Ηταν ημέρες του Πάσχα και η Ελλάδα θα προσερχόταν στις πιο κρίσιμες εκλογές της νεότερης ιστορίας της. Ενωση Κέντρου 45%, ΕΡΕ 30%, ΕΔΑ 12%, ΦΙΔΗΚ* 3% το αποτέλεσμα της προεκλογικής δημοσκόπησης του Ινστιτούτου Ερευνών Επικοινωνίας εν όψει των εκλογών της 28ης Μαΐου 1967. Οι εκλογές αυτές δεν έγιναν ποτέ, αφού μεσολάβησε το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου. Για μια επταετία «η χώρα μπήκε στον γύψο», κατά τη στομφώδη ρητορική του δικτάτορα Παπαδόπουλου. («Αντί», 3 Δεκ. 77 & Ηλίας Νικολακόπουλος, «Τα Νέα», 22 Απρ. 1998).
70% των ερωτηθέντων στη δημοσκόπηση αυτή δήλωνε ότι θα ψήφιζε το ίδιο κόμμα με αυτό του 1964 (με καθαρή νικήτρια την Ενωση Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου) και μόνο 6% θα ψήφιζε διαφορετικά (24% δεν θέλησε να απαντήσει.) Στην ίδια δημοσκόπηση φαινόταν μία σαφής «παράσταση νίκης» για την Ενωση Κέντρου: 47% προέβλεπε πρώτο κόμμα την Ενωση Κέντρου και 22% την ΕΡΕ. Με βάση δε την ερώτηση για τον καταλληλότερο πρωθυπουργό (συμπεριλαμβανομένου και του ονόματος του Κ. Καραμανλή, που ζούσε τότε στο Παρίσι), οι προτιμήσεις ήταν: 32% υπέρ του Κέντρου και της Αριστεράς (Α. Παπανδρέου 16%, Γ. Παπανδρέου 13%, Ι. Πασσαλίδης 3%) και 27% υπέρ της Δεξιάς (Κ. Καραμανλής 21%, Π. Κανελλόπουλος 4%, Σπ. Μαρκεζίνης 2%). Τελικά, εφαρμόζοντας τα σχέδια συνταγματικής εκτροπής «Περικλής» και «Προμηθεύς», οι στρατιωτικοί έβγαλαν τα τανκς στους δρόμους και επέβαλαν δικτατορία και οι εκλογές ακυρώθηκαν οριστικά.
Σχέδια «Περικλής» και «Προμηθεύς», λοιπόν, αποστασία, πραξικόπημα και εκλογές που δεν έγιναν ποτέ. Και η «ερυθρά» απειλή, πρωτίστως και ανυπερθέτως. Η ΕΔΑ, η νόμιμη έκφραση του παράνομου ΚΚΕ, ήταν απειλή για το μετεμφυλιακό καθεστώς. Ιδιαίτερα μετά το 24,4% των εκλογών του 1958 και τη δυναμική παρουσία της αριστερής Νεολαίας Λαμπράκη, δίπλα στη Νεολαία της Ενωσης Κέντρου, κατά τα Ιουλιανά του 1965. Τα φαντάσματα του Εμφυλίου, που εξακολουθούσαν να πλανώνται απειλητικά πάνω από τη χώρα, εκτείνονταν τώρα μέχρι την Κύπρο του «κόκκινου» προέδρου της (Κάστρο της Μεσογείου τον έλεγαν οι ΝΑΤΟϊκοί τον Μακάριο, κι ας μην ήταν. Ο Ψυχρός Πόλεμος τύφλωνε). Και ήταν και οι πολιτικοί κρατούμενοι που το 1964 επέστρεφαν από τις φυλακές και την εξορία. Αν έχετε δει τους «Κυνηγούς» του Αγγελόπουλου, θα καταλάβετε τον τρόμο που προκαλεί η εικόνα του νεκρού αντάρτη που ζωντανεύει μνήμες και ενοχές του παρελθόντος.
Βασιλιάς και στρατηγοί και οι ξένοι συνεργάτες τους έκαναν σχέδια πραξικοπήματος από καιρό. Τελικά τα εκτέλεσαν οι πιο αποφασιστικοί και γρήγοροι συνταγματάρχες, μάλλον εν αγνοία και των ξένων συνεργατών. Η στρατιωτική χούντα, μέσα στην επταετία, ζήτησε τη λαϊκή νομιμοποίηση με δύο δημοψηφίσματα, το 1968 και το 1973. Το 1968, οι επιλογές «ΝΑΙ» και «ΟΧΙ» ήταν σε διαφορετικά ψηφοδέλτια, στα περισσότερα κέντρα τοποθετημένα σε τέτοια απόσταση το ένα από το άλλο ώστε ο ψηφοφόρος να προδίδει μόνος του την επιλογή του (αφού θα διάλεγε φανερά το ένα από τα δύο).
ΥΓ.1: Ο αρχηγός της ΕΡΕ Παν. Κανελλόπουλος, τότε πρωθυπουργός, συνελήφθη με τις πιτζάμες από τους πραξικοπηματίες, την νύχτα της 21ης Απριλίου. Εχοντας προηγουμένως στηρίξει την αποστασία, γράφει σε υπόμνημά του προς τον Κωνσταντίνο, τον Ιανουάριο του 1966, ότι εκ των υστέρων έμαθε το βρόμικο παρασκήνιο της αποστασίας: «Το χειρότερον είναι ότι η απόσπασις των αναγκαίων βουλευτών έγινε με εξαγοράν συνειδήσεων, με τον υπουργικόν θώκον ή και με άλλα ακατονόμαστα μέσα». (Σπ. Λιναρδάτος, 1986, «Από τον Εμφύλιο στη Χούντα», Εκδ. Παπαζήση, τ.Ε, σ.296.)
ΥΓ.2: Μετά την αντισυνταγματική αποπομπή του Γεωργίου Παπανδρέου από την πρωθυπουργία, ο βασιλεύς προέβη διαδοχικώς στον σχηματισμό των κυβερνήσεων Γεωργίου Αθανασιάδη-Νόβα (15 Ιουλ. 1965), Ηλία Τσιριμώκου (20 Αυγ. 1965) και Στέφανου Στεφανόπουλου (17 Σεπτ. 1965), με μόνο την τελευταία να παίρνει ψήφο εμπιστοσύνης από 152 βουλευτές, δηλαδή οριακώς – αφού έφθασαν οι αποστάτες της Ε.Κ. τους 31.
ΥΓ.3: Τον Δεκέμβριο του 1966, κατόπιν μυστικής συμφωνίας βασιλέως, Παπανδρέου, Κανελλόπουλου, η κυβέρνηση Στεφανόπουλου καταργήθηκε και την πρωθυπουργία ανέλαβε ο Κανελλόπουλος.
ΥΓ.4: Στη δημοκρατία μας σήμερα τίθεται το ζήτημα ενός κόμματος νοσταλγού της δικτατορίας, που εμφανίζεται ως κοινοβουλευτικό αλλά που πίσω του κρύβεται οργάνωση αντικοινοβουλευτική, ναζιστική και, βάσει δικαστικής αποφάσεως, εγκληματική. Θλιβερό το ότι ένας ανώτατος δικαστικός, που μέχρι χθες δίκαζε ανάμεσα σε άλλους δικαστές, είναι ο παρένθετος ηγέτης της συγκεκριμένης οργανώσεως. Οι δικαστές, με τις ενώσεις τους, έχουν θεσμικό χρέος να πάρουν θέση.
* (ΦΙΔΗΚ, Φιλελεύθερον Δημοκρατικόν Κέντρον, το κόμμα των αποστατών βουλευτών της Ενωσης Κέντρου, με εμφανιζόμενο αρχηγό τον Στέφανο Στεφανόπουλο και πραγματικό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη)
*Οικονομολόγος, διεθνολόγος
