Πίσω προς το μέλλον

Εάν η σημαντικότερη γύρω από τον αθλητισμό συζήτηση φέτος υπήρξε η διαπλοκή του οπαδισμού και του φασισμού υπό τη σκέπη του νεοφιλελευθερισμού, ιστορικά το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο… Μπορεί να αποκτά νέες διαστάσεις λόγω των ιδιαιτεροτήτων ενός συστήματος υπερ-ιδιωτών που χρησιμοποιούν το ποδόσφαιρο για να αποκτήσουν την κοινωνική συναίνεση πλατιών πληθυσμιακών ομάδων, αλλά στο ιδιαίτερο κοινωνικό οικονομικό περιβάλλον του Μεσοπολέμου, υπήρξαν πρόδρομα φαινόμενα που δείχνουν την επικίνδυνη δυναμική του αλλά και γιατί, παιδιά, διαβάζαμε ως ψόγο στους τοίχους «Εβραίοι Αρειανοί».

Τον Ιούνιο του 1931 η Ελλάδα βρισκόταν σε αναταραχή. Η οικονομική κρίση του 1929 είχε αρχίσει να χτυπά με σφοδρότητα την τοπική οικονομία και, σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Στατιστικής Υπηρεσίας εκείνου του καιρού, το 73% των εργαζόμενων δεν είχε «ούτε τα βασικά». Μάλιστα, η αύξηση στις τιμές των αγαθών, κατά 207% (!), μεταξύ του 1922 και του 1935, είχε δημιουργήσει ένα πολωτικό οικονομικό κλίμα και την ανάγκη της επικράτησης κάποιων εις βάρος των υπολοίπων.

Στη Θεσσαλονίκη, έμποροι κυρίως από την Κωνσταντινούπολη, «με γνωστή δράση», δημιουργούν στα 1927 την Ενωση Ελλήνων Εθνικιστών (ΕΕΕ), με έμβλημα τον Δικέφαλο Αετό. Οι 3Εψιλίτες χρηματοδοτούνται από το κράτος, την Εκκλησία, τον πρόδρομο Σύνδεσμο Ελλήνων Βιομηχάνων, τον δήμο κ.ά. Αλλά συσπειρώνουν μερίδα φτωχών προσφύγων, οι οποίοι, αδυνατώντας να εξηγήσουν τα δεινά τους, ακολουθούν το μότο του ναζισμού που βρίσκει εύκολες λύσεις σε σύνθετα προβλήματα, αποδεχόμενοι ως λύση τον αντικομμουνισμό, τον αντισημιτισμό, τον αντικοινοβουλευτισμό κ.ά. Φορούν κράνη, γκλομπ και ενδύονται με κίτρινα πουκάμισα, ως υπόμνηση της βυζαντινής ανωτερότητας. Για αρκετούς ήταν η απάντηση στο «ντέρμπι της φανέλας» του 1925 μεταξύ Αρεως και ΑΕΚΘ (μετέπειτα ΠΑΟΚ).

Στις 25 Ιουνίου 1931 (με αφορμή τη συμμετοχή της Μακάμπι σε αγώνα στη Βουλγαρία και εξαιτίας ψηφίσματος που έτρεχε παράλληλα με τους αγώνες και ανεξάρτητα από τις ομάδες για την αυτονόμηση της Μακεδονίας), αρκετά άτομα οπλισμένα, ανάμεσα στα οποία και μέλη της ΕΕΕ, επιτέθηκαν στα γραφεία του Εβραϊκού Συλλόγου, στην οδό Καραϊσκάκη με Πραξιτέλους, ακριβώς δίπλα στην οδό που θα έπρεπε να ονομάζεται Ναρ, αλλά κάποιοι επιμένουν να την αποκαλούν Χρυσοχόου. Μέσα στα γραφεία υπήρχαν ηγετικά στελέχη της Μακάμπι, όπως οι Κοέν, Ερρέρα, Σαλώμ. Παρά τις μεγάλες ζημιές και τους τραυματισμούς, η αστυνομία έφτασε τρία τέταρτα αργότερα και η γενικευμένη ατιμωρησία (με την τυπική πρόσκαιρη σύλληψη δύο φασιστών) έστρωνε τον δρόμο για τα τραγικά γεγονότα του φτωχικού συνοικισμού του Κάμπελ, μια (ακόμη) νύχτα που η πόλη έπαιξε με την τιμή της, μια νύχτα που δεν θέλει να θυμάται…