Η «παρακεταμόλη» των επιτοκίων και ο πυρετός του πληθωρισμού

«Ο πυρετός είχε ανέβει στο 39,0. Από μικρό παιδί φοβόταν τον αφηνιασμένο πυρετό. Από 37,5 στο 39,0 σε μισή ώρα. Πήρε παρακεταμόλη (σ.σ. φάρμακο με αναλγητική, αντιπυρετική δράση). Σε ένα τέταρτο έβαλε θερμόμετρο: 39,5. Κατάπιε ακόμη ένα χάπι. Ρίγη. Περισσότερη… παρακεταμόλη. Και όταν ο πυρετός άρχισε να υποχωρεί, άρχισε να αισθάνεται αφόρητους πόνους στο στομάχι. Ο πανικός επέστρεψε.

Τρομοκρατημένος προσέφυγε στην wikipedia: «…Η τοξικότητα παρακεταμόλης είναι η κύρια αιτία οξείας ηπατικής ανεπάρκειας στον δυτικό κόσμο. […] Μελέτες έχουν υποδείξει την πιθανότητα ενός μέτρια αυξημένου κινδύνου επιπλοκών του ανώτερου γαστρεντερικού συστήματος, όπως η αιμορραγία στο στομάχι…».

Μήπως να εκλάβετε αυτή τη φανταστική ιστορία ως αλληγορική περιγραφή των επιβλαβών αποτελεσμάτων που εκδηλώνονται όταν ένα πρόβλημα αντιμετωπίζεται με λανθασμένο τρόπο; Μυθοπλαστικές υπερβολές; Πριν καταλήξετε στην εύκολη απαξία, προστρέξτε στην… Ιστορία .

Εκεί θα σκοντάφτετε συνεχώς σε περιστατικά στα οποία καταγράφονται «επιβλαβείς παρενέργειες» στην οικονομία, στην κοινωνία, ακόμα και στη δημοκρατία που προκλήθηκαν από τις λάθος «αγωγές» -εσκεμμένες ή τυχαίες- τις οποίες εφάρμοσαν οι πολιτικές ελίτ για να αντιμετωπίσουν προβλήματα, όπως για παράδειγμα τις πληθωριστικές κρίσεις.

Τι επιπτώσεις είχε η επιλογή των πολιτικών ελίτ να αντιμετωπίσουν τις «θέρμες» του πληθωρισμού με τις «παρακεταμόλες» των επιτοκίων; Ο,τι η ατομική βόμβα στη Χιροσίμα.

Ισως το καλύτερο -και πιο ταιριαστό με το σήμερα- παράδειγμα για τις επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης των… επιτοκίων είναι η πληθωριστική κρίση της δεκαετίας 1970-80. Τότε ο επικεφαλής της FED, Paul Volcker, αποφάσισε να ανεβάσει τα επιτόκια από 11,2% (το 1979) σε 21,5% (το 1981), για να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό που τον Μάρτιο του 1980 στις ΗΠΑ είχε εκτιναχθεί στο 14,8%.

Το ιδιωτικό χρέος εκτοξεύτηκε. Νοικοκυριά χρεοκόπησαν. Υπερχρεωμένοι αγρότες κατέβηκαν με τρακτέρ στην Ουάσινγκτον και απέκλεισαν τα κεντρικά γραφεία του Συμβουλίου των Διοικητών τού Federal Reserve. Η δραστηριότητα στον κατασκευαστικό τομέα, στη γεωργία και στη βιομηχανία συρρικνώθηκε. Η ανεργία εκτοξεύτηκε. Οι μισθοί μειώθηκαν.

Στο τέλος ο πληθωρισμός υποχώρησε, ο Volcker αγιοποιήθηκε, αλλά για τους φτωχούς τίποτα δεν ήταν όπως πριν. Η ανισότητα άρχισε να διευρύνεται και να χαρακτηρίζεται ως το αναγκαίο κόστος για την ανάπτυξη. Εκατομμύρια θέσεις εργασίας στις πλούσιες οικονομίες χάθηκαν. Οι ευάλωτες οικονομίες έγιναν ακόμα πιο εξαρτημένες, καθώς τα ωστικά κύματα από την αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής των ΗΠΑ πυροδότησαν εκτεταμένη κρίση χρέους που οδήγησε στη χρεοκοπία πολλές αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Μεταξύ του 1981 και του 1983 το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 2,8% στη Βραζιλία, 4% στο Μεξικό, 7,5% στη Βενεζουέλα και 16% στη Χιλή. Ο δρόμος για την ιδεολογική και πολιτική κυριαρχία των πνευματικών τέκνων και των εγγονών του Φρίντμαν στις δημοκρατίες ήταν πλέον ορθάνοιχτος…

Από τότε έχουν αλλάξει πολλά. Η παγκοσμιοποίηση και η ψηφιοποίηση άλλαξαν τις δομές της οικονομίας. Αυτές όμως που παρέμειναν ανεπηρέαστες είναι οι πολιτικές ελίτ. Το δόγμα «δίνε λεφτά στους πλούσιους και στείλε τον λογαριασμό στους φτωχούς» εξακολουθεί να διαπνέει τις πολιτικές που εφαρμόζουν με έναν κυνισμό και μια απανθρωπιά που ταιριάζει μόνο σε όσους αισθάνονται απρόσβλητοι. Σήμερα ο «πυρετός» του πληθωρισμού καλπάζει ανεξέλεγκτος.

Τι «αγωγή» εφαρμόζουν οι πολιτικοί παρέχοντας κάλυψη στους κεντρικούς τραπεζίτες; «Παρακεταμόλη» των επιτοκίων. Με δογματικές «εμμονές», που παραπέμπουν σε ιεροεξεταστές του Μεσαίωνα, οδηγούν δισεκατομμύρια ανθρώπους στην πυρά της ανέχειας και της χρεοκοπίας χωρίς να αισθάνονται την υποχρέωση της λογοδοσίας.

Οι πολιτικοί ηγέτες του «δυτικού στρατοπέδου» αποδίδουν στον Πούτιν τις ευθύνες για την αναπότρεπτη δυστυχία που προκαλούν οι πολιτικές τους με την ευκολία που τον Μεσαίωνα οι ρασοφόροι βασανιστές χρησιμοποιούσαν τον «Εωσφόρο». Την ίδια τακτική ακολουθεί ο Πούτιν και οι σύμμαχοί του, που δείχνουν τους «απέναντι» για να εξυπηρετήσουν τους δικούς τους στόχους. Βολικός τρόπος για να προσπεράσουν τις ευθύνες τόσο για την εμφάνιση του πληθωριστικού «πυρετού» όσο και για τις «παρενέργειες» των πολιτικών για την αντιμετώπισή του.

Η αλήθεια είναι ότι οι ίδιοι με τις πολιτικές τους ξύπνησαν τον πληθωρισμό από τον λήθαργο που βρισκόταν για σχεδόν σαράντα χρόνια. Από τότε που ξέσπασε η πανδημία, η FED, η ΕΚΤ και όλες οι κεντρικές τράπεζες των ισχυρών οικονομιών προχώρησαν σε τεράστιες εγχύσεις ρευστότητας. Ο Sebastian Mallaby, ανώτερος συνεργάτης για τα Διεθνή Οικονομικά στην έδρα Paul A. Volcker στο Council on Foreign Relations, τη χαρακτήρισε «εποχή του μαγικού χρήματος».

Τρισεκατομμύρια δολάρια κατέληξαν στις τσέπες «επενδυτών», τραπεζιτών, υπερχρεωμένων πολυεθνικών κολοσσών… Τα ψίχουλα που έδωσαν στους υπόλοιπους έφταναν μόνο για την επιβίωσή τους και σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογούν την υπερβάλλουσα ζήτηση που επηρεάζει το επίπεδο των τιμών. Με απλά λόγια εφοδίασαν τους πλούσιους με κεφάλαια, για να εκμεταλλευτούν τις «ευκαιρίες» που δημιούργησε ο πόλεμος της Ουκρανίας και τα αδιέξοδα από την αύξηση των επιτοκίων που ήταν σίγουρο ότι θα ακολουθήσει.

Η χρησιμότητα του «βάρβαρου εχθρού» δεν εξαντλείται στο τώρα. Στα αμέσως επόμενα χρόνια κάθε φορά που οι πολιτικές ελίτ θα καλούνται να απολογηθούν για τη συρρίκνωση των εισοδημάτων, τις απολύσεις, την ανεργία, τις χρεοκοπίες, την εξαφάνιση της κοινωνικής προστασίας, τις ιδιωτικοποιήσεις και την απώλεια της εθνικής κυριαρχίας από την υπερδοσολογία της «παρακεταμόλης» των επιτοκίων θα δείχνουν τους «απέναντι». Επίσης ο «εχθρός» θα μπορούσε να αποδειχτεί χρήσιμος στη διαχείριση της υποκατάστασης εκατοντάδων εκατομμυρίων θέσεων εργασίας από «έξυπνες» μηχανές, που ήδη έχει ξεκινήσει.

Επίσης τι πιο εύκολο για τις «ανεύθυνες» πολιτικές ελίτ να φορτώνουν την ευθύνη τους σ’ εκείνους που δεν «σέβονται τη δημοκρατία και την ειρήνη». Υπερβολή; Αν μελετήσετε τις επιπτώσεις των πολιτικών διαχείρισης των οικονομικών κρίσεων, από τη δεκαετία του ΄70 μέχρι τις «διασώσεις» στην κρίση χρέους του 2008 και τις συγκρίνετε με όσα βρίσκονται σε εξέλιξη σήμερα, μπορεί να έχετε μια αίσθηση για το τι έρχεται και για την ατζέντα αυτών που υποστηρίζουν ότι τα επιτόκια είναι ο μοναδικός τρόπος για να αντιμετωπιστεί ο πληθωρισμός που προκάλεσαν οι… Ρασπούτιν.

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας