Η Σίβυλλα που χλιμιντρίζει

Η παράδοση θέλει τις μάντισσες και τις προφήτισσες, π.χ. τις Πυθίες του Μαντείου των Δελφών, να μιλάνε για πράγματα που θα γίνουν ή για προσδοκίες, δίνοντας απαντήσεις μόνον σε διατυπωμένα και καλώς καθορισμένα ερωτήματα. Αντίθετα, οι Σίβυλλες έλεγαν ό,τι ήθελαν, δίχως καν να έχουν ερωτηθεί για κάτι.

Δηλαδή, υπάρχει σύναξη από Σίβυλλες στο Κοινοβούλιο και στα υπουργικά μαντεία; Η απάντηση, εν μέρει, είναι «ναι». Συναθροίζονται Σίβυλλες στην αγορά και στα κανάλια. Μία τέτοια, μάλιστα, συνελήφθη χλιμιντρίζουσα – λέγε με Νότη Μηταράκη. Δυστυχώς, η ύπαρξή τους απλώς επικυρώνει μια αδήριτη πολιτική αρχή: οι κρατούσες μαντεψιές και προφητείες είναι πάντα μαντεψιές και προφητείες των κρατούντων. Το ίδιο ισχύει με τις εξαπατήσεις, την ανοησία και την ύβρι.

Ας δούμε, για παράδειγμα, τον κυβερνητικό «πολυδιάστατο εκσυγχρονισμό» των πέντε πυλώνων για τη χώρα. Οποιες κι αν είναι οι εξειδικεύσεις, στο βάθος του χρόνου, όλα –μα όλα– «θα!» επιτευχθούν υπό την προϋπόθεση της ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης και υπό την πρόσθετη προϋπόθεση ότι οι λοιποί παράγοντες θα μείνουν αμετάβλητοι ή θα γίνουν θετικοί. Αυτό σημαίνει ότι, λ.χ., θα γλυκάνει ο Ερντογάν ή ο Πούτιν ή ότι, λ.χ., η ΕΚΤ δεν θα αυξήσει τα επιτόκια, ότι ο τουρισμός θα πηγαίνει σφαίρα, μαζί με το εμπορικό ισοζύγιο κ.ο.κ.

Βεβαίως οι καλύτερες πρακτικές παγκοσμίως λένε ότι οι οικονομίες με ταχεία μεγέθυνση τείνουν να είναι οι οικονομίες στις οποίες το κράτος παίζει έναν σημαντικό ρόλο στα εξής: χρηματοδοτεί υποδομές (όχι μόνον οδικούς άξονες αλλά και ένα σιδηροδρομικό δίκτυο που να περνάει αναίμακτα από τα Τέμπη), προσέχει τις υποδομές δημόσιας υγείας (π.χ. τις διακομιδές με ασθενοφόρα), σχεδιάζει και χρηματοδοτεί τη δημόσια εκπαίδευση, επιχορηγεί την έρευνα και ανάπτυξη (Ε & Α), διατηρεί ένα εύρυθμο χρηματοοικονομικό σύστημα, προστατεύει τα δικαιώματα ιδιοκτησίας (περιλαμβανομένης της πνευματικής ιδιοκτησίας) και, όλα αυτά, με εμπέδωση πολιτικής σταθερότητας και χρηστής διακυβέρνησης, χωρίς υψηλή διαφθορά, υποκλοπές συνομιλιών, στοχευμένο παρεμβατισμό υπέρ των φίλων κ.λπ.

Οι τυχερές χώρες πρέπει να επιτυγχάνουν σε ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα: Πρώτον, να αυξάνουν γρήγορα το φυσικό τους κεφάλαιο μέσω υψηλής αποταμίευσης και επενδυτικής δαπάνης. Δεύτερον, να αυξάνουν το ανθρώπινο κεφάλαιό τους βελτιώνοντας το μορφωτικό επίπεδο του συνολικού πληθυσμού. Τρίτον, να ωθούν την τεχνολογική πρόοδο μέσω της έρευνας και ανάπτυξης.

Λ.χ., με βάση τα στοιχεία της Eurostat, το 2021 η Ε.Ε. δαπάνησε 328 δισ. ευρώ για έρευνα και ανάπτυξη (το 2,27% του ΑΕΠ της). Τα κράτη-μέλη με τις υψηλότερες δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ ήταν η Σουηδία (3,35%), η Αυστρία (3,22%) και το Βέλγιο (3,19%). Η Ελλάδα δαπάνησε για έρευνα και ανάπτυξη το 1,4% του ΑΕΠ της. Βεβαίως, για το 2021, οι αμυντικές δαπάνες της Ελλάδας ξεπέρασαν ακόμη και τις ΗΠΑ, φτάνοντας στο 3,8% του ΑΕΠ (στα 7,1 δισ. ευρώ σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας Die Welt) και με αυξητικές τάσεις για τα επόμενα χρόνια.

Αλλά, εν πάση περιπτώσει, αν δεχθούμε τον θεαματικό ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ το 2021 κατά 8,4%, γιατί οι δημόσιες δαπάνες υγείας, μάλιστα εν μέσω πανδημίας, παρέμειναν σχεδόν σταθερές και οι δαπάνες για τις συντάξεις σχεδόν μειώθηκαν;

Και ανεξάρτητα από όλα τα παραπάνω, πώς η απάντηση στο ερώτημα της ακρίβειας είναι ακόμα το market pass και στο ερώτημα της νεολαίας είναι το youth pass (30 εκατ. ευρώ για νέους 18 και 19 χρόνων);

Κοντολογίς, προφήτες όπως ο Στίγκλιτζ, ο Κρούγκμαν, ο Τομά Πικετί, ο Σεν κ.ά. λένε τελέιως διαφορετικά πράγματα όταν ρωτιούνται σχετικά. Και, κυρίως, στέκονται με μεγάλη ευαισθησία στο θέμα των κοινωνικών ανισοτήτων και, πρωτίστως, στο παράδοξο της αύξησης των ρυθμών του ΑΕΠ, της ανισοκατανομής του πλούτου και αύξησης της φτώχειας.

Προφανώς, όταν η απάντηση στο ερώτημα της ακρίβειας είναι «Φταίει ο Τσίπρας και η απλή αναλογική που μας έβαλε στην περιπέτεια των διπλών εκλογών» ή «Δεν μειώνουμε τον ΦΠΑ για να μην ευνοήσουμε τους πλούσιους», τότε γελάνε και τα πόμολα. Για την ακρίβεια, γελάνε και τα κλεμμένα πόμολα. Βλέπετε, τα περί ληστείας τα ήξεραν πολύ καλά οι πρόεδροι Τζέιμς Μάντισον και Τόμας Τζέφερσον στις ΗΠΑ.

Εδώ «σώζεται όποιος είναι ταγμένος να σωθεί· όποιος προσαρμόζεται». Διότι αυτή είναι η πεποίθηση του commis voyageur Κ. Μητσοτάκη. Δεν είναι όλοι για σωτηρία. Αλλά αυτό είναι το πρόβλημα της Σίβυλλας. Η Σίβυλλα δεν σκέφτεται ότι, για να μακροημερεύει με μικροεξαπατήσεις, θα πρέπει να αφήνει και κάτι για να εξαπατήσει στη συνέχεια· ότι το προϊόν της θα πρέπει να αναπαράγεται. Μερικοί δεν μπορούν να το καταλάβουν. Ετσι, ξαφνικά απαντούν με υπερσύγχρονο οπλοστάσιο: «έφιππη αστυνομία» vs «πανεπιστημιακή αστυνομία»! και γίνεται αναπτυξιακό σύστριγκλο.