Το φάντασμα του Μοργκεντάου

Η σύμπτωση είναι μια από τις μεγάλες ειρωνείες της Ιστορίας καθώς, μέσα σε λίγους μήνες, κάθε μέρα που περνά αποδυναμώνεται το αφήγημα που θέλει τη Γερμανία να επανέρχεται οριστικά στη διατλαντική κανονικότητα με την οριστική της απαλλαγή από την ενεργειακή της εξάρτηση από τη Ρωσία.

Η ανακήρυξη της Κίνας ως βασικού εχθρού των ΗΠΑ από το νέο στρατηγικό δόγμα της χώρας καταγράφηκε λίγο πριν από την άφιξη στο Πεκίνο του καγκελάριου Σολτς, που συνοδεύεται από πολυπληθή ομάδα επιχειρηματιών.

Το μήνυμα του Βερολίνου προς την Ουάσινγκτον είναι σαφές.

Οχι μόνον δεν θα θέσει σε κίνδυνο την πρόσβασή της στην αγορά της Κίνας, αλλά θα εξαντλήσει όλα τα περιθώρια διεύρυνσης των διμερών εμπορικών σχέσεων ώστε η αύξηση των γερμανικών εξαγωγών να εξισορροπήσει σε κάποιον βαθμό το κόστος και τις παρενέργειες της διάρρηξης, παρά τη θέληση του Βερολίνου, της στρατηγικής ενεργειακής συμμαχίας με τη Ρωσία.

Με άλλα λόγια, μέσα σε οκτώ μήνες έχουν διαψευστεί οι προσδοκίες των ΗΠΑ και της Ε.Ε. για στροφή της Γερμανίας σε δύο μέτωπα:

– Πρώτον, ότι στη βαριά σκιά της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία η Γερμανία θα εγκαταλείψει τη μερκαντιλιστική εξωτερική της πολιτική και δεν θα υιοθετεί επιλογές που τη φέρνουν σε σύγκρουση με τις ΗΠΑ.

– Δεύτερον, ότι στο όνομα της ενότητας της Ε.Ε. θα υιοθετήσει μια πολιτική εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ξεπερνώντας τα διαχρονικά ταμπού άρνησης του κοινού δανεισμού και της μεταφοράς πόρων.

Και στα δύο πεδία υπάρχει έμπρακτη διάψευση, με τη Γερμανία να προβάλλει ως παράμετρος αβεβαιότητας τόσο στη διατλαντική όσο και στην ευρωπαϊκή ενότητα, συνοχή και αλληλεγγύη.

Πρώτα η Γερμανία, σε διατύπωση πολιτικής ορθότητας, ή η Γερμανία υπεράνω όλων, όπως λέει ο πρώτος στίχος του εθνικού της ύμνου.

Τα παραπάνω, πίσω από την ξύλινη γλώσσα των κοινών ανακοινωθέντων και των συμπερασμάτων των συνόδων κορυφής της ομάδας G-7, του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., φωτίζουν πίσω από τη σύγκρουση Δύσης-Ρωσίας μια άλλη σύγκρουση ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Γερμανία.

Ενα τοπίο που παραπέμπει στις προειδοποιητικές επιγραφές πριν από ισόπεδη διάβαση διπλής σιδηροδρομικής γραμμής: «Προσοχή, ένας συρμός μπορεί να κρύβει έναν δεύτερο».

Αν το Βερολίνο υποκύψει πλήρως στις πιέσεις της Ουάσινγκτον και μετά το βραχυκύκλωμα στην ενεργειακή συνεργασία με τη Ρωσία συρρικνώσει το διμερές εμπόριο με την Κίνα, το «γερμανικό οικονομικό θαύμα» θα είναι ένα κεφάλαιο που θα αποτελεί παρελθόν.

Οταν πλησίαζε το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρούζβελτ έλαβε δύο εισηγήσεις συμβούλων του για το μέλλον της Γερμανίας.

– Η πρώτη υποστήριζε την ταχεία ανασυγκρότηση, καθώς η Δυτική Γερμανία θα ήταν η χώρα της πρώτης γραμμής απέναντι στο σοβιετικό μπλοκ.

– Η δεύτερη ήθελε την πλήρη αποβιομηχάνιση της Γερμανίας και τη μετατροπή της σε αγροτική χώρα με ποιμενικό χαρακτήρα!

Η δεύτερη εισήγηση έμεινε γνωστή ως Σχέδιο Μοργκεντάου.

Η Γερμανία σήμερα καλείται να υποθηκεύσει το σαφές προβάδισμα ισχύος που έχει στην Ευρώπη για να στηρίξει τον διμέτωπο των ΗΠΑ απέναντι στην Κίνα και τη Ρωσία.

Δεν θα ήταν υπερβολή να υποθέσουμε ότι στην πράξη οι ΗΠΑ απειλούν με βαριές κυρώσεις τη Γερμανία, αλλά και ότι στο Βερολίνο πιστεύουν ότι το φάντασμα του Μοργκεντάου περιφέρεται ως υπνοβάτης στις όχθες του ποταμού Ποτόμακ.