Σ’ ένα άρθρο μου με τον τίτλο «Ο ΣΥΡΙΖΑ σε πολιτική κρίση» (δημοσιεύθηκε στην «Εφ.Συν.» 3 Ιουλίου 2023) υποστήριξα τη θέση σύμφωνα με την οποία, εάν προηγουμένως δεν διευκρινιστεί τι είδους κρίση είναι αυτή που περνάει ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία μετά τις δύο εκλογικές ήττες του (21 Μαΐου και 25 Ιουνίου 2023) δεν θα είμαστε σε θέση όλοι μας, πολίτες, ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ, μέλη του ΣΥΡΙΖΑ κ.λπ., να λάβουμε αποφάσεις σχετικά με την υπέρβαση της κρίσης.
Προκαταβολικά τονίζω ότι όσοι ονοματίζουν την ήττα του ΣΥΡΙΖΑ κομματική ήττα, δεν αντιλαμβάνονται όλα όσα συμβαίνουν στον παγκόσμιο χάρτη.
Αλλά ας εξετάσουμε τα πολιτικά πράγματα στον τόπο μας με τη σειρά. Στο πλαίσιο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, η πολιτικο-κοινωνική παράταξη της Δεξιάς, με την κοινοβουλευτική επικράτηση του πολιτικού κόμματος Νέα Δημοκρατία και με επικεφαλής τον Κυριάκο Μητσοτάκη, θα ασκήσει την κυβερνητική εξουσία κατά την επόμενη τετραετία (2023-2027).
Από την άλλη το κόμμα ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. υπέστη δεινή ήττα στην κομματική αντιπαράθεση και σύγκρουση στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Και σ’ αυτή τη φάση βρίσκεται σε διαδικασίες ανασυγκρότησης και πολιτικού προσανατολισμού του. Εχουν δρομολογηθεί όλες οι προβλεπόμενες κατά το εσωτερικό καταστατικό του κόμματος διαδικασίες για την εκλογή νέου προέδρου.
Το ερώτημά μας όμως είναι άλλο: Μπορεί και είναι σε θέση ο ΣΥΡΙΖΑ να μην εγκλωβιστεί σε εσωτερικές διενέξεις των ενδοκομματικών τάσεών του; Μπορεί να μην ονομάζει την κρίση που περνάει ως πολιτικό κοινοβουλευτικό κόμμα εξουσίας ως κρίση ταυτότητας; Μπορούν τα μέλη του κόμματος και ακόμη περισσότερο οι εσωκομματικές τάσεις πολιτικού προσανατολισμού να αντιληφθούν ότι «αυτό που συμβαίνει» στην ελληνική πολιτική κοινωνία τούς υπερβαίνει;
Δεν πρόκειται το επόμενο διάστημα (έστω μέχρι το τέλος του έτους 2023) να ζήσουμε όλοι εμείς οι ελεύθεροι και ανεξάρτητοι πολίτες (αυτός είναι ο πολιτικο-κοινωνικός αυτοκαθορισμός μας) όλα όσα έζησαν οι προηγούμενες γενιές των αριστερών πατεράδων μας. Η Αριστερά (με κεφαλαίο το Α) στην Ελλάδα του εικοστού πρώτου αιώνα είναι παρούσα, ζωντανή και δυναμική. Δεν ακολούθησε την ιστορική μοίρα της Αριστεράς στη Γαλλία ή την Ιταλία.
Σ’ ένα θεωρητικο-πολιτικό επίπεδο όλα όσα υποστηρίζω «μεταφράζονται» ως εξής: μετά την αποχώρηση του Αλέξη Τσίπρα και τις εσωκομματικές διαδικασίες που έχουν δρομολογηθεί, ανοίγει για τη μεγάλη δημοκρατική αριστερή πολιτικο-κοινωνική παράταξη της Αριστεράς ένα ευρύ πεδίο πολιτικής δημιουργίας. Αυτό θα ήθελα τώρα να αναλύσω. Ποια είναι τα δομικά και λειτουργικά στοιχεία του και ποιες είναι οι προοπτικές του.
Στο ερώτημα που θέτει ο τίτλος του άρθρου μου «Μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να υπερβεί την κρίση του;» η απάντησή μου είναι η εξής: μόνον και εάν κατορθώσει να υπερβεί τον υποκειμενοκεντρικό εαυτό του! Με απλά λόγια, θέλω να πω πως η μεταβατική ιστορική φάση για να γίνει ο ΣΥΡΙΖΑ ξανά κυβερνητική εξουσία δεν θα πρέπει να περιχαρακωθεί στην ταυτιστική λογική της εσωκομματικής επανασύστασής του. Χρειάζεται να γίνει ένα πολιτικό βήμα παραπέρα.
Η επανίδρυση του κόμματος ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. δεν μπορεί να γίνει στο πλαίσιο του υποκειμενοκεντρικού παραδείγματος, αλλά θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του επικοινωνιακού πολιτικού παραδείγματος. Δεν υπάρχει άλλη λύση!
Αυτό σημαίνει ότι οι εσωκομματικές διαδικασίες για την ανάδειξη του νέου προέδρου εάν εξαντληθούν στην «ανακατασκευή» του νέου κομματικού υποκειμένου θα έχουν αποτύχει. Το πρώτιστο πολιτικό διακύβευμα για την Ελλάδα του εικοστού πρώτου αιώνα είναι και θα εξακολουθεί να είναι η Αριστερά ως δημιουργικό παρελθόν δημοκρατικών αγώνων. Αλλά ταυτόχρονα η Αριστερά στην Ελλάδα προέρχεται από το μέλλον. Αυτό που πρωτεύει σ’ αυτή τη φάση είναι να απαλλαγούμε από την υποκειμενοκεντρική και ταυτιστική Αριστερά του παρελθόντος.
*Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
