Δρόμο μακρύ να εύχεσαι

Περίληψη ραψωδίας ι`.

Η προηγούμενη ραψωδία θ` τελειώνει με τις επίμονες ερωτήσεις του βασιλιά Αλκίνοου: Ποια είναι η χώρα σου, ποιες οι περιπλανήσεις σου, πως έφτασες εδώ, ποιο είναι τ` όνομα σου.

Ο Οδυσσέας απαντά και αποκαλύπτει την ταυτότητα του. Έτσι αρχίζει η παρούσα ι` ραψωδία.

Αφηγείται τις περιπλανήσεις του και όλα τα βάσανα που πέρασε πριν φτάσει στην χώρα των Φαιάκων. Από την Τροία οι άνεμοι έφεραν τα πλοία του Οδυσσέα στους Κίκονες που ήταν σύμμαχοι των Τρώων στον Τρωικό πόλεμο. Ο Οδυσσέας με τους άντρες του άλωσε το κάστρο των Κικόνων, κατέστρεψε και λεηλάτησε την πόλη τους.

Οι σύντροφοί του δεν άκουσαν τον Οδυσσέα να φύγουν αμέσως από τη γη των Κικόνων και εκείνοι πρόλαβαν και κάλεσαν ενισχύσεις πάρα πολλούς άλλους Κίκονες.

Η αντεπίθεση των Κικόνων ήταν βίαιη και ο Οδυσσέας έφυγε με τα πλοία του κακήν κακώς με μεγάλες απώλειες. Σφοδροί άνεμοι τους παρέσυραν στη γη των Λωτοφάγων. Τρεις άντρες του έφαγαν λωτούς, που τους έδωσαν οι Λωτοφάγοι, και ξέχασαν τα πάντα ακόμα και την πατρίδα τους. Το μόνο που ήθελαν ήταν να μείνουν εκεί και να τρώνε τον καρπό του Λωτού που είχε τόση νοστιμιά. Ο Οδυσσέας τους πήρε με βία και έτσι μπήκαν όλοι στα γρήγορα πλοία τους και άνοιξαν πανιά. Ο επόμενος σταθμός ήταν η χώρα των Κυκλώπων με τους πελώριους γίγαντες. Ο κάθε γίγαντας ζούσε στη δική του τεράστια σπηλιά και δεν είχαν σχέσεις μεταξύ τους. Ο κάθε Κύκλωπας είχε π[;ρα πολλά κοπάδια αμνοεριφίων που ήταν και ο βοσκός τους. Ο Οδυσσέας αψηφώντας τον κίνδυνο θέλησε να μάθει όσο μπορεί περισσότερα γι` αυτούς τους γίγαντες. Με λίγους συντρόφους του χώθηκε στη σπηλιά του Πολύφημου.

Φωτιά έκαιγε στην τεράστια εστία ενώ σε πολλές πέτρινες μάντρες ο Πολύφημος είχε κλείσει ζώα. Αλλού τα μικρά, αλλού τα νεαρά, αλλού τα μεγαλύτερα. Πολλά σύνεργα της τυροκομικής υπήρχαν στη σπηλιά καθώς και πλήθος τυριών σε διάφορες φάσεις ωρίμανσης. Ο Κύκλωπας ήταν ένας πολύ έμπειρος τυροκόμος αλλά και ένας αδίστακτος ανθρωποφάγος Έτσι ο Οδυσσέας έχασε έξι πολύτιμους συντρόφους σε τρία γεύματα του πελώριου γίγαντα. Ο Κύκλωπας ζητά να μάθει το όνομα του Οδυσσέα κι αυτός , σαν έτοιμος από καιρό, του απαντά: Κανένας λέγομαι, όλοι με λεν Κανένα.

Ο πολυμήχανος Οδυσσέας με στρατηγήματα και τεχνάσματα παρέσυρε τον Πολύφημο σε ανεξέλεγκτο μεθύσι και κατάφερε μ` ένα τεράστιο πυρωμένο παλούκι να τον τυφλώσει. Εκείνος και οι εναπομείναντες σύντροφοι του βγήκαν από τη σπηλιά κρυμμένοι κάτω από τις κοιλιές μεγάλων κριαριών.

Μπαίνουν στα πλοία και όταν απομακρύνονται λίγο, ο Οδυσσέας κραυγάζει στον Κύκλωπα: Οδυσσέα με λένε, αυτός που σε τύφλωσε λέγεται Οδυσσέας. Η ραψωδία ι` αρχίζει και τελειώνει με τη δήλωση της ταυτότητας του ήρωα.

-Είμαι ο Οδυσσέας, του Λαέρτη γιος.

Ο Οδυσσέας απαντά στο βασιλιά των Φαιάκων, Αλκίνοο και του λέει το όνομα του, το όνομα του πατέρα του και επίσης του μιλά για την αγαπημένη του Ιθάκη με τα παρακάτω λόγια:

εἴμ’ Ὀδυσεὺς Λαερτιάδης, ὃς πᾶσι δόλοισιν

ἀνθρώποισι μέλω, καί μευ κλέος οὐρανὸν ἵκει.ι 20

ναιετάω δ’ Ἰθάκην εὐδείελον· ἐν δ’ ὄρος αὐτῇ,

Νήριτον εἰνοσίφυλλον, ἀριπρεπές· ἀμφὶ δὲ νῆσοι

πολλαὶ ναιετάουσι μάλα σχεδὸν ἀλλήλῃσι,

Δουλίχιόν τε Σάμη τε καὶ ὑλήεσσα Ζάκυνθος.

αὐτὴ δὲ χθαμαλὴ πανυπερτάτη εἰν ἁλὶ κεῖται

πρὸς ζόφον, αἱ δέ τ’ ἄνευθε πρὸς ἠῶ τ’ ἠέλιόν τε,

τρηχεῖ’, ἀλλ’ ἀγαθὴ κουροτρόφος· οὔ τι ἐγώ γε

ἧς γαίης δύναμαι γλυκερώτερον ἄλλο ἰδέσθαι.

Ομήρου Οδύσσεια, ι` 19-28.

Εγώ είμαι του Λαέρτη ο γιος Δυσσέας, που όλοι λένε

τις τέχνες μου, κι η δόξα μου ως τα ουράνια φτάνει, 

και κατοικώ στο ξέφαντο, το φημισμένο Θιάκι, ( Ιθάκη)

πόχει το Νήριτο βουνό, ψηλό και δεντρωμένο,

κι ολόγυρα πολλά νησιά, το ‘να κοντά με τ’ άλλο,

τη δασωμένη Ζάκυνθο, τη Σάμη, το Δουλίχι.

Πιο κάτω απ’ όλα, χαμηλό το Θιάκι, στου πελάγου

τα δυτικά, κι ηλιόβγαλμα κοιτάζουν όλα τ’ άλλα.

Βραχότοπος, μα ξακουστή, παλικαριών γεννήτρα,

Δεν είδα απ’ την πατρίδα μου γλυκύτερο στον κόσμο.

Ομήρου Οδύσσεια, ι` 19-28, μετάφραση Ζήσιμος Σιδέρης.

 -Τόσοι πολλοί μαζεύτηκαν. Όσα τα φύλλα και τα λουλούδια της Άνοιξης. ὅσα φύλλα καὶ ἄνθεα.

Η υπέροχη παρομοίωση του Ομήρου για το πλήθος των στρατιωτών. Ήταν ,λέει, τόσο πολλοί όσα τα φύλλα και τα άνθη της Άνοιξης.

θέλεις πεζοί θες μ’ άλογα, σαν το καλούσε η ανάγκη.

Κι ήρθανε τόσοι την αυγή, όσα άνθια κι όσα φύλλα

ανθοβολούν την άνοιξη. Ομήρου Οδύσσεια, ι` 49-51, μετάφραση Ζήσιμος Σιδέρης.

-Θαύμα πελώριον. ι`, 190.

Θαύμα πελώριον αποκαλεί ο Όμηρος τον Κύκλωπα Πολύφημο.

γὰρ θαῦμ’ ἐτέτυκτο πελώριον, οὐδὲ ἐῴκειι

ἀνδρί γε σιτοφάγῳ, ἀλλὰ ῥίῳ ὑλήεντι

ὑψηλῶν ὀρέων,

τι θαύμα ήταν θεόρατον, ουδέ των σιτοφάγων

όμοιαζε ανδρών, αλλ’ όμοιαζεν ως κορυφή λογγώδης,

που υψώνεται ολομόναχη στην μέση απ’ άλλα όρη. Μετάφραση Ιάκωβου Πολυλά, ι` 190-192.

-Νόον έγνω.

ἀλλ’ ἐγὼ οὐ πιθόμην, ι`.228.

Δεν με έπεισαν οι σύντροφοι μου να φύγουμε άρον –άρον από τη γη των Κυκλώπων. Ήθελα να μάθω λεπτομέρειες γι` αυτούς τους Πελώριους, τα ήθη, τα έθιμα, τους θεούς που πιστεύουν, να δω τις ασχολίες τους..

Να γιατί ο ελληνικός πολιτισμός γιγαντώθηκε: Γνώση και μάθηση όλων των πολιτισμών και αφομοίωση τους.

Ο Όμηρος τονίζει το θέμα, της γνώσης των ξένων πολιτισμών. Το θεωρεί τόσο σημαντικό, που στους πρώτους στίχους της Οδύσσειας μας το αναφέρει σαν στοιχείο της ταυτότητας του Οδυσσέα.

.. πολλῶν δ’ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω, Οδύσσεια, α`,3.

-Η ασέβεια των Κυκλώπων απέναντι στους θεούς.

Ο Οδυσσέας ικετεύει τον Πολύφημο να τους φιλοξενήσει επικαλούμενος τις αρχές και το έθιμο της φιλοξενίας. Λέει ότι ο θεός που προστατεύει και επιβάλλει την φιλοξενία είναι ο Ξένιος Δίας.

Η απάντηση του Πολύφημου πάγωσε τον Οδυσσέα:

«Τα ‘χεις χαμένα σύντροφε ή θα ‘ρχεσαι απ’ αλάργα

ενώ μου λες να φοβηθώ θεούς και να πιστέψω.

Δεν τον ψηφούν οι Κύκλωπες τον ασπιδάτο Δία,

μήτε θεούς, γιατί είμαστε πολύ πιο ανώτεροί των;.

Μήτε απ’ του Δία φόβο εγώ θα σε πονέσω εσένα,

καθώς και τους συντρόφους σου, αν δεν το θέλω ο ίδιος. Μετάφραση Ζήσιμου Σιδέρη, ι` 273-278.

-Πολύφημε πιστεύεις ή όχι στον Δία;

Ο πρωτόγονος, βάρβαρος, ασεβής ανθρωποφάγος Κύκλωπας Πολύφημος, αργότερα, αναφέρεται στον Δία που φροντίζει για τις κληματαριές απ` όπου κάνουν το κρασί τους.

Πολύφημος προς τον Οδυσσέα:

Βγάζει η πολύκαρπή μας γη κρασί και στους Κυκλώπους

από μεγαλοστάφυλα, καθώς τα βρέξει ο Δίας,

όμως από νεχτάρι αυτό κι απ’ αμβροσία βγήκε». Μετάφραση Ζήσιμου Σιδέρη, ι` 357-359.

-Κανένας ονομάζομαι.

Η άμεση απάντηση του ετοιμόλογου Οδυσσέα στην ερώτηση του Πολύφημου: Ποιο είναι το όνομα σου ξένε;

Οὖτις ἐμοί γ’ ὄνομα· Οὖτιν δέ με κικλήσκουσι

μήτηρ ἠδὲ πατὴρ ἠδ’ ἄλλοι πάντες ἑταῖροι.» ι` 366-367.

Κανένας ονομάζομαι κι όλοι με λεν Κανένα, κι η μάνα κι ο πατέρας μου και όλοι οι γνωστοί μου. ι, 366-367.

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

2*. Στα αγαπημένα ανίψια: Μαρώ, William και στα παιδάκια τους Μάξιμο και Βαγγέλη – Miles.