Σαράντα χρόνια από τη Μεγάλη Σφαγή

«Aπό τι να αρχίσουμε; Να βιάζουμε ή να σκοτώνουμε; …Δεν έχετε ιδέα τι περιμένει τους Παλαιστινίους που θα ξεμείνουν…». Η φράση ανήκει σε έναν φαλαγγίτη, έναν ακροδεξιό του Λιβάνου, αλλά ειπώθηκε σε ακροδεξιούς ενός τακτικού στρατού. Βρισκόμαστε στον Σεπτέμβριο του 1982 και λίγο καιρό πριν ο νεοεκλεγείς ηγέτης της χώρας, ο Μπασίρ Τζεμάγιελ, είχε δηλώσει στο Nouvel Observateur: «Υπάρχει ένας παραπανίσιος λαός στην Εγγύς Ανατολή: οι Παλαιστίνιοι»…

Η δολοφονία του Τζεμάγιελ λίγο μετά την εκλογή του ύστερα από διαφωνίες με το Ισραήλ, με τους ύποπτους να «ξεκινούν από την ΟΑΠ αλλά φτάνουν μέχρι τους πιο κοντινούς μας συμμάχους…», έδωσε την αφορμή για μία από τις πιο αποτρόπαιες επιχειρήσεις εναντίον πολιτών στον 20ό αιώνα, με την κωδική ονομασία «Σιδερένιος εγκέφαλος». Η καταγεγραμμένη φράση που ειπώθηκε από φαλαγγίτη όπως κατατέθηκε από τον Αριέλ Σαρόν στην Κνεσέτ ήταν: «Χρόνια περιμέναμε αυτήν τη στιγμή».

Ενώ ο ισραηλινός στρατός εισέβαλλε με αργούς ρυθμούς στη Δυτική Βηρυτό, αφοπλίζοντας, όταν δεν σκότωνε, μέλη ιδίως αριστερών και σιιτικών οργανώσεων, πλην των φαλαγγιτών, ακροδεξιοί πολιτοφύλακες με βέλη και σημάδια πάνω σε τοίχους σπιτιών καθοδηγούσαν τις μονάδες προς τα παλαιστινιακά προσφυγικά στρατόπεδα Σάμπρα και Σατίλα. «Βρέθηκαν γυμνοί στο έλεος των φαλαγγιτών» έγραφε η ισραηλινή εφημερίδα «Μααρίβ».

Το μεσημέρι της 15ης Σεπτεμβρίου ο ισραηλινός στρατός περικυκλώνει τους παλαιστινιακούς καταυλισμούς. Αργά το βράδυ διακόπτεται η ηλεκτροδότηση σε ολόκληρη τη Δυτική Βηρυτό, συμπεριλαμβανομένων των καταυλισμών. Το σκοτάδι έχει πέσει στην πόλη. Το απόγευμα της 16ης Σεπτεμβρίου ακροδεξιοί φαλαγγίτες με αεροφωτογραφίες προμηθευμένες από Ισραηλινούς στρατηγούς εισβάλλουν στους καταυλισμούς. Τρεις νύχτες και δύο ημέρες σφάζουν, βιάζουν, εισβάλλουν σε σπίτια, εκτελούν εν ψυχρώ οικογένειες ολόκληρες, κυρίως γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένους, ακρωτηριάζουν, κλέβουν και μεθούν.

Κατώτερα στελέχη του ισραηλινού στρατού που αντιλαμβάνονται ότι εξελίσσεται σφαγή αμάχων και όχι «εκκαθάριση τρομοκρατών», με πρώτους τους νοσηλευτές, αντιδρούν. Οι στρατηγοί και οι ειδικές δυνάμεις επιβάλλουν σιωπή και σκοτάδι. Ομως ο Ζαν Ζενέ, ο μικροεγκληματίας που έγινε συγγραφέας για να αλλάξει τον κόσμο, ο οποίος βρέθηκε εκεί έγραψε για το μεγάλο έγκλημα: «Οι σφαγές δεν έγιναν μέσα στη σιωπή και στο σκοτάδι. Τις φώτιζαν άπλετα οι φωτοβολίδες των Ισραηλινών, ενώ τα αυτιά τους άκουγαν πολύ καθαρά τι γίνεται στη Σατίλα. Τι γλέντια, τι κραιπάλες έγιναν εκεί όπου ο Χάρος συμμετείχε στο ξεφάντωμα των μεθυσμένων στρατιωτών – μεθυσμένων από κρασί και από μίσος». Ομως «Η πιο μεγάλη προσπάθεια στη ζωή βρίσκεται στο να μη συνηθίσεις τον θάνατο» έγραψε ο Ελίας Κανέτι. Σαράντα χρόνια μετά, να μην ξεχάσουμε.