Κατά τις επικείμενες κοινοβουλευτικές εκλογές θα ισχύσει και στη χώρα μας το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής. Ελάχιστοι -και κυρίως κανένας από τους θεσμικούς φορείς- έχουν αντιληφθεί τι σημαίνει κάτι τέτοιο.
Ούτε ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου έχει αντιληφθεί περί τίνος πρόκειται. Σε διαφορετική περίπτωση θα έπρεπε και εντός του Κοινοβουλίου και στην ευρύτερη πολιτική δημόσια σφαίρα ο ίδιος από τη θεσμική θέση του να υπερασπιστεί τον εκλογικό θεσμό της απλής αναλογικής για λόγους που ανάγονται στη σύσταση και τη λειτουργία της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας.
Από την άλλη, μετά την πρόσφατη δημόσια παρέμβαση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη, σύμφωνα με την οποία θα πρέπει να διερευνηθεί η δυνατότητα να οριστεί άλλο πολιτικό πρόσωπο ως πρωθυπουργός και όχι ο αρχηγός του πρώτου κόμματος, τα πολιτικά πράγματα σε σχέση με το ζήτημα των κυβερνήσεων συνεργασίας αποκτούν άλλη δυναμική.
Ουσιαστικά θέλω να υποστηρίξω το εξής: Ενώ στο νομοθετικό και στο θεσμικό επίπεδο η ελληνική πολιτική κοινωνία καλείται να εφαρμόσει το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής, στο επίπεδο της αυτοσυνειδησίας της αποκαλύπτεται ότι δεν διαθέτει τους σχετικούς θεσμικούς μηχανισμούς.
Στην περίπτωσή μας συμβαίνει κάτι ανάλογο με όσα έγιναν κατά την πρώτη επαναστατική δεκαετία του 1820-1830, οπότε ενώ οι τότε νομοθέτες επεξεργάζονταν μεγαλεπήβολα προγράμματα συγκρότησης του ελληνικού κράτους, φτάσαμε να διοικείται η νεοσύστατη τότε Ελλάδα από τη μοναρχία του Οθωνα.
Φαντάζομαι πως σ’ αυτήν την ιστορική φάση της εξέλιξης της κοινωνίας μας (εικοστός πρώτος αιώνας σήμερα και όχι δέκατος ένατος αιώνας τότε) θα εφαρμόσουμε τη θεσμική λογική της απλής αναλογικής και δεν θα χρησιμοποιηθεί αυτή ως οδός διαφυγής για να καταλήξουμε σε μια πολιτική οντότητα, η οποία δεν θα έχει καμία σχέση με την ίδια την Ελλάδα και τη θέση της στον παγκόσμιο χάρτη.
Πού θέλω να καταλήξω; Εχουμε τη μοναδική ιστορική ευκαιρία να αποδείξουμε ως χώρα και ως κοινωνία ότι «ανήκουμε στη Δύση». Και επιπλέον να απαντήσουμε σε όλους αυτούς που αυτοπροσδιορίζονται με το σλόγκαν «Μένουμε Ευρώπη» ότι πράγματι είμαστε μια ευρωπαϊκή πολιτική κοινωνία.
Το ορθολογικό στοίχημα της ευρωπαϊκής πολιτικής κοινωνίας στην περίπτωση της Ελλάδας θα κριθεί από την εφαρμογή της απλής αναλογικής. Ελπίζω και εύχομαι πως όσα θα συμβούν κατά το επόμενο δίμηνο μέχρι τη διεξαγωγή των κοινοβουλευτικών εκλογών να λειτουργήσουν εποικοδομητικά για τους προβληματισμούς μας κατά πόσο μπορούμε να «φτιάξουμε» κυβερνήσεις συνεργασίας στη χώρα μας.
Ο νόμος που ισχύει για την απλή αναλογική μπορεί και πρέπει να λειτουργήσει ως μοχλός αναδημιουργίας για την ελληνική πολιτική κοινωνία: να απαλλαγεί η ίδια από τις παθογένειές της και επιτέλους να αυτοπροσδιοριστεί η ίδια ορθολογική πολιτική κοινωνία, κάνοντας χειροπιαστό το πράγμα που ονομάζουμε: ουσιαστική κοινοβουλευτική εκπροσώπηση του συνταγματικού λαού.
*Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
