηθισμένες διαδικασίες κατασκευής σχολικών κτιρίων μέσω των ΟΤΑ δεν μπορούν να τελεσφορήσουν στις παρούσες συνθήκες υποστελέχωσης των τεχνικών τους υπηρεσιών και πρωτόγνωρων αναγκών. Υπάρχει ειδικό νομικό πλαίσιο που επιτρέπει στα υπουργεία διαδικασίες επιτάχυνσης των διαδικασιών επισκευής και κατασκευής σχολικών κτιρίων. Μπορούν να βρεθούν οικονομικοί πόροι από διαφορετικά ταμεία της Ε.Ε. Ας εμπιστευτούμε την τεχνογνωσία που έχουν οι μηχανικοί της κρατικής εταιρείας Κτιριακές Υποδομές και της Τεχνικής Υπηρεσίας του υπουργείου Παιδείας. Σε αυτούς πρέπει να ανατεθεί η επισκευή και κατασκευή σχολικών κτιρίων στη Θεσσαλία ώστε να έχουμε άμεσα αποτελέσματα.
Ας αναλάβει λοιπόν το κράτος τις ευθύνες του αξιοποιώντας τους πόρους και τις υπηρεσίες για τη διασφάλιση της παροχής εκπαίδευσης σε όλα τα παιδιά, συμβάλλοντας στην επιστροφή σε μια κανονικότητα που τόσο έχουν ανάγκη. Οποιαδήποτε ολιγωρία θα έχει συνέπειες στο δικαίωμα όλων των παιδιών στην εκπαίδευση με όρους ισότιμης συμμετοχής.
*Αναπληρωτής καθηγητής στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ
-320x213.png)
