Καιρό τώρα η πολιτική ζωή της χώρας μας βουλιάζει στον βούρκο του σκανδάλου των υποκλοπών. Και όπως φαίνεται διά γυμνού οφθαλμού κανένα πολιτικό υποκείμενο (κυβέρνηση, Βουλή και κόμματα) δεν ενδιαφέρεται να δώσει πολιτική λύση στο καθαυτό πολιτικό πρόβλημα που έχει ανακύψει. Σε προηγούμενο άρθρο μου, στο οποίο είχα αναφερθεί στις δυο διαφαινόμενες πολιτικές ερμηνείες (ή τάσεις) που η μία απωθούσε την άλλη (εννοώ την τεχνοκρατική από τη μία και την πολιτική ερμηνεία από την άλλη), είχα υποστηρίξει ότι εάν επικρατήσει η τεχνοκρατική τάση τότε τα πολιτικά αδιέξοδα για τη δημοκρατία μας θα πολλαπλασιαστούν. Και ακόμη χειρότερα θα θέσουν σε κίνδυνο τη δημοκρατία μας.
Υποστηρίζω λοιπόν ότι μετά τις μεθοδεύσεις που προωθούνται και τα σχέδια που εκπονούνται για να αντιμετωπιστεί το σκάνδαλο των υποκλοπών ως τεχνικο-υπηρεσιακό πρόβλημα της ΕΥΠ η δημοκρατία στον τόπο μας κινδυνεύει. Και αυτός ο κίνδυνος, να καταρρεύσει η δημοκρατία, προέρχεται από το εσωτερικό του πολιτικού συστήματος. Δεν πρόκειται για κάποιον εξωτερικό εχθρό της δημοκρατίας.
Ας ανακεφαλαιώσουμε όμως όλα όσα μέχρι στιγμής έχουν γίνει για να αντιμετωπιστεί το σκάνδαλο των υποκλοπών. Παραιτήθηκαν δυο υπάλληλοι του κράτους. Ο πρωθυπουργός δεν ανέλαβε την αντικειμενική ευθύνη όπως προβλέπει το Σύνταγμα. Διεξήχθη κοινοβουλευτική συζήτηση μεταξύ των κομμάτων. Και τελικά επελέγη ο «κοινοβουλευτικός έλεγχος» ως μέθοδος ελέγχου του σκανδάλου. Στη μέθοδο δεν περιλαμβάνονται ο πολιτικός έλεγχος ούτε και ο κοινωνικός!
Η εξέλιξη αυτή επισφραγίζει τον χαρακτήρα του σκανδάλου των υποκλοπών. Ολα τα πολιτικά υποκείμενα του πολιτικού συστήματος έκριναν πως το σκάνδαλο των υποκλοπών είναι τεχνοκρατικό ζήτημα στη δομή και τη λειτουργία της ΕΥΠ. Καμιά αναφορά στην ερμηνεία του πολιτικού ζητήματος το οποίο οδηγεί τη χώρα σε πολιτική κρίση. Στην περίπτωσή μας συμβαίνει αυτό που παραστατικά υποστηρίζεται: καλούμε τον θύτη να μας σώσει από την καταστροφή!
Ας δούμε τώρα τι ακριβώς συμβαίνει με το σκάνδαλο των υποκλοπών και γιατί τελικά επικράτησε η τεχνοκρατική ερμηνεία και όχι η πολιτική λύση: η παραίτηση της κυβέρνησης. Οσον αφορά το πρώτο ζήτημα συμβαίνει αυτό που είπαμε, ότι δηλαδή η επιτελική διακυβέρνηση που στο πολιτικό σύστημά μας έχει αντικαταστήσει την κυβερνητική (εκτελεστική) και την κοινοβουλευτική εξουσία δεν είναι σε θέση να αντιληφθεί στο συνειδησιακό επίπεδο την αυτοπαγίδευσή της. Με άλλα λόγια υποστηρίζω ότι ως πολιτικό σύστημα τρέφουμε στο εσωτερικό του ένα «θηρίο» που ονομάζεται επιτελικό κράτος και το οποίο ως θεσμός εξουσίας ενδιαφέρεται για την αποτελεσματικότητα των αποφάσεών του και των πράξεών του. Το «γενικό καλό», το «εὖ ζῆν» και πολλά άλλα προγράμματα της πολιτικής εν γένει δεν ενδιαφέρουν αυτό το επιτελικό «θηρίο».
Ο «εγκλεισμός» μιας δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης στον πύργο του επιτελικού κράτους (τέτοιο παράδειγμα «εγκλεισμού» είναι η υπαγωγή των αποφάσεων και των πράξεων της ΕΥΠ στον έλεγχο του πρωθυπουργού) αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση παραχάραξης του δημοκρατικού πολιτικού συστήματος. Ουσιαστικά εγκαθιδρύεται ένας πυρήνας «αυταρχισμού» στην καρδιά της δημοκρατίας.
Εάν λοιπόν τα πολιτικά πράγματα στον τόπο μας έχουν όπως τα εξετάζω θα απαντήσω τώρα στο ερώτημα γιατί επικράτησε η τεχνοκρατική λύση στο σκάνδαλο των υποκλοπών. Αυτό συνέβη για δύο λόγους: ο πρώτος μπορεί να ονομαστεί με τον αδόκιμο (γλωσσικά και νοηματικά;) όρο αποπολιτικοποίηση της σύγχρονης κοινωνίας και ο δεύτερος, που αναφέρεται στα συστήματα ενημέρωσης και επικοινωνίας, μπορεί να ονομαστεί εμπορευματοποίηση των ΜΜΕ. Επειδή στην περίπτωση της αποπολιτικοποίησης και της εμπορευματοποίησης μιλάμε για πραγματολογικές εξελίξεις, δηλ. για πράγματα που συμβαίνουν στην ιστορική εξέλιξη, η πολιτική στάση των πολιτών θα πρέπει να συμβαδίζει με την κανονιστική ιδέα περί δημοκρατίας.
Με άλλα λόγια το σκάνδαλο των υποκλοπών δεν είναι ένα περιστασιακό συμβάν στη δομή και τη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτικού συστήματος. Είναι η «κορυφή του παγόβουνου» ενός πολιτικού συστήματος το οποίο θα πρέπει ριζικά να αλλάξει: να γίνει επιτέλους δημοκρατικό και να λειτουργεί υπέρ των πολιτών, υπέρ του συνταγματικού «λαού». Το σκάνδαλο των υποκλοπών αποκάλυψε τον εγγενή αυταρχισμό της σύγχρονης επιτελικής διακυβέρνησης. Και εμείς όλοι οι δημοκράτες πολίτες αντί να γκρεμίσουμε αυτόν τον πύργο του αυταρχισμού, το επιτελικό κράτος, τι κάνουμε; Είμαστε ικανοποιημένοι με τη σύσταση εξεταστικών επιτροπών και τη λειτουργία του κοινοβουλευτικού ελέγχου. Ο καιρός που θα συνειδητοποιήσουμε τα πολιτικά λάθη μας δεν είναι μακριά! Η δημοκρατία έχει ανάγκη από υπερασπιστές.
* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
