Οι κοσμο-εικόνες και τα δημόσια εκπαιδευτικά συστήματα

Ο Π. Κονδύλης μιλούσε πολλά χρόνια πριν από σήμερα για τη σημαντικότητα της εικόνας(*), που αποτελεί βασικό συνδετικό ιστό κυρίως των κοινωνιών της Δύσης, διαμορφώνοντας κοσμο-εικόνες στοχεύοντας κυρίως σε κοινά που δεν διαθέτουν τα εργαλεία να τη συσχετίσουν με αυτό που όντως συμβαίνει, εξαιτίας της ανυπαρξίας (ίσως και σκόπιμης) των σχετικών εκπαιδευτικών συστημάτων.

Γράφει: «Η καταναλωτική κουλτούρα της μαζικής δημοκρατίας μπόρεσε… να εκλαϊκεύσει σε τέτοια έκταση και να χρησιμοποιήσει για τους δικούς της σκοπούς όσες μορφικές δυνατότητες της προσέφερε η πρωτοπορία, επειδή ως κύριο μέσο έκφρασης και επικοινωνίας έχει την εικόνα. Εδώ δεν πρόκειται απλώς για την υιοθέτηση βασικών μοτίβων της πρωτοπορίας στο πλαίσιο της διαφήμισης κ.τ.λ., αλλά για μια σχέση πολύ βαθύτερη, η οποία αναφέρεται στην ίδια την υφή της σκέψης και της αντίληψης του κόσμου.

»Σε αντίθεση με την υποχρεωτική συνέχεια και συνοχή της γραφής, η οποία μονάχα έτσι μπορεί να κάμει μια πλήρως κατανοητή ανακοίνωση, η εικόνα μπορεί να αποσπασθεί κατ’ αρέσκεια από τη συνάφειά της και να τοποθετηθεί δίπλα σε άλλες εικόνες για να αποτελέσει μαζί τους μία διακεκομμένη, αλλά υποβλητική σειρά. Η υποβολή επιτυγχάνεται με έναν συνδυασμό εικόνων, ο οποίος ακολουθεί την απόσπασή τους από την αρχική τους συνάφεια.

»Η επικράτηση της εικόνας ως κύριου μέσου επικοινωνίας παγιώνει την ασυνέχεια της καθημερινής κοσμο-εικόνας και συνάμα την εντύπωση ότι τούτη εδώ διαμορφώνεται ως προϊόν εμπνεύσεων της στιγμής, αυτοσχεδιασμών και συνδυασμών ορισμένων υποκειμένων, τα οποία θέλουν έτσι να εκφρασθούν».

Αυτό που λείπει εντελώς σκόπιμα από τον καθημερινό βομβαρδισμό με εικόνες και που αποτελεί τον κύριο στόχο και μέλημα των παντοίων οργανισμών προπαγάνδας, είναι η ανάλυση με τον λόγο όσων προσπαθεί να μεταφέρει η εικόνα ή οι εικόνες, δηλαδή τα συμφραζόμενα. Και αυτό είναι το κύριο έργο των δημόσιων εκπαιδευτικών συστημάτων (τα ιδιωτικά δουλεύουν με αποκλειστικό στόχο το γνωστικό, ιδεολογικό και οικονομικό όφελος), γι’ αυτό παρατηρούμε την επαναλαμβανόμενη λύσσα συγκεκριμένων εξουσιών εναντίον των δημόσιων εκπαιδευτικών συστημάτων- δουλειά που κάνουν για την ταξική τους μακροημέρευση.

(*): Βλέπε Π.Κονδύλη, «Η παρακμή του Αστικού Πολιτισμού», Αθήνα, Εκδόσεις Θεμέλιο 1991, σελ. 288

*Ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών