ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Μανώλης Χαιρετάκης*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Με βάση το βιβλίο του «Οι μείζονες οικονομικοί κύκλοι» που εκδόθηκε το 1925, ο Ρώσος οικονομολόγος Κοντράτιεφ πρότεινε τα ομώνυμα κύματα που αποκαλούνται υπέρκυκλοι, μακρά κύματα ή κύματα-Κ, και είναι κανονικοί ημιτονοειδείς κύκλοι (1) που παριστάνουν μεταβολές της καπιταλιστικής παγκόσμιας οικονομίας. Επειτα από χρόνια, ο Τζόζεφ Σούμπετερ επανέφερε την ονομασία αυτή, προς τιμήν του εφευρέτη της Νικολάι Κοντράτιεφ.

Με μέση διάρκεια περίπου πενήντα ετών και κυμαινόμενοι από σαράντα έως πενήντα χρόνια διάρκειας, οι κύκλοι αποτελούνται από εναλλασσόμενες περιόδους υψηλής ανάπτυξης των τομέων της οικονομίας και από περιόδους βραδείας ανάπτυξης.

Οι φάσεις των κυμάτων-Κ ενσωματώνουν και κοινωνικές μετατοπίσεις και μεταβολές (2). Το πρώτο στάδιο της επέκτασης και της αύξησης, το στάδιο της «Ανοιξης», περικλείει μια κοινωνική μετατόπιση, κατά την οποία ο πλούτος, η συσσώρευση και η καινοτομία που είναι παρόντα σε αυτή την πρώτη περίοδο του κύκλου δημιουργούν κοινωνικές αναστατώσεις και μετατοπίσεις. Οι οικονομικές μεταβολές οδηγούν στο επαναπροσδιορισμό της εργασίας και του ρόλου των ατόμων στην κοινωνία.

Κατά την επόμενη φάση, του στασιμοπληθωρισμού, του «Καλοκαιριού», υπάρχει μια διάθεση αφθονίας από το προηγούμενο στάδιο, που αλλάζει τη στάση σε σχέση με την εργασία, δημιουργώντας σπατάλη και ανικανότητα. Mετά το στάδιο αυτό έρχεται η εποχή της ανάπτυξης σε συνδυασμό με το ξεφούσκωμα (δηλαδή τον αντιπληθωρισμό) ή την περίοδο του υψίπεδου. Η διάθεση του κόσμου μεταβάλλεται και σ’ αυτή την περίοδο. Mετατοπίζεται προς τη σταθερότητα, τη φυσιολογική κατάσταση και τον απομονωτισμό, μετά την κατάσταση της πολιτικής και της οικονομίας, ιδιαίτερα κατά τις υπερβολές των πολέμων. Αυτή είναι η φάση του «Φθινόπωρου». Τελικά, το στάδιο του «Χειμώνα», αυτό της οξείας ύφεσης, περιλαμβάνει την ενσωμάτωση των προηγούμενων κοινωνικών μετατοπίσεων και αλλαγών στον κοινωνικό ιστό, που υποστηρίζεται από τις μετατοπίσεις στην καινοτομία και στην τεχνολογία.

(1) Βλέπε https://en.wikipedia.org/Kondratiev_wave και το https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/economics/kondratieff-wave.

(2) Για μια ανάλογη αφήγηση, βλέπε στο YouTube την παρουσίαση του Ray Dalo «Principles for dealing with the changing world order».

* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών