Φόρος αίματος!

21 Απριλίου 1978. Υπεραστικό λεωφορείο που εκτελεί νυχτερινό δρομολόγιο από την Κοζάνη με προορισμό την Λάρισα πέφτει σε γκρεμό πενήντα μέτρων στη Κοινότητα Πολυράχου Κοζάνης. Το λεωφορείο ήταν γεμάτο φοιτητές που πήγαιναν να περάσουν τις διακοπές του Πάσχα με τις οικογένειές τους. Απολογισμός 9 νεκροί και 36 τραυματίες, κάποιοι από τους οποίους σε εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση. Ανάμεσα στους βαριά τραυματισμένους βρίσκεται και ένας δικός μου άνθρωπος, ένα δεκαεννιάχρονο κορίτσι, συγγενής μου, φοιτήτρια τότε στα ΚΑΤΕ Κοζάνης.

Θυμάμαι με λεπτομέρειες τα γεγονότα και ας έχουν περάσει τόσα χρόνια και ας ήμουν τότε στο δημοτικό. Το τηλεφώνημα 3πμ από το Κρατικό Νοσοκομείο Κοζάνης στον πατέρα μου, το σοκ, την αγωνία, τον πανικό. Να ειδοποιηθούν οι γονείς της που δεν γνώριζαν τίποτα μέχρι εκείνη την ώρα. Mετά η μεταφορά της σε νοσοκομείο στη Θεσσαλονίκη. Τραγικές ώρες. Και μετά πολύμηνη νοσηλεία.

Ο δικός μου άνθρωπος ευτυχώς έζησε. Πέρασε ένα Γολγοθά από χειρουργεία και στάθηκε στα πόδια της. Δεν ξέχασε όμως. Τέτοια ατυχήματα δεν ξεχνιούνται ούτε γίνεται να ξεπεραστούν. Ξέρω πως έγιναν αρκετές δίκες. Δεν τη ρώτησα ποτέ ποιος θεωρήθηκε υπεύθυνος για το ατύχημα τότε. Μου είπε μόνο πως μια κοπέλα που ήταν και εκείνη βαριά τραυματισμένη έγινε φίλη ζωής. Μου είπε και για τους νεκρούς συμφοιτητές της-για τους επιζώντες οι νεκροί βαραίνουν ακόμα πιο πολύ. Γιατί σε κάθε ατύχημα αυτό που μετράει περισσότερο απ’ όλα είναι οι ανθρώπινες απώλειες. Οι επιζώντες θα θυμούνται πάντα και θα κουβαλούν τις πληγές τους, οι συγγενείς θα θυμούνται το νήμα της ζωής των δικών τους ανθρώπων που κόπηκε τόσο άδικα.

Σε κάθε ατύχημα είναι σημαντικό να αποδοθεί δικαιοσύνη. Επιτακτική ανάγκη, όχι μόνο για να βρουν δικαίωση οι νεκροί, αλλά και να μην ξαναγίνει ένα τέτοιο τραγικό ατύχημα. Στην περίπτωση των Τεμπών, μπορεί πράγματι να ήταν ανθρώπινο λάθος. Δεν θα υπήρχε όμως περιθώριο για ανθρώπινο λάθος, αν το σιδηροδρομικό σύστημα ήταν εκσυγχρονισμένο, αν δεν υπήρχαν τόσες καταγγελίες για τις εγκληματικές ελλείψεις στο σιδηροδρομικό δίκτυο μήνες πριν-ελλείψεις που φυσικά δεν ήταν ευρύτερα γνωστές στον κόσμο. Γιατί αν ήξεραν πόσο κινδύνευαν, θα διάλεγαν ένα άλλο μέσο μεταφοράς. Μα δεν τους δόθηκε το δικαίωμα επιλογής.

Γιατί τα τρένα λειτουργούσαν κάτω από αυτές τις τριτοκοσμικές συνθήκες; Πως είναι δυνατόν το σιδηροδρομικό σύστημα μιας υποτίθεται Ευρωπαϊκής χώρας να μην έχει ένα σύγχρονο σύστημα τηλεδιοίκησης; Ποιος θα λογοδοτήσει για αυτό; O σταθμάρχης; Ή θα φορτωθούν όλα στο σταθμάρχη, για να γλιτώσουν κάποιοι από τις ευθύνες τους και μετά από καιρό η ζωή όλων θα συνεχιστεί κανονικά μέχρι την επόμενη τραγωδία; Ήταν η έλλειψη χρημάτων ο λόγος ή η εγκληματική αδιαφορία που το σιδηροδρομικό σύστημα δεν εκσυγχρονίστηκε;

Μπορεί κάποιοι πολιτικοί να κλαίνε κατόπιν εορτής, μα τα κλάματα δεν θα φέρουν πίσω τους νεκρούς, δεν θα γλιτώσουν από τον πόνο τους δικούς τους ανθρώπους ούτε από την πολύμηνη και κάποιες φορές πολύχρονη ταλαιπωρία τους βαριά τραυματισμένους. Και δεν θα γλιτώσουν τους υπεύθυνους από τις ευθύνες τους. Ο φόρος αίματος των νέων αυτών παιδιών είναι πολύ βαρύς. Και τα εγκλήματα, όταν είναι τόσο βαριά, απαιτούν και την ανάλογη τιμωρία των υπευθύνων, των πραγματικά υπευθύνων.

* Ιστορικός, Διδάκτωρ του Παν/μίου του Βirmingham