Η αντιπολίτευση είναι δύσκολη υπόθεση που απαιτεί δεξιότητες, ικανότητες, γνώσεις, υπομονή, επιμονή, μεθοδικότητα, ταπεινότητα, προσαρμοστικότητα, αποφασιστικότητα… Θα πρέπει να αντιλαμβάνεται την αγωνία, την οργή και την απελπισία. Θα πρέπει να έχει θάρρος να αναγνωρίζει και να παραδέχεται τα λάθη. Θα πρέπει να έχει ευρηματικότητα για να προσπερνά τους φραγμούς που σηκώνει ο αντίπαλος για να αποτρέψει να φτάσει το μήνυμα στους αποδέκτες. Θα πρέπει να έχει τη σοφία να προσαρμόζει την παλιά σοφία στις σύγχρονες ανάγκες. Θα πρέπει να βλέπει με ευκρίνεια τις παγίδες, τις μπλόφες, τις προβοκάτσιες. Θα πρέπει…
Πλέον όλο και περισσότεροι μιλούν για να ελαφρύνουν τον πόνο τους. Ο ένας, που έχει καφετέρια στον τουριστικό ομφαλό της πρωτεύουσας, μιλά για τους ξένους με σφιχτά πορτοφόλια. Ο άλλος, που έχει ταβέρνα σε προάστιο της Αθήνας, για τη ΔΕΗ που ήρθε να του κόψει το ρεύμα. Ο τρίτος, εργάτης, για τη φραντζόλα το ψωμί που άφησε στο ταμείο του σούπερ μάρκετ επειδή του έλειπαν 80 λεπτά από τον λογαριασμό των 14,80 ευρώ. Ο τέταρτος για το τελεσίγραφο στον γιο του που δίνει πανελλήνιες: «Ή Αθήνα ή πουθενά. Λεφτά δεν υπάρχουν». Ο επόμενος για τα μαγικά του Σταϊκούρα που φούσκωσαν τον ΕΝΦΙΑ. Ο έκτος, που κάνει μεταφορές, για το κόστος του πετρελαίου. Ο έβδομος για το παγωτατζίδικο-τρύπα που κατεβάζει ρολά. Η άλλη, που ο πρώην σύζυγος απολύθηκε, για τα δίδακτρα του ιδιωτικού «πανεπιστημίου» στο οποίο κατέληξε ο μικρός λόγω… Κεραμέως, που δεν μπορεί να πληρώσει. Ο ένατος, για την κηδεία της μητέρας του που δεν είχε να πληρώσει και δανείστηκε απ’ όποιον ήξερε. Ο…
Ανθρωποι που σηκώνουν τον σταυρό τους κλεισμένοι στους τοίχους των διαμερισμάτων τους. «Το να σηκώνω μόνος μου τον σταυρό το συνήθισα. Αυτό που δεν μπορώ να συνηθίσω είναι η σιωπή», είπε ο δέκατος τέταρτος, ο οποίος αντί να μιλήσει για το βάσανό του επέλεξε να ξεσπαθώσει εναντίον αυτών που δεν βλέπουν το βάσανό του.
Τον γνωρίζω σαράντα χρόνια και ξέρω ότι έχει καλό μνημονικό. Μπορεί να επαναλάβει τη δήλωση του εθνάρχη όταν βγήκαμε από το στρατιωτικο σκέλος του ΝΑΤΟ και τη δήλωση του Ανδρέα όταν έδινε το «πράσινο φως» στον Σημίτη να εφαρμόσει τη λιτότητα. «Διάβασε δηλώσεις. Ιδιες κι απαράλλαχτες από την εποχή που φωνάζαμε για την αναπλήρωση του εισοδήματος που χάσαμε από τον πληθωρισμό. Κλείνεις τα μάτια και νομίζεις ότι νεκραναστήθηκαν οι πολιτικοί της μεταπολίτευσης…».
«Και τι θέλεις να κάνουν, Γρηγόρη;».
«Αυτά που δεν μπορούμε να κάνουμε εμείς που δεν έχουμε λεφτά και γνώσεις. Αυτά που κάνουν οι πλούσιοι όταν θίγονται τα συμφέροντά τους. Να βρίσκουν “παράθυρα”, “πόρτες”, “φεγγίτες” του νόμου και να υπερασπίζονται για λογαριασμό μας τα δικαιώματά μας. Να ταράζουν στη νομιμότητα όλες τις “Αρχές” που υποτίθεται ότι μας προστατεύουν. Να καταγγέλλουν με ονοματεπώνυμο τους κερδοσκόπους. Να κάνουν ό,τι χρειάζεται για να συνειδητοποιήσουν οι “άλλοι” ότι δεν είναι ασύδοτοι και για να αισθανθούμε εμείς ότι δεν είμαστε ανυπεράσπιστοι».
«Η εποχή των επαναστάσεων τελείωσε», επέμεινα.
«Ποιος μίλησε για επαναστάσεις; Για δικηγόρους μιλώ. Για τεχνοκράτες που ξέρουν το αντικείμενο και τις χαραμάδες. Για ανθρώπους που ξέρουν πώς μπορούν να κάνουν την Επιτροπή Ανταγωνισμού να φρενάρει τα καρτέλ. Για ειδικούς που μπορούν να βρουν τον τρόπο να κάνουν τους κερδοσκόπους βούκινο. Για “μυρμήγκια” που μπορούν να ανακαλύψουν τα “κόλπα” και τα “καπέλα”», απάντησε οργισμένος κι έφυγε. Στην κοινοβουλευτική δημοκρατία όλοι κρίνονται, ζυγίζονται και αποτιμώνται. Η εκάστοτε κυβέρνηση -λόγω έργου- με αυστηρότητα και η αντιπολίτευση -λόγω προσδοκιών- πιο ελαστικά. Από τη στιγμή που ο Γιωργάκης παρέδωσε τον τόπο τυλιγμένο σε «χασαπόχαρτο» στους Γερμανούς, ο χρόνος άρχισε να γίνεται ασήκωτος. Κυβερνήσεις και αντιπολιτεύσεις τοποθετούνται στην παλάντζα μιας πραγματικότητας όπου κυριαρχούσαν τα ρήματα «περικόπτω» και «δωρίζω» και βρίσκονται λιποβαρείς.
Οι άνθρωποι, θεατές και πρωταγωνιστές ταυτόχρονα, αντιμετωπίζουν πλέον το πολιτικό σύστημα σαν τον «παραλή» που υπόσχεται καινούργια φορέματα και δωρίζει χρησιμοποιημένα αποφόρια. Ο μεγάλος χαμένος από το «πανηγύρι της απογοήτευσης» είναι η Αριστερά. Η αποτυχία της να χαράξει έναν δρόμο στον οποίο οι προσδοκίες δεν θα ήταν ασύμπτωτες με την πραγματικότητα έκανε τους υμνητές των δυνάμεων της αγοράς να πανηγυρίζουν για τον ιδεολογικό θρίαμβο του… πραγματισμού. Σήμερα που οι «πραγματιστές» έχουν ξεκινήσει να ξετυλίγουν πάλι το «χασαπόχαρτο», η πρόκληση να περάσει η Αριστερά από την «κατανόηση» στην «πραγματικότητα», όπως την περιέγραψε ο Γρηγόρης, μπορεί να αποδειχθεί ευκαιρία που δεν επαναλαμβάνεται.
* δημοσιογράφος, συγγραφέας
