ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Βασίλης Νιτσιάκος*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Οπως όλα τα ποτάμια έτσι και ο Αώος δεν είναι απλά μια κοίτη με κυβικά νερού αλλά ένα ενιαίο οικοσύστημα από τις πηγές του στα βουνά μέχρι και τις εκβολές του στη θάλασσα.

Επιπλέον, ο Αώος δεν αποτελεί απλά ένα ενιαίο και μοναδικό οικοσύστημα, γεγονός που τεκμηριώνεται από τις σχετικές επιστήμες, αλλά και έναν σημαντικό παράγοντα της ανθρωπογεωγραφίας και των πολιτισμών που έχουν αναπτυχθεί και εξελιχθεί ιστορικά κατά μήκος του.

Κατ’ αρχάς, έχει αποτελέσει έναν από τους πιο σημαντικούς ιστορικούς δρόμους που ένωνε την Ανατολή με τη Δύση και που χρησιμοποιήθηκε από στρατούς, εμπορικά καραβάνια, μετακινούμενους κτηνοτρόφους και άλλες κατηγορίες ανθρώπινων πληθυσμών. Μαζί με όλους αυτούς διαδίδονταν στοιχεία πολιτισμών από τόπο σε τόπο και βεβαίως συνέβαιναν σημαντικές συνθέσεις στις τοπικές κοινωνίες και στους πολιτισμούς που αναπτύχθηκαν στις κοιλάδες του ποταμού και χάρη σ’ αυτόν.

Ο Αώος, λοιπόν, πρέπει να αντιμετωπίζεται και ως ένα σημαντικό κεφάλαιο και από πολιτισμική άποψη. Κι αυτό απαιτεί επίσης μια ολιστική προσέγγιση σε σχέση και σε αντιστοιχία πάντοτε προς το οικολογικό του ισοδύναμο, αφού η φύση και ο πολιτισμός συγκροτούν μια ενότητα που εξελίσσεται ιστορικά με βάση τη διαλεκτική σχέση ανάμεσά τους.

Ετσι, τα τοπικά πολιτισμικά συστήματα, όπως και τα αντίστοιχα οικοσυστήματα, δεν μπορούν να κατανοηθούν, να ερμηνευτούν και να γίνουν αντικείμενο οποιασδήποτε διαχείρισης ξεκομμένα αλλά στο πλαίσιο της ευρύτερης ενότητας που συγκροτεί το ίδιο το ποτάμι, όπως αυτό διαμορφώνεται από τις κύριες και δευτερεύουσες πηγές του, τα διάφορα ρέματα και παραποτάμους που χύνονται σ’ αυτόν μέχρι τις εκβολές του στην Αδριατική. Κάθετα και οριζόντια, λοιπόν, και σε μια μεγάλη σχετικά γεωγραφική κλίμακα έχουν αναπτυχθεί ιστορικά τοπικές κοινωνίες και πολιτισμοί, που οφείλουν πράγματι την ύπαρξή τους και τη φυσιογνωμία τους στον ποταμό.

Ο Αώος, έτσι κι αλλιώς, είναι το τελευταίο ποτάμι ελεύθερης ροής στην Ευρώπη. Κι ενώ κηρύχθηκε από την πλευρά της Αλβανίας διεθνικό πάρκο, που σημαίνει την απαγόρευση οποιασδήποτε παρέμβασης στο όλο ποτάμιο οικοσύστημα, στην Ελλάδα, παρά τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης και του ίδιου του πρωθυπουργού, δεν έχει γίνει ακόμα τίποτα προς αυτή την κατεύθυνση, με αποτέλεσμα διάφορες κερδοσκοπικές εταιρείες να προσπαθούν να «βάλουν χέρι» σ’ αυτόν τον θησαυρό, ενώ βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο.

Οι τοπικές κοινωνίες αντιδρούν και οργανώνουν τον αγώνα τους για την αποτροπή του εγκλήματος. Θα νικήσουν, όπως και σε προηγούμενες περιπτώσεις απειλών.

*Καθηγητής Κοινωνικής Λαογραφίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων