Καλοί και κακοί οιωνοί

Περίληψη ραψωδίας ο`

Η Αθηνά προτρέπει τον Τηλέμαχο να φύγει από τη Σπάρτη όπου φιλοξενείται από τον Μενέλαο και την Ωραία Ελένη και να επιστρέψει στην Ιθάκη γιατί επίκεινται εξελίξεις και πρέπει να βρίσκεται εκεί. Τον συμβουλεύει με ποιο τρόπο θα αποφύγει την ενέδρα των Μνηστήρων, στο θαλασσινό πέρασμα, ανάμεσα Ιθάκη και Σάμη. Ο Τηλέμαχος αναχωρεί από τη Σπάρτη φορτωμένος με δώρα βασιλικά από τον Μενέλαο και την Ελένη. Επιστρέφει στην Πύλο με τον Πεισίστρατο, τον γιο του βασιλιά Νέστορα. Ο Τηλέμαχος βιάζεται τόσο πολύ που φεύγει αμέσως χωρίς να χαιρετίσει , να συνφάγει και να πάρει τα δώρα της φιλοξενίας και των εθίμων από τον Νέστορα. Επιβιβάζεται στο γρήγορο πλοίο του με τους νεαρούς Ιθακήσιους ναύτες του, ανοίγουν πανιά και βάζουν πλώρη για Ιθάκη. Μαζί του παίρνει και τον φυγάδα Θεοκλύμενο. Ο Οδυσσέας, στο σπίτι του Εύμαιου, μαθαίνει από τον πιστό χοιροτρόφο για τον πατέρα του, τον καταβεβλημένο Λαέρτη και για τον θάνατο της μητέρας του που πέθανε από τον καημό της για κείνον που έλειπε τόσα χρόνια από την Ιθάκη. Ο Εύμαιος διηγείται στον φιλοξενούμενο του γέρο ζητιάνο, κουρελή, που είναι ο μεταμορφωμένος Οδυσσέας, την θλιβερή προσωπική του ιστορία. Μιλά για την πατρίδα του, τους γονείς του και για το πώς βρέθηκε στην Ιθάκη σε μικρή ηλικία, σκλάβος, αγορασμένος από τον Λαέρτη.

Ο Τηλέμαχος φτάνει στη μάντρα του Εύμαιου.

Μάντης και προβλέψεις.

Ο μάντης Θεοκλύμενος Πολυφείδους, που έφερε από την Πύλο στην Ιθάκη, ο Τηλέμαχος ήταν δισέγγονος του Μελάμποδα, γενάρχη του «μαντικού γένους», των Μελαμποδιδών. Ο Μελάμπους υπηρέτησε και διέσωσε τη διονυσιακή λατρεία, όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος. Ο Θεοκλύμενος δεν έρχεται τυχαία στην Ιθάκη. Έρχεται γιατί, όπως θα δούμε στις επόμενες ραψωδίες, θα ανακοινώσει σοβαρά γεγονότα που θα συμβούν στο άμεσο μέλλον, σε σχέση με την άφιξη του Οδυσσέα και τους Μνηστήρες.

Οιωνός 1.

Όταν τα έλεγε αυτά ο γιος του Οδυσσέα, ένας μεγάλος αητός δεξιά γοργοπετούσε, και στα γαμψά τα νύχια του είχε μεγάλη χήνα, λευκή σαν χιόνι απαλό, από αυλή αρπαγμένη. Χαμήλωσε ο αητός και με βουτιά μεγάλη πέρασε δίπλα τους, ξυστά, και προς τα δεξιά τους. Σημάδι ήταν θεϊκό που η Ωραία Ελένη αμέσως το εξήγησε: «Αφήστε να μαντέψω εγώ, που οι θεοί μου δώσαν χάρισμα νάχω ύψιστο σημάδια να διαβάζω. Ο αητός που κατοικεί ψηλά πάνω στα όρη για μένα είναι ο Οδυσσεύς που άλωσε την Τροία. Πέταξε ο αητός ψηλά, και με βουτιά μεγάλη άρπαξε από μιαν αυλή την πάλλευκη την χήνα. Ο Οδυσσεύς ο αετός κι η χήνα οι Μνηστήρες. Ποιος θα κερδίσει το είδαμε μπροστά στα δυο μας μάτια.». ο` 160 κ.ε.

Οιωνός 2.

Κείνη την ώρα φάνηκε στα δεξιά γεράκι, που είναι του Απόλλωνα, γοργός μαντατοφόρος, και στα γαμψά τα νύχια του κρατούσε περιστέρι και του ξερίζωνε φτερά και χάμω τα πετούσε αναμεσίς Τηλέμαχου και του πλεούμενου του. Χάρηκε ο Θεοκλύμενος για το σημάδι τούτο, που έστειλε ο Απόλλωνας, δεξιά τους να πετάει. ο`, 525 κ.ε.

Οιωνός ήταν το σαρκοφάγο πουλι, κυρίως αητός και γεράκι. Μελετώντας τις κραυγές, το θήραμα, τον τρόπο και την κατεύθυνση του πετάγματός, οι οιωνοσκόποι προέβλεπαν το μέλλον. Οι οιωνοί αντιπροσώπευαν το θείο θέλημα.

Έκτωρ: Είς οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί πάτρης. Ιλιάς, Μ 243.

Ο πολύς ύπνος.

ἀνίη καὶ πολὺς ὕπνος.

τῶν δ’ ἄλλων ὅτινα κραδίη καὶ θυμὸς ἀνώγει, ο`, 394.

Κι ο πολύς ο ύπνος κούραση είναι.

Τα παλιά βάσανα.

νῶϊ δ’ ἐνὶ κλισίῃ πίνοντέ τε δαινυμένω τε

κήδεσιν ἀλλήλων τερπώμεθα λευγαλέοισι

μνωομένω· μετὰ γάρ τε καὶ ἄλγεσι τέρπεται ἀνήρ, o`, 400.

κι αυτός που βασανίστηκε κι έχει πολλά τραβήξει

νιώθει χαρά του, τα παλιά βάσανα να θυμάται.

Τα μυαλά των κοριτσιών ο έρωτας τα παίρνει.

εὐνῇ καὶ φιλότητι, τά τε φρένας ἠπεροπεύει

θηλυτέρῃσι γυναιξί, καὶ ἥ κ’ εὐεργὸς ἔῃσιν.

ο`, 421 κ.ε.

Σε έρωτα πρωτόσμιξε κι έχασε το μυαλό της ,

γιατί πλανεύει ο έρωτας τη φρόνιμη την κόρη.

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

2*. Στον αγαπημένο μου γιο Νικόλα που σήμερα, Δευτέρα 19 Σεπτεμβρίου 2022, παραδίδει την πτυχιακή του εργασία.