Ιος και Rügen

Στη ραστώνη του καλοκαιριού δεν εγκαταλείπω τις δημιουργικές συνήθειές μου. Να διαβάζω βιβλία, να ενημερώνομαι από τον διεθνή Τύπο για το τι συμβαίνει στον κόσμο και να γράφω τα κείμενά μου. Προσφάτως στο περιοδικό Der Spiegel (29 Ιουλίου 2023) διάβασα πως η τοπική κυβέρνηση του Schwesig σε συνεργασία με την ομοσπονδιακή έχει επεξεργαστεί ένα σχέδιο εγκατάστασης υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στη νησιωτική χώρα του Rügen. Αυτό είναι το ένα σημείο των εμπειρικών δεδομένων. Το άλλο έχει να κάνει με τις τουριστικές επιχειρήσεις που ιδιωτικός όμιλος έχει εγκαταστήσει στο νησί Ιος στις Κυκλάδες.

Αμέσως-αμέσως γεννάται το ερώτημα: ποια σχέση μπορεί να υπάρχει ανάμεσα στο Rügen και στην Ιο; Οσοι αμφιβάλλουν ότι τα δύο επιχειρηματικά σχέδια δεν έχουν καμιά σχέση, θα μεταπειστούν όταν κατανοήσουν την επιχειρηματολογία μου: πρώτον, οι δύο αυτές νησιωτικές περιοχές και για τα δύο κράτη (δηλ. το Rügen για τη Γερμανία και η Ιος για την Ελλάδα) βρίσκονταν στο περιθώριο. Αίφνης εδώ και δύο δεκαετίες η Ιος αναγορεύεται σε τουριστική μηχανή και ως καπιταλιστική μέθοδος κέρδους «παραχωρείται» στην ιδιωτική επενδυτική πρωτοβουλία. Οπως πληροφορούμαι, ο ιδιώτης-επενδυτής είναι ιδιοκτήτης του 40% της εδαφικής έκτασης του νησιού.

Η νησιωτική περιοχή του Rügen, η οποία επί δεκαετίες (μετά τον πόλεμο και μετά την επανένωση) ήταν ειδυλλιακός τόπος δημιουργικών δυνατοτήτων για τον άνθρωπο «μετατρέπεται» και αυτός σε επιχειρησιακό σχέδιο καπιταλιστικής ανάπτυξης.

Το δεύτερο σημείο των επισημάνσεών μου αρθρώνεται ως εξής: για όλους εμάς τους Ευρωπαίους πολίτες που ζούμε σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή επικράτεια δεν μας ενδιαφέρει εάν η καπιταλιστική επέλαση σε περιοχές της Ευρώπης προέρχεται από το κράτος ή από τους ιδιώτες-καπιταλιστές. Ολοι εμείς ενδιαφερόμαστε να πληροφορηθούμε το εξής: σε ποιο βαθμό ο «πύργος των Βρυξελλών», δηλ. η τεχνοκρατική Ευρωπαϊκή Ενωση, αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει και γιατί συμβαίνει στις περιφέρειές της.

Το τρίτο σημείο των επισημάνσεών μου έχει ως εξής: όσο η απόσταση ανάμεσα στην τεχνοκρατική ευρωπαϊκή εξουσία και στις κοινωνικές αγωνίες και απαιτήσεις των τοπικών ευρωπαϊκών περιφερειών (βλ. Ιος και Rügen) δεν μειώνεται τόσο θα ζούμε στη «ζούγκλα του καπιταλισμού»! Σημειώνω το εξής που το έζησα ως προσωπικό βίωμα: συνάντησα δύο Oλλανδούς στον Μυλοπότα, στην περιώνυμη παραλία της Ιου, τώρα, τον Ιούνιο, και τους ρώτησα «πώς περνάτε;». Μου απάντησαν «Ηρθαμε για πέντε μέρες και αυτός ο τόπος θα είναι για μας ένας “τόπος μνήμης” χωρίς αναφορά!». Μήπως έναν τέτοιον τύπου τουρισμό επιδιώκουμε τελικά ως Ελλάδα;

* Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης