«Το πανό με τις λέξεις GRΕΕCΕ-ΕΛΛΑΣ κρατώ σ’ όλη την πορεία της 4ης μέρας με τον βουλευτή Λεωνίδα Κύρκο. Οταν φτάσαμε στο άγαλμα του Λόρδου Βύρωνα, ο Γλέζος είχε την έμπνευση να πάμε όλοι μας (σταματώντας 2 λεπτά από την πορεία) και να ψάλλουμε τον Εθνικό Υμνο. Πράγματι πήγαμε και τον τραγουδήσαμε 2 φορές τον Υμνο…».
Πρόκειται για απόσπασμα από το προσωπικό ημερολόγιο του Γρηγόρη Λαμπράκη, το οποίο δημοσιεύτηκε μετά τη δολοφονία του Μαραθωνοδρόμου της Ειρήνης σε ειδική έκδοση του περιοδικού «Δρόμοι της Ειρήνης». Αναφέρεται στην 5η διεθνή αντιπυρηνική πορεία του 1963 από το Ολντερμάστον στο Λονδίνο, διάρκειας τεσσάρων ημερών, καθώς ακολουθούσε διαδρομή 84 χιλιομέτρων.
Πρώτη φορά το ελληνικό κίνημα είχε εκπροσωπηθεί το 1961 από τον Γιάννη Θεοδωράκη και στη συνέχεια, το 1962, από τον Μάρκο Δραγούμη. Αρχισυντάκτης του περιοδικού «Δρόμοι της Ειρήνης» ο δεύτερος, είχε κλείσει το εκτενές ρεπορτάζ που είχε γράψει για την πορεία στο περιοδικό με τίτλο «Βαδίζουμε προς Λονδίνο 150 χιλιάδες οδοιπόροι της Ειρήνης» (τεύχος Μαΐου 1962) με τα ακόλουθα λόγια: «Φεύγοντας από την Αγγλία αποχαιρέτησα τον καλό μας φίλο Οουεν Μόρτιμερ, ο οποίος μου είπε κάτι πολύ απλό και συνάμα πολύ σοβαρό. Του χρόνου, μου λέει, θάρθω στην πορεία Ολντερμάστον που θάχετε οργανώσει εσείς στην Ελλάδα».
Αντιγράφουμε από τους «Δρόμους της Ειρήνης» Ιανουαρίου 1963, που περιείχε ρεπορτάζ από συμμετοχή του Γρηγόρη Λαμπράκη στη διεθνή διάσκεψη της βρετανικής κίνησης CND στην Οξφόρδη: «Με πρότασή του συζητήθηκαν, πρώτα η δημιουργία απυραύλου ζώνης στα Βαλκάνια, η ανησυχία του Κρητικού λαού για τις βάσεις που εγκαθίστανται στην Κρήτη, για τις σκληρές συνθήκες κάτω από τις οποίες αναπτύσσεται το κίνημα ειρήνης στην Ελλάδα. Ζήτησε δε να παρασχεθεί βοήθεια από τις αντιπροσωπείες των Ευρωπαϊκών κινημάτων ειρήνης για ενδεχόμενη οργάνωση πορείας ειρήνης στην Ελλάδα το Πάσχα».
Είχε ήδη ανακοινωθεί πορεία ειρήνης από τον Τύμβο Μαραθώνα με κατάληξη την Πνύκα, με πρωτοβουλία του Συνδέσμου Νέων Μπέρτραντ Ράσσελ για τον Πυρηνικό Αφοπλισμό, η οποία όμως είχε απαγορευτεί από την τότε κυβέρνηση Καραμανλή.
Γι’ αυτό και στην πορεία του Ολντερμάστον, δέκα ημέρες πριν «το ελληνικό Ολντερμάστον», είχε σταλεί υψηλού επιπέδου αντιπροσωπεία από τους Γρηγόρη Λαμπράκη, Μανώλη Γλέζο, Λεωνίδα Κύρκο και Σπύρο Λιναρδάτο, με τους οποίους συμπορεύτηκε και η διαμένουσα στο Λονδίνο Μπέτυ Αμπατιέλου, καθώς και πλέον των εκατό μελών της πολυπληθούς προοδευτικής κυπριακής παροικίας στη βρετανική πρωτεύουσα.
Κύπριοι και Ελλαδίτες
Ιδού ακόμα ένα απόσπασμα από το προσωπικό ημερολόγιο του Γρηγόρη Λαμπράκη: «Οι Κύπριοι και νέοι από όλες τις χώρες περιέρχονται τις τεράστιες αντιπροσωπείες και παίρνουν υπογραφές για να τις στείλουν κατά χιλιάδες στον Καραμανλή για να επιτρέψει την Μαραθώνια Πορεία Ειρήνης. Ολοι κρατούν μαύρα πανό και μαύρες σημαίες με συνθήματα για ειρήνη και αφοπλισμό».
Προετοιμαζόμενος για την πορεία του Μαραθώνα, ο Λαμπράκης κράτησε το πανό με τη λέξη ΕΛΛΑΣ στη μία όψη και GREECE στην άλλη, ενώ έπρεπε να το παραδώσει. Με το λάφυρο αυτό, επέστρεψε, 18 Απριλίου 1963, στην Αθήνα και με αυτό στα απλωμένα σαν φτερούγες χέρια του κατέβηκε από τον Τύμβο του Μαραθώνα και κίνησε για την Αθήνα μέχρι να συλληφθεί από τη χωροφυλακή στην Αγία Παρασκευή.
Εγραψε ιστορία πριν ακριβώς εξήντα χρόνια, 21 Απριλίου 1963.
*Υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία
