Η αποκτήνωση από την υπερεντατική εργασία στην Ελλάδα

Η εικονοκρατία και ο καταιγισμός των πληροφοριών μας περιορίζουν τη σκέψη μόνο σε αυτό που μπορούμε να δούμε και να ακούσουμε. Οι αδυσώπητοι ρυθμοί της καθημερινότητας, οι καθημερινά «αναδυόμενες απειλές», η ακρίβεια και η δυσκολία επιβίωσης σε συνδυασμό με το πολύ χαμηλό επίπεδο δημόσιων παροχών και την από τα μέσα διάλυση των λειτουργιών των συλλογικοτήτων μας κατευθύνουν σε έναν αδιέξοδο μικρόκοσμο, περίκλειστο, με έλλειψη ενσυναίσθησης, αδυναμία πολιτικής και κοινωνικής σκέψης και δράσης.

Η εκπαιδευτική διαδικασία, επικεντρωμένη στις εισαγωγικές εξετάσεις και όχι στην ανθρωποκεντρική παιδεία και στη διαμόρφωση υπεύθυνων πολιτών, παίζει τον δικό της αρνητικό ρόλο.

Τα παραδοσιακά μοτίβα, εμφύλιος, θρησκεία, εξωτερικοί εχθροί, φιλτράρουν την κοινωνική πραγματικότητα και επηρεάζουν μεγάλο αριθμό πολιτών οι οποίοι δεν λειτουργούν σύμφωνα με τις κοινωνικές ανάγκες τους, αλλά με τις ιστορικές και παραδοσιακές αξίες τους οι οποίες τους σπρώχνουν σε πολιτική συμπεριφορά απέναντι στα δικαιώματα και τα συμφέροντά τους.

Παρενθετικά, με βάση την επικαιρότητα, προσθέτω ότι η πολεοδομική ανασυγκρότηση της χώρας τη δεκαετία του 1950, βορά στα χέρια μερικών δεκάδων εργολάβων, ήταν καταστροφική, αισθητικά, περιβαλλοντικά, λειτουργικά και σε σχέση με την ποιότητα ζωής των πολιτών και την προστασία από τις φυσικές καταστροφές. Εντάξει με την «κλιματική αλλαγή», αλλά υπάρχουν εκατοντάδες πόλεις και χωριά στους πρόποδες των Άλπεων που δεν πλημμυρίζουν ποτέ. Επιπλέον, σε όλες τις μεγάλες παραθαλάσσιες ευρωπαϊκές πόλεις μπορείς να κάνεις μπάνιο στο παραλιακό τους μέτωπο.

Ας γυρίσουμε όμως στην επικαιρότητα και στο θέμα μας. Ας προσπαθήσουμε να δούμε ή να αναλύσουμε βαθύτερα τις αιτίες των περιστατικών αυτών που πλέον καθίστανται κοινωνικό φαινόμενο.

Στις αρχές Αυγούστου, 49χρονος δολοφονήθηκε με μπουνιές, πέφτοντας στο πλακόστρωτο, από διανομέα γνωστής εταιρείας ύστερα από παρατήρηση που του έκανε το θύμα, επειδή κινούνταν με τη μηχανή του στον πεζόδρομο της Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη.

Προχθές 36χρονος με νοητική στέρηση σπρώχτηκε στη θάλασσα και αφέθηκε αβοήθητος να πνιγεί από μέλη του πληρώματος του «Blue Horizon» επειδή επιβιβάστηκε καθυστερημένα στο πλοίο.

Στη χώρα μας με την επέλαση των μνημονίων επικρατούν ντροπιαστικές και απάνθρωπες συνθήκες εργασίας οι οποίες επιδεινώνονται ιδιαίτερα με τις νομοθετικές ρυθμίσεις των τελευταίων χρόνων. Παρά τις διακηρύξεις περί παρέλευσης των μνημονίων, ισχύουν όλες οι μνημονιακές επιταγές, η κάλυψη των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα από συλλογικές συμβάσεις εργασίας είναι 25%, με το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι 83%, οι συνθήκες υγείας και ασφάλειας στην εργασία επιδεινώνονται διαρκώς με τους νεκρούς εργάτες να πολλαπλασιάζονται κάθε χρόνο με την τάση στην Ευρώπη να είναι αντίστροφα βελτιωμένη, ενώ ο έλεγχος για την ασφάλιση, την αμοιβή και τον χρόνο εργασίας είναι μηδενικός.

Ας ρωτήσουμε πόσες παραγγελίες πιέζονται να παραδώσουν σε μία ώρα οι διανομείς, πόσες ώρες εργάζονται την ημέρα και πόσες ημέρες την εβδομάδα. Και ας διερευνήσουμε από τις 15 Ιουλίου έως τις 15 Σεπτεμβρίου πόσα ρεπό και τι χρόνο ημερήσιας ανάπαυσης έχουν οι εργαζόμενοι στα πλοία.

Την ώρα που στην Ευρώπη ο όρος «well being» («ευεξία») εισάγεται ως προτεραιότητα στην εργασία, την οποία πρέπει να ασκούμε ως ένα μέσο για να δημιουργούμε και να μπορούμε να ζούμε καλύτερα, εδώ στη χώρα μας η υποαμειβόμενη, ανασφάλιστη, υπερεντατικοποιημένη, επικίνδυνη εργασία στεγνώνει –σύμφωνα με βασικές αναλύσεις της κοινωνιολογίας– από συναισθήματα χαράς, ικανοποίησης και δημιουργίας τους εργαζόμενους και καθίσταται εν πολλοίς όπως αποδεικνύουν τα δύο αυτά περιστατικά μέσο καταπίεσης και αποκτήνωσης.

Φοβόμαστε ότι το νέο νομοσχέδιο για τα εργασιακά έρχεται να χειροτερέψει ακόμα περισσότερο αυτήν την απάνθρωπη κατάσταση.

Ένα άλλο μεγάλο ζήτημα είναι η κοινωνική και πολιτική αντιμετώπιση των ΑμεΑ, τα δικαιώματά τους και η ποιότητα ζωής που (δεν) τους προσφέρεται.

Όλα αυτά γράφονται, βέβαια, δίχως καμία διάθεση να αιτιολογηθούν εγκληματικές συμπεριφορές. Εκτός από τον σταθμάρχη, τον διανομέα και τον ύπαρχο και τις ευθύνες που έχουν, ας δούμε και λίγο πιο ψηλά. Ίσως έτσι συνδέσουμε τη μαύρη ειδησεογραφία και την απαξίωση της ανθρώπινης ζωής με την πολιτική πραγματικότητα. Ισως, πάλι, κοιτώντας ψηλά, οραματιστούμε μια καλύτερη και πιο δίκαιη κοινωνία. Και ίσως παλέψουμε γι’ αυτήν.

*Πρόεδρος Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία