Παράμετροι ακροδεξιάς επέλασης στη Γερμανία

Ενώ η «εκσυγχρονισμένη κάπως» Ακρα Δεξιά στη Γερμανία ανέρχεται σταθερά στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, στο κομματικό και πολιτικό σκηνικό της χώρας προκαλούνται διαρκείς αναταράξεις. Οι οποίες οφείλονται πρώτιστα στην AfD, την Εναλλακτική για τη Γερμανία, θεωρούμενη μέχρι πρότινος ως το αντισυστημικό κόμμα των ακροδεξιών.

Εχοντας ένα ποσοστό ψήφων της τάξης του 11% κατά τις ομοσπονδιακές εκλογές του 2021, η AfD έρχεται σήμερα δεύτερο κόμμα στις προτιμήσεις των εκλογέων. Το δημοσκοπικά εκτιμούμενο ποσοστό του κόμματος των Γερμανών ακροδεξιών υπερβαίνει ήδη το 19% ακολουθούμενο από το κυβερνών σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (SPD) με 18% και το συγκυβερνών κόμμα των Πρασίνων που βρίσκεται μόλις κοντά στο 13%.

Η ακροδεξιά άνοδος στη Γερμανία επιβεβαιώνεται όμως και μέσα από τις κάλπες, καθότι στη διάρκεια των δύο τελευταίων εβδομάδων η AfD πέτυχε αφενός μεν να εκλέξει τον πρώτο επικεφαλής Περιφέρειας (Ζόνινγκεν) στη χώρα και εν συνεχεία να βγάλει δικό της δήμαρχο στην ανατολικογερμανική πόλη Ραγκούν. Δέκα χρόνια μετά την ίδρυσή της η AfD κερδίζει για πρώτη φορά κορυφαία αξιώματα σε εκλογές. Ο Ρόμπερτ Στούλμαν επικράτησε με ποσοστό 52,8% στον β’ γύρο του δεξιού αντιπάλου του, παρότι με τον υποψήφιο της CDU είχαν συνταχθεί όλα τα άλλα κόμματα, μη εξαιρουμένης ακόμη και της Αριστεράς.

Η εκλογή δημάρχου της AfD, του πρώτου ώς τώρα τοπικού της άρχοντα στη Γερμανία, σηματοδοτεί την αρχή επανεκτίμησης δεδομένων για μια Ακροδεξιά, η οποία έχει διέλθει κατά την τελευταία διετία μια συγκρουσιακή διαδικασία αυτοκάθαρσης. Το σημερινό ηγετικό δίδυμο υπό τον Τίνο Χρουπάλα και την αντιφεμινίστρια Αλίς Βάιντελ, πέρα από τις γνωστές σκληρές θέσεις για το μεταναστευτικό κ.ά., κατάφερε να προβάλλει συνάμα ορισμένες πτυχές που διέπονται από αξίες του παλιού φιλελευθερισμού όπως αυτές λειτουργούσαν στο πλαίσιο του εθνικού κράτους.

Τούτο είχε αναμφίβολα επιπτώσεις στη συμπεριφορά των εκλογέων, ιδιαίτερα μάλιστα εκείνων σε περιοχές της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Ετσι ακόμη ένα κρίσιμο χαρακτηριστικό των πρόσφατων δημοσκοπικών ευρημάτων συνιστά το γεγονός ότι η AfD, εάν είχαμε την επόμενη Κυριακή εκλογές, θα ερχόταν πρώτο (!) κόμμα στην Ανατολική Γερμανία και δη με ποσοστό της τάξης του 26%.

Εν όψει όλων αυτών των εξελίξεων, σε μια περίοδο δε που η γερμανική κοινωνία ταράζεται συχνά, φάνηκε να λειτουργούν προληπτικά και οι ασφαλιστικές δικλίδες του θεσμικού οικοδομήματος. Καθόλου τυχαία μάλλον το ενδιαφέρον των «ταγών» του συστήματος, εκείνων δηλαδή που εκφράζουν και τη λογική του κράτους, στράφηκε προς το γνωστό νεοναζιστικό μόρφωμα ΝΡD, το οποίο έχει ήδη τεθεί δις εκτός νόμου.

Το ενδιαφέρον τους επικεντρώθηκε σε πιθανές σχέσεις συνεργασίας με την AfD λόγω συμμετοχής μελών της σε πολιτιστική εκδήλωση του ΝΡD. Με αφορμή αυτό αναμένεται παραπομπή του ΝΡD στο Συνταγματικό Δικαστήριο, μολονότι τούτο έχει απορρίψει ήδη προηγούμενη ανάλογη εισήγηση. Γεγονός πάντως αποτελεί, ότι η εκ νέου «στοχοποίηση» του ΝΡD επιδρά θετικά ως προς την εικόνα ενός υποτιθέμενου «εκσυγχρονισμού» τής AfD.

Η ακροδεξιά επέλαση στη Γερμανία έχει προκαλέσει αναστάτωση κυρίως στο συντηρητικό στρατόπεδο, καθώς η AfD σχεδιάζει ήδη να κατέλθει στις επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές με ένα (ή μία) δικό-ή της υποψήφιο καγκελάριο. Ο διάδοχος της Μέρκελ στην ηγεσία των Χριστιανοδημοκρατών, Φρίντριχ Μερτς, ένας κυνικός νεοφιλεύθερος, αιφνιδίασε πρόσφατα τους πάντες με τη δήλωσή του περί των Πρασίνων, τους οποίους «αναβάθμισε» σε «κύριο αντίπαλο» του κόμματός του. Σε αυτούς επέρριψε την ευθύνη για τη ραγδαία άνοδο της AfD διότι με τις θέσεις τους επιβεβαιώνουν, ως τόνισε, ακροδεξιά επιχειρήματα.

Μέχρι τούδε ίσχυε ως κύριος αντίπαλος των Γερμανών συντηρητικών η «Εναλλακτική» των ακροδεξιών, οι οποίοι φαίνεται να μην αντιμετωπίζονται πλέον ως τέτοιοι. Τουλάχιστον για τον Μερτς, υποψήφιο καγκελάριο των Χριστιανοδημοκρατών, και για τη δική του ομάδα μέσα στο κόμμα.

Αναμφίβολα ο ίδιος δεν θα επιθυμούσε να είναι επικεφαλής μιας συγκυβέρνησης, όπως η τρέχουσα των «Φαναριών» υπό τον σοσιαλδημοκράτη Ολαφ Σολτς. Με την εις άτοπον απαγωγή δεν του μένει τίποτε άλλο από το να σχηματίσει με τους Βαυαρούς Χριστιανοκοινωνιστές (CSU) και φυσικά μαζί με την ανερχόμενη AfD μια καθαρόαιμη δεξιά συγκυβέρνηση.

Κάποιοι από εκείνους που διαβλέπουν ως πιθανή μια τέτοια εξέλιξη έριξαν (εκ νέου) την ιδέα μιας απαγόρευσης της «Εναλλακτικής» μέσω παραπομπής των ακροδεξιών στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Αν και τούτο φαντάζει μάλλον απίθανο, ο πρώην εντεταλμένος για την Ανατολική Γερμανία, Μάρκο Βάντερβιτς, επικρότησε την ιδέα αμφισβητώντας την απομάκρυνση ακραίων στελεχών του παλιού σκληρού πυρήνα.

Αντίθετα, κάθετα αρνητική ως προς ένα τέτοιο εγχείρημα εμφανίστηκε η καθηγήτρια Νομικής, Σοφία Σιένμπεργκερ, λέγοντας πως τυχόν απαγόρευση της AfD θα την καθιστούσε περισσότερο επικίνδυνη για το δημοκρατικό πολίτευμα και τους πολιτικο-κοινωνικούς θεσμούς.