Το νερό ρέει μέσα σε όλα τα σημαντικά παγκόσμια ζητήματα. Την υγεία, την πείνα, την ισότητα των φύλων στις θέσεις εργασίας, την εκπαίδευση, τη βιομηχανία, τις καταστροφές και την ειρήνη. Για τον λόγο αυτόν, πρέπει να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος όλων των παγκόσμιων συναντήσεων με θέμα το να κάνουμε τον κόσμο ένα καλύτερο, ασφαλέστερο και δικαιότερο μέρος. Αυτή τη στιγμή, αυτό δεν συμβαίνει.
Στην Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη –το πρωταρχικό πλαίσιο της διεθνούς προσπάθειας για την εξάλειψη της ακραίας φτώχειας–, η επιτυχία καθενός από τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) εξαρτάται από την εύρυθμη λειτουργία του παγκόσμιου κύκλου του νερού. Στην COP 27, το γεγονός ότι το νερό και η κλιματική αλλαγή είναι άρρηκτα συνδεδεμένα αντικατοπτρίστηκε στη μορφή της εκδήλωσης. Αλλά, ακόμα κι έτσι, το νερό εξακολουθεί να μην αποτελεί αυτόνομο θέμα για τακτική επανεξέταση και αναφορά στη διαδικασία COP.
Καθώς καταπολεμούμε την κλιματική αλλαγή και προσπαθούμε να οικοδομήσουμε έναν καλύτερο κόσμο, το νερό πρέπει να ενσωματωθεί σε παγκόσμια πλαίσια-ορόσημα, όπως η συμφωνία του Παρισιού, η Ατζέντα 2030, το πλαίσιο Σεντάι για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών, η επιτροπή για την Παγκόσμια Επισιτιστική Ασφάλεια και άλλα. Χωρίς αυτήν την ενσωμάτωση, δεν θα καταφέρουμε να ελέγξουμε τις μεγάλες κρίσεις που απειλούν τη ζωή στη Γη και την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο.
Στην περίπτωση της κλιματικής αλλαγής, το νερό πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο των σχεδίων μας για τον μετριασμό και την προσαρμογή στις επιπτώσεις των πιο ακραίων και ακανόνιστων καιρικών συνθηκών. Για παράδειγμα, η προστασία, η αποκατάσταση και η επέκταση των οικοσυστημάτων που σχετίζονται με τα ύδατα, είναι ουσιαστικής σημασίας για τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας και τη δέσμευση άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Ταυτόχρονα, τα συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης –υφιστάμενα και νέα– πρέπει να σχεδιαστούν έτσι ώστε να αντέχουν σε ένα ολοένα και πιο εχθρικό πλαίσιο. Σε μόλις 20 χρόνια, οι καταστροφές που σχετίζονται με τις πλημμύρες αυξήθηκαν κατά 134% και ο αριθμός και η διάρκεια των ξηρασιών κατά 29%. Σε αυτό το πλαίσιο, περίπου 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό και 3,6 δισεκατομμύρια ζουν χωρίς ασφαλή τουαλέτα. Είναι σαφές ότι η πρόοδος προς την επίτευξη του ΣΒΑ 6 –ύδρευση και αποχέτευση για όλους έως το 2030– είναι σοβαρά εκτός τροχιάς.
Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να δράσουμε ταχύτερα και εξυπνότερα, σε όλους τους τομείς, για να επιλύσουμε την κρίση του νερού για χάρη κάθε πτυχής της βιώσιμης ανάπτυξης. Ο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής και η προσαρμογή σε αυτήν που σχετίζονται με το νερό θα πρέπει να θεωρούνται ως ένα νέο «κοινωνικό συμβόλαιο» μεταξύ ημών και των μελλοντικών γενεών. Στη δική μας ζωή, μπορούμε όλοι να γνωρίζουμε περισσότερο το αποτύπωμα του νερού μας και να είμαστε λιγότερο σπάταλοι από νερό.
Σε ατομικό επίπεδο, αυτό θα είναι ένα μικρό τίμημα για την προστασία των δισέγγονών μας. Ωστόσο, το κόστος για το παγκόσμιο σύστημα θα είναι σημαντικό, αλλά απαραίτητο. Οι χρηματοδοτικοί πόροι πρέπει να στοχοθετηθούν καλύτερα, για να κινητοποιηθεί νέα χρηματοδότηση προς τις υποδομές και τα συστήματα που απαιτούνται για την κατασκευή και τη διατήρηση υπηρεσιών που σχετίζονται με το νερό σε ολόκληρη την κοινωνία και την οικονομία. Υπάρχουν ενθαρρυντικά σημάδια.
Σε εθνικό επίπεδο, δίνεται ήδη μεγαλύτερη προσοχή στο νερό, καθώς οι χώρες καταρτίζουν εθνικά σχέδια για την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τη μείωση των εκπομπών. Αυτό το χαιρετίζω και ενθαρρύνω τις χώρες αυτές να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους.
Αλλά αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο ζήτημα για να το αντιμετωπίσουν μεμονωμένα τα εθνικά κράτη. Το πολυμερές σύστημα υπάρχει ακριβώς για να ενορχηστρώσει μια απάντηση σε σύνθετες παγκόσμιες προκλήσεις όπως αυτή.
Η κυβέρνηση της Αιγύπτου, η οποία φιλοξένησε την COP27, εγκαινίασε τη «Δράση για την Προσαρμογή και την Ανθεκτικότητα των Υδάτων» που σχεδιάστηκε για να καταστήσει την ολοκληρωμένη δράση για το νερό και το κλίμα συνήθη πρακτική στις δράσεις που σχετίζονται με τους ΣΒΑ.
Αυτό είναι ένα ευπρόσδεκτο μήνυμα, ότι οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων αρχίζουν να αναγνωρίζουν το νερό για αυτό που είναι: ένα μέσο ανθεκτικότητας, ένας φορέας λύσης προβλημάτων και ένας πρωταρχικός σύνδεσμος μεταξύ όλων των μεγάλων προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε. Η δυναμική από την COP27 θα μας μεταφέρει στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Νερό του επόμενου έτους 2023, την πρώτη του είδους της από το 1977.
Οι συνδιοργανωτές, Τατζικιστάν και Ολλανδία, προτρέπουν τον κόσμο να ενωθεί γύρω από το νερό, για να ακολουθήσει μια προσέγγιση «προσανατολισμένη στη δράση», «χωρίς αποκλεισμούς» και «διατομεακή». Πρέπει να δώσουμε ώθηση στην COP27 και να τη μετατρέψουμε σε ένα νέο πρόγραμμα δράσης για το νερό. Εναπόκειται σε όλους να λύσουν την κρίση του νερού. Και αυτό μπορεί να γίνει μόνο όταν το νερό είναι στην ημερήσια διάταξη όλων.
*Πρόεδρος UN Water και γενικός διευθυντής της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας
