Τουρισμός χωρίς… υπέρηχο

Τουρισμός χωρίς… υπέρηχο

Του Γιάννη Σιώτου *

Ορισμένα πράγματα είναι απλά. Εδώ και μια δεκαετία οι πρωθυπουργοί -όλοι οι πρωθυπουργοί- διατρανώνουν την προσήλωση και την πίστη τους στην προσφάτως ανακαλυφθείσα «βαριά βιομηχανία» του τόπου. Τον τουρισμό. Πλειοδοτούν σε δηλώσεις πίστης και προσήλωσης και με κάθε ευκαιρία κατακεραυνώνουν τον «αντίπαλο» που τολμά να αμφισβητήσει το «μάνα» εξ Εσπερίας. Στα «ρεκόρ» του ενός απαντούν με καταγγελίες για «ολιγωρίες», «παραλείψεις», «αποκρύψεις», «παραποιήσεις», «εκλεκτικές συγγένειες» που υπονομεύουν το ρεκόρ… και η ζωή, μετέωρη ανάμεσα στον θρίαμβο και στην αμφισβήτηση, προχωρά.

Ο χρόνος μετριέται πλέον με τουριστικά κύματα: αυτό που έρχεται και εκείνο που φεύγει. Και οι υπόλοιποι, παρασυρμένοι από τις θριαμβολογίες, τις κόντρες και τις προσδοκίες, βλέπουμε το «δάσος» και δεν αντιλαμβανόμαστε ότι τα «δέντρα» του είναι βαριά άρρωστα.

Βρέθηκα στην Τήνο. Αν πιστέψουμε τις δηλώσεις των τοπικών αρχόντων, τα τηλεοπτικά ρεπορτάζ, τις συχνές παρουσίες επωνύμων (περιλαμβανομένου και του πρωθυπουργού) και τις αναπαραγωγές ρεπορτάζ του ξένου Τύπου, έχεις την εντύπωση ότι βρίσκεσαι στον πιο χοτ προορισμό της επόμενης δεκαετίας. Και αυτή η αίσθηση ενισχύεται από τα δεκάδες καινούργια καταστήματα που εξυπηρετούν τους τουρίστες, τα οικοδομικά μηχανήματα που συναντάς σε κάθε σπιθαμή του νησιού να υλοποιούν το όραμα για απόδραση όψιμων και παλαιών πλουσίων, τα παρκαρισμένα πολυτελή αυτοκίνητα έξω από τα σούπερ μάρκετ, τις συζητήσεις των επιχειρηματιών, ντόπιων και ξένων εισαγωγέων της… ανάπτυξης και προόδου. Και εκεί που είσαι έτοιμος να αφεθείς στο όραμα της Ιμπιζα της επόμενης δεκαετίας, με τους εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες να ξεσαλώνουν σε κάθε παραλία και βουνοκορφή του νησιού, έρχεται η ζωή και σου ρίχνει ένα δυνατό χαστούκι και σε επαναφέρει στην πραγματικότητα, στην οποία οι πολιτικοί πουλάνε τις προσδοκίες και οι αφελείς τις… αγοράζουν.

Κυριακή απόγευμα. Τήνος. Βουτηγμένος σε χαρτιά και βιβλία προσπαθούσα να συμπληρώσω την έρευνα για ένα βιβλίο. Ξαφνικά, όπως συμβαίνει συνήθως με το δυσάρεστο, αντιλήφθηκα ότι κάτι δεν πάει καλά. Τηλεφωνώ στην Αθήνα σε έναν φίλο γιατρό. Προσπαθεί να με καθησυχάσει και ζητά να κάνω υπερηχογράφημα και να το στείλω.

Δευτέρα πρωί. Ξάγρυπνος. Στις 8.30 τηλεφωνώ στο Κέντρο Υγείας του νησιού. Ζητώ από την ευγενική κυρία που απάντησε να κλείσω ραντεβού για υπέρηχο. Μεσολαβούν μερικά δευτερόλεπτα αμήχανης σιωπής πριν το οστικό κύμα της απάντησης να με τραντάξει:

«Δεν κάνουμε υπέρηχους στο Κέντρο Υγείας».

«Εντάξει, αύριο».

«Δεν καταλάβατε. Δεν κάνουμε υπέρηχους στο Κέντρο Υγείας. Δεν υπάρχει ακτινολόγος».

«Πότε θα επιστρέψει;» επιμένω ο αφελής (σ.σ. τώρα που το σκέφτομαι ίσως να μην ήταν αφέλεια, αλλά άρνηση να συνειδητοποιήσω την πραγματικότητα).

«Δεν θα επιστρέψει γιατί δεν υπάρχει» απάντησε, μάλλον έκπληκτη από την αδυναμία μου να αντιληφθώ το αυτονόητο.

Ομως στο μυαλό μου ήταν αυτονόητο ότι το νησί, που δέχεται εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες όπως και τα άλλα παρόμοια νησιά, θα έπρεπε να διαθέτει τουλάχιστον τα στοιχειώδη απεικονιστικά ιατρικά μηχανήματα και γιατρούς να τα δουλέψουν.

Η ζωή επηρεάζει παράξενα τη σκέψη. Χρειάζεται μόνο μια στιγμή για να επαναφέρει όλα όσα αντιλαμβάνεσαι με τις αισθήσεις στις πραγματικές τους διαστάσεις. Αυτό συμβαίνει και με το τουριστικό αφήγημα. Ελκυστικό περιτύλιγμα. Φαραωνικές μονάδες. Αφελληνισμός του προϊόντος. Πολυεθνικές που ελέγχουν τα «φιλέτα» και τις τουριστικές ροές.

Υπό το πρίσμα αυτό ο χαρακτηρισμός «βαριά» που χρωματίζει τον «τουρισμό» στις τοποθετήσεις των πολιτικών θυμίζει τους «γίγαντες με τα πήλινα πόδια» (σ.σ. ο όρος χρησιμοποιούνταν τη δεκαετία του ’80 για να περιγράψει τις προβληματικές επιχειρήσεις). Η ονομασία «βιομηχανία» σού φέρνει στον νου κάποιους αυτάρεσκους ιδιοκτήτες βιοτεχνιών ρούχων της δεκαετίας του ’80 που συστήνονταν ως «βιομήχανοι».

Αν μελετήσεις τα ποιοτικά στοιχεία της τουριστικής αγοράς, τότε οι δηλώσεις του πρωθυπουργού και των κυβερνητικών αξιωματούχων ακούγονται σαν προσπάθεια να παραπλανήσουν αποκρύπτοντας τις «ρωγμές στα θεμέλια». Η κριτική της αξιωματικής αντιπολίτευσης, που χρησιμοποιεί αριθμούς για να αποδημήσει το κυβερνητικό αφήγημα, θυμίζει συζήτηση καφενείου που οι θαμώνες του δεν μπορούν να μοιράσουν «δυο γαϊδουριών άχυρα». Οι επισημάνσεις της ελάσσονος αντιπολίτευσης μοιάζουν με τον χειρουργό που σου κόβει το πόδι για να θεραπεύσει το χέρι.

Διαφωνώ με την εξάρτηση από τον τουρισμό. Ομως η πλειοψηφία αποφασίζει αν τα τσάρτερ είναι «σωσίβια» ή «σκυλοπνίχτες». Αφού αποφάσισαν να συνδέσουν τον τόπο με τον τουρισμό, ας το κάνουν ως επαγγελματίες που ξέρουν τι σημαίνει βιομηχανία και όχι σαν πλανόδιοι που παριστάνουν τους ιδιοκτήτες των Harrods. Η απουσία στοιχειωδών ιατρικών υπηρεσιών είναι σαν να λείπει από τη γραμμή παραγωγής του Ford η μηχανή που βιδώνει βίδες…

 * δημοσιογράφος, συγγραφέας