«Μην αμελήσετε. Πάρτε μαζί σας νερό. Το μέλλον μας θα έχει πολλή ξηρασία», έγραφε ο Μιχάλης Κατσαρός και όλα δείχνουν ότι είχε δίκιο. Αλλά υγρή είναι και η μνήμη, αρδεύει το παρόν μας. Και φαίνεται ότι ούτε απ’ αυτήν διαθέτουμε αρκετή, έχουμε αμελήσει να κρατήσουμε ικανή ποσότητα.
Μάθαμε, ως άνθρωποι που ζούμε στην εποχή της κατανάλωσης, να πορευόμαστε σε ένα υποτιθέμενο αιώνιο παρόν, όπου το μόνο που αλλάζει είναι οι μάρκες των ρούχων, των αυτοκινήτων, των απορρυπαντικών. Και να ξεχνάμε ότι ο άνθρωπος έχει επίσης παρελθόν και μέλλον. Στην Ελλάδα, το καταλάβαμε βίαια, από το 2010. Το αιώνιο παρόν, σαν νέα μπελ επόκ, από το ’80 και μετά, διακόπηκε απότομα από τα καμπανάκια ενός εντελώς αβέβαιου μέλλοντος. Τώρα το καταλαβαίνει και η Ευρώπη – αυτό δεν λένε οι ειδικοί, άλλωστε; Οτι για την Ευρώπη, η Ελλάδα, λόγω ευάλωτης θέσης, υπήρξε πάντα ένας προϊδεασμός γενικότερων μελλοντικών εξελίξεων;
Ως δέκτες χιλιάδων πληροφοριών ημερησίως, οι περισσότερες από τις οποίες είναι για τα σκουπίδια, αδυνατούμε να είμαστε πραγματικά πληροφορημένοι άνθρωποι. Ως χρήστες τεχνολογικών επιτευγμάτων, μπορούμε να έχουμε όση τεχνητή μνήμη θέλουμε, σε σκληρούς δίσκους και usb, αδυνατίζουμε όμως ολοένα και περισσότερο τη δική μας – όπως ωραία λέει και η Τιτίκα Δημητρούλια στο «Μετάφραση και μνήμη». Κάπως έτσι κερδίσαμε σε ρεφλέξ, σε ετοιμότητα τακτικών αντιδράσεων, χάσαμε όμως σε στρατηγική σκέψη και σε σοφία. Εκείνη τη σοφία των παλιών ανθρώπων που στην πραγματικότητα ήταν απόσταγμα συνεχών συμφορών, εμπειρίας δηλαδή, και τεχνικών επιβίωσης.
Γι’ αυτό είμαστε σε σύγχυση. Η μαγκιά της γρήγορης σκέψης, της άμεσης αντίδρασης, αποδεικνύεται ρηχή και ατελέσφορη, όταν η Ιστορία εισβάλλει βίαια στην πόρτα σου. Το θέμα ήταν να την προλάβεις πριν μπει. Το αιώνιο παρόν χάνει κάθε νόημα, όταν ξαφνικά βρεθείς, όπως πάλι λέει ο Κατσαρός, «ανάμεσα σε θρυμματισμένα πουκάμισα και λεγεώνες».
Αυτή μάλιστα τη φορά δεν εισβάλλει μόνο η Ιστορία στην πόρτα μας, εισβάλλουν και νέες χώρες στην Ιστορία. Η Κίνα, η Ινδία, η παράξενη –και πλέον και απρόβλεπτη– νέα Ρωσία. Η Ιστορία, που όπως την ξέραμε ασχολιόταν μόνο με την πάρτη μας, σε λίγο θα αρχίζει να μας χλευάζει.
Ενα μόνο μας μένει να κάνουμε. Να αφήσουμε την πληροφορία των λίγων δευτερολέπτων και να αφιερώσουμε χρόνο στην εμβάθυνση της πληροφόρησης, στο βιβλίο, στη γνώση. Και εντέλει, στον αναστοχασμό. Είναι καλύτερα να αφήσουμε τους άλλους να τρέχουν σαν τρελοί με την πόρσε, να αποφεύγουν με ελιγμούς της τελευταίας στιγμής τα ατυχήματα, αφού, το ξέρουμε καλά πια, οι πιθανότητες να βρουν στο τέλος του αυτοκινητόδρομου τοίχο είναι πλέον μεγάλες. Γιατί να ανταγωνιζόμαστε ποιος θα πέσει στον τοίχο πρώτος; Στο τέλος τέλος, αν πάμε με το φιατάκι στη δεξιά λωρίδα, ίσως και να βρεθεί κανένας αγροτικός δρόμος, να προλάβουμε να στρίψουμε και να γλιτώσουμε.
* δημοσιογράφος
-320x213.jpg)
