• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 12.2°C / 15.7°C
    0 BF
    83%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 9.9°C / 13.4°C
    1 BF
    88%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 12.6°C / 15.5°C
    3 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 10.5°C
    1 BF
    83%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    3 BF
    77%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.0°C / 10.4°C
    2 BF
    84%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 6.8°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    2 BF
    86%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.2°C / 15.8°C
    4 BF
    75%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 10.1°C
    3 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 13.3°C / 15.4°C
    3 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    2 BF
    74%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 15.3°C / 15.3°C
    4 BF
    86%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    9°C 8.9°C / 12.8°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 12.7°C
    0 BF
    87%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 13.8°C
    1 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 14.9°C
    2 BF
    86%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 12.1°C
    1 BF
    92%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 12.3°C
    1 BF
    99%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.3°C / 7.3°C
    1 BF
    90%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οικογενειοκρατία και ολιγαρχία του πλούτου

  • A-
  • A+

Δεν είναι προσωπικό, είναι απλώς «δουλειές»

(«Ο Νονός», Φράνσις Κόπολα, 1972)

Σε αντίθεση με το φαινόμενο των βιασμών ανηλίκων που κυριάρχησε το προηγούμενο διάστημα σε τηλεοπτικά κανάλια και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κανείς δεν πέφτει από τα σύννεφα όταν γίνονται ορατές οι σχέσεις επιχειρηματικών, μιντιακών και ποικίλων άλλων συμφερόντων με την πολιτική ζωή και τους πολιτικούς.

Στην κοινωνιολογία το θέμα έχει μελετηθεί επαρκώς, από την εποχή του Νόρμπερτ Ελίας μέχρι την εποχή του Ουμπέρτο Εκο, που στηλίτευε τον μπερλουσκονισμό, την ανησυχητική τομή με τον ορθολογισμό της πολιτικής και τον ρόλο του λαϊκισμού των μέσων ενημέρωσης. Η πορεία της ιταλικής πολιτικής ζωής μάλλον τον δικαιώνει.

Αν η αποκωδικοποίηση του δημόσιου λόγου και της εικόνας εξακολουθεί να έχει κάποια αξία, είναι για να κατανοούμε τη βία που ασκεί στην κοινωνία η συνάρθρωση ορατών και αόρατων δομών εξουσίας.

Στο πλαίσιο της αξιακής κρίσης που βιώνει η χώρα, φαίνεται πως μια οικογενειακή πλουτοκρατία επιχειρεί να επιβάλει το «έθος» της διαπλοκής, υποκλοπής και κλοπής στο κοινωνικό σώμα.

Διόλου τυχαία η εικόνα που επικράτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μια εικόνα εμπνευσμένη από την ταινία όλων των εποχών, τον «Νονό» του Κόπολα, με κυρίαρχη φυσιογνωμία τον Δον Βίτο Κορλεόνε.

Βεβαίως, δεν βρισκόμαστε στην Αμερική του 1945, ούτε στην Ιταλία της Κόζα Νόστρα. Οι συμπεριφορές έχουν αλλάξει και, ευτυχώς, δεν βλέπουμε μαφιόζικες ομάδες να αλληλοσκοτώνονται στους δρόμους.

Στην Ελλάδα έχουμε, άλλωστε, άλλες παραδόσεις, άλλα ήθη και έθιμα. Εχουμε παραδόσεις αγίων οικογενειών, πυρηνικών και ευρύτερων, πολιτικών, επιχειρηματικών, ποδοσφαιρικών. Εδώ, όπως σε όλες τις οικογένειες, υπάρχουν κρυμμένα μυστικά, σκοτεινές αλήθειες και ανταγωνισμοί. Σχέσεις αγάπης και μίσους, ίντριγκας και τιμωρίας. Μα πάνω από όλα, υπάρχει η προστασία της οικογένειας. Και «ο Νονός» είναι περισσότερο μια ταινία για τις οικογενειακές σχέσεις και λιγότερο για τις μαφιόζικες πρακτικές.

Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς συμβαίνει και το «έθος» της οικογένειας διαταράχτηκε. Για πρώτη ίσως φορά στην κοινωνικοπολιτική ιστορία μας έχουμε έναν κορυφαίο μάνατζερ πολυεθνικών εταιρειών να παρεμβαίνει «χωρίς αναστολές» στα διαταραγμένα πολιτικά πράγματα.

Σε ένα κρεσέντο δραματοποιημένου λόγου, ο μεγαλοεπιχειρηματίας αυτοπροσδιορίζεται ως «μαχητής» σε προσωπικό επίπεδο και «υπερασπιστής των αξιών της φιλελεύθερης Δημοκρατίας» σε ιδεολογικοπολιτικό επίπεδο.

Απέναντί του, ο εκλεγμένος πρωθυπουργός της χώρας και επιστήθιος φίλος του εμφανίζεται άτολμος, ανίκανος και αποτυχημένος μάνατζερ. Η χώρα βουλιάζει στην ανομία και, τότε, ο ισχυρός της ιστορίας αποφασίζει να επαναφέρει την τάξη: «Ο πρωθυπουργός επιβάλλεται να βρει την τόλμη, να κινήσει γη και ουρανό, ώστε να διαλευκάνει αυτή την τόσο νοσηρή υπόθεση και να φέρει ενώπιον της ανεξάρτητης Δικαιοσύνης τους υπαίτιους αυτής της τόσο άθλιας ιστορίας που νοθεύει τη Δημοκρατία και υπονομεύει τους θεσμούς. Οι δε αναφορές σε εκβιασμούς, υπαγορεύσεις, αλλαγές θέσεων και απόψεων δεν μας αφορούν, δεν μας ταιριάζουν. Μόνο όσοι εμπλέκονται σε εξωθεσμικές παρακολουθήσεις και στον υπόκοσμο, καταφεύγουν σε τέτοια μέσα».

Ηλίου φαεινότερο ότι η ευρύτερη οικογένεια βρίσκεται σε κρίση. Τα κανάλια ξεχείλισαν, οι υπόνομοι άνοιξαν και τα ποντίκια ξεχύθηκαν στους δρόμους.

Η κοινωνία κλείνει τη μύτη και γυρίζει το πρόσωπο αλλού. Η άλλη όχθη του ποταμού καλείται να πάρει θέση και να αλλάξει τη ροή των πραγμάτων.

Με ξεκάθαρο, ευθύ και άμεσο λόγο η Αριστερά καλείται όχι απλώς να αποστασιοποιηθεί, αλλά να διαφοροποιηθεί επί της ουσίας. Ορθά φέρνει στην επιφάνεια τα σκάνδαλα των υποκλοπών. Αυτονόητα τονίζει πως οι κοινωνίες είναι αυτές που ρίχνουν τις σαθρές κυβερνήσεις. Αρκεί όμως αυτό για να πιστέψει μια κοινωνία σε εποχή σύγχυσης πως οι δικές της δυνάμεις είναι ισχυρότερες των οικογενειών;

Κατά τη γνώμη μου, δεν αρκεί. Διότι το «έθος» της οικογενειοκρατίας είναι βαθιά ριζωμένο στα σπλάχνα της. Είναι αυτό που ανελλιπώς τροφοδοτεί τα επιχειρηματικά δίκτυα τα οποία επιδιώκουν τον έλεγχο του κράτους, καταπατώντας κάθε έννοια δικαίου, με απώτερο στόχο τον δικό τους πλουτισμό.

Για τούτο, η Αριστερά καλείται να κάνει τη ρήξη με την «κοινωνία των κουμπάρων» (βλ. και «Εφημερίδα των Συντακτών», 12-13/11/22) και να επαναπροσδιορίσει την έννοια και τις πρακτικές του πολιτικού. Και αυτό δεν γίνεται με όρους γκολ, πέναλτι και κοινωνίας του θεάματος, αλλά με όρους ουσιαστικής αντιπαράθεσης αποκωδικοποιώντας και ονοματίζοντας τόσο τα πρόσωπα της διαπλοκής όσο και τις ιδιαίτερες στρατηγικές τους για την εξυπηρέτηση των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων συμφερόντων τους.

Στην παρούσα δυστοπική συγκυρία, η Αριστερά έχει μια μοναδική ευκαιρία: να δώσει τη μάχη για τη βαθιά ρήξη με την ολιγαρχική οικογενειοκρατία. Και να την κερδίσει για όλους εκείνους που έχουν ανάγκη από ένα κράτος πρόνοιας και όχι από ένα κράτος «κολλητών».

* καθηγήτρια Κοινωνιολογίας, πρώην κοσμήτορας Παντείου Πανεπιστημίου

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γκρίζες επενδυτικές ιστορίες
Ηταν ευυπόληπτοι, πλούσιοι και διάσημοι. Ηταν αυτό που λέμε ο αφρός του 1%. Ηταν οι «προφήτες» της θεότητας του κέρδους. Και ξαφνικά ο κόσμος έκπληκτος πληροφορήθηκε ότι οι «βασιλείς των επενδυτών» ήταν...
Γκρίζες επενδυτικές ιστορίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Και οι πλούσιοι θα γίνουν πλουσιότεροι
Ο πρωθυπουργός στη Θεσσαλονίκη είπε πολλά. Αυτά όμως που παρέλειψε με επιμέλεια να αποκαλύψει ήταν τα πιο σημαντικά. Με απλά λόγια δεν έδωσε συγκεκριμένες απαντήσεις σε μείζονος σημασίας ζητήματα.
Και οι πλούσιοι θα γίνουν πλουσιότεροι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι όχι και τόσο μυστηριώδεις δημοσκοπήσεις
Τελικά ο Μητσοτάκης έχει ανακαλύψει τον τρόπο για να «μαγεύει» ένα μεγάλο ποσοστό των ψηφοφόρων ή μήπως η αντιπολίτευση βρίσκεται σε βέρτιγκο και πλέον δεν μπορεί να κεφαλαιοποιήσει την κυβερνητική φθορά;
Οι όχι και τόσο μυστηριώδεις δημοσκοπήσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εσύ και το ΕΣΥ
Η διακυβέρνηση του συστήματος Μητσοτάκη αποθεώνει το ιδιωτικό επειδή έχει μία, εξ ιδίων, κατανόηση του δημόσιου χώρου: να υπηρετεί και να ικανοποιεί, εν στενώ, τις ανάγκες της εκτελεστικής εξουσίας και των...
Εσύ και το ΕΣΥ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υποκλοπές και ανθρώπινη αξιοπρέπεια
Η χώρα από τον Ιούλιο του 2019 βιώνει ένα συνταγματικό και επομένως πολιτειακό «καταπίστευμα», αφού εμπιστεύθηκε το «αγαθό» της τήρησης του Συντάγματος στην κυβέρνηση Μητσοτάκη. Σωστά άρα γίνεται λόγος για...
Υποκλοπές και ανθρώπινη αξιοπρέπεια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας