• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.4°C / 26.8°C
    3 BF
    59%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.7°C / 26.1°C
    1 BF
    74%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 26.6°C
    1 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    1 BF
    47%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 21.9°C / 24.9°C
    0 BF
    69%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.5°C / 25.4°C
    1 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.4°C / 22.6°C
    2 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    1 BF
    59%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.4°C / 26.5°C
    4 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.9°C / 24.9°C
    2 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.8°C / 26.4°C
    5 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    2 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    3 BF
    89%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.3°C / 22.9°C
    0 BF
    73%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 21.5°C / 27.2°C
    0 BF
    52%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 25.8°C
    2 BF
    54%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.6°C / 27.0°C
    1 BF
    47%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 24.4°C
    2 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.7°C / 26.1°C
    1 BF
    88%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    1 BF
    57%
Photo 186557209 © Tampatra1 | Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για μια νέα ηθική της επιστημονικής συμβουλής

  • A-
  • A+

Η πανδημία έχει φέρει την επιστήμη στο προσκήνιο σε διεθνές επίπεδο, ενώ τα πορίσματά της έχουν καταστεί αναπόσπαστο πλέον μέρος της καθημερινότητας των πολιτών και αφετηρία κάθε σχετικής πολιτικής και διαχειριστικής απόφασης. Διανύουμε μια περίοδο που σφραγίζεται από την καταλυτική παρουσία επιστημονικών γνώσεων και επιτευγμάτων, ταυτόχρονα όμως έχει αναδείξει με τρόπο ανάγλυφο τις πιο ακραίες «αναγνώσεις» της επιστήμης: τόσο αυτής της άκριτης αποδοχής των πορισμάτων της –οδηγώντας πολλές φορές σε τεχνολογισμό– όσο και εκείνης της βαθιάς δυσπιστίας και δομικής εναντίωσης απέναντι σε κάθε εύρημά της.

Πέραν αυτών των μανιχαϊστικών σχημάτων, ο ίδιος ο τρόπος λειτουργίας των συμβουλευτικών οργάνων επιστημονικού χαρακτήρα φαίνεται ότι υπονομεύει ποικιλοτρόπως την αξιοπιστία τους. Αυτό συμβαίνει για πολλούς λόγους: καταρχάς, οι συμβουλευτικές επιτροπές αδυνατούν πολλές φορές να επικοινωνήσουν τα ευρήματά τους με σαφήνεια, ευκρίνεια και ενάργεια. Σε πολλές περιπτώσεις επίσης, οι επιτροπές αυτές για να γίνουν «χρήσιμες» στο πλαίσιο της διαδικασίας διαχείρισης μιας κρίσης, δεν αναγνωρίζουν ρητά και δημόσια τον υποκειμενικό χαρακτήρα της επιστήμης, τα ίδια τα εγγενή όρια και τον ευμετάβλητο χαρακτήρα των σχετικών επιστημονικών ευρημάτων, καθώς αντικειμενικά, ουδέτερα αλλά και αβέβαια δεδομένα συμπλέκονται αναπόφευκτα με πολιτικές κοσμοθεωρίες, αξίες και συμφέροντα. Οι πρακτικές αυτές έχουν επικρατήσει και στο πλαίσιο της παρούσας συγκυρίας, καθώς πολλοί ειδικοί σπεύδουν να προσφέρουν βεβαιότητες που γρήγορα διαψεύδονται και ανατρέπονται λόγω του σύνθετου και δυναμικού χαρακτήρα της πανδημικής κρίσης.

Επιπρόσθετα, η έλλειψη διαφάνειας στον τρόπο λειτουργίας αυτών των επιτροπών επιτείνει σε πολλές περιπτώσεις τη σχετική σύγχυση και την αμφισβήτηση για το εύρος, τη βαρύτητα και την αξιοπιστία των δεδομένων στα οποία εδράζονται οι προτάσεις και οι συστάσεις τους, αλλά και το τι προκρίνουν οι ειδικοί ελλείψει συγκεκριμένων επιστημονικών στοιχείων. Η ελλιπής πρόσβαση σε όλα τα επιδημιολογικά δεδομένα, λόγω της ατελούς επιδημιολογικής επιτήρησης, που θα τους επέτρεπε μια καλύτερη εκτίμηση κινδύνου, η αποφυγή θεσμοθέτησης της συστηματικής δημοσιοποίησης των πρακτικών των σχετικών επιτροπών και ο κατακερματισμένος χαρακτήρας της διαδικασίας συλλογής και παρακολούθησης δεδομένων υπονομεύουν όχι μόνο τη σχέση επιστήμης και πολιτικής, αλλά και τις όποιες προσπάθειες εξασφάλισης κοινωνικών συναινέσεων.

Αυτό με τη σειρά του θέτει την πρόκληση μιας πιο κριτικής σχέσης με την επιστήμη και τη δημόσια αναγνώριση των περιορισμών της, την ανάγκη διαρκούς και ειλικρινούς αμφισβήτησης των πορισμάτων της, αλλά και την εξερεύνηση εναλλακτικών μονοπατιών. Κατά πρώτον, απαιτείται ενημέρωση, που ούτε υπερτονίζει ούτε υποβαθμίζει την επικινδυνότητα του πανδημικού φαινομένου αλλά οριοθετεί την επιστημονική «αυθεντία», αναδεικνύει τις «γκρίζες» ζώνες της επιστημονικής έρευνας και ταυτόχρονα εξασφαλίζει τη συμμετοχή των κοινωνικών επιστημών στις ειδικές αυτές επιτροπές όπου κατά κανόνα κυριαρχούν οι βιοϊατρικές «αναγνώσεις». Σε κάθε περίπτωση, η διαχείριση μιας δυναμικής απειλής όπως αυτή του Covid-19, που διακρίνεται από πολλαπλές επιστημονικές αβεβαιότητες, απαιτεί ένα νέο αφήγημα το οποίο να διακρίνεται από ενσυναίσθηση απέναντι σε όσους διατηρούν επιφυλάξεις για την «απόλυτη» αλήθεια της επιστημονικής έρευνας, για την αντιπροσωπευτικότητα των δεδομένων που συλλέγονται, και από τη συνειδητοποίηση πως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν βλέπουν τον κόσμο με τεχνοκρατικές προσλαμβάνουσες.

Η έμφαση στην καλύτερη κατανόηση του πολιτισμικού πλαισίου της ζωής των ανθρώπων -που δεν μπορεί να ερμηνευτεί μόνο με λογικές «μεγάλων δεδομένων»- και στη γενναία αντιμετώπιση των δομικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η επιστήμη (χαμηλός βαθμός συνεργατικότητας, σύγκρουση συμφερόντων, μεροληπτικότητα) θα μπορούσε να θωρακίσει την κοινωνική αξιοπιστία της. H έννοια της «μετα-κανονικής επιστήμης» θα μπορούσε να λειτουργήσει πιλοτικά ως θεμέλιο για τον σχηματισμό ενός νέου τρόπου διαχείρισης μεγάλων αβεβαιοτήτων, σε περιπτώσεις όπου τα επιστημονικά δεδομένα είναι ελλιπή, το διακύβευμα είναι υψηλό και το χρονικό πλαίσιο αποφάσεων ιδιαίτερα ασφυκτικό.

Συνεπώς, η πολιτική μας εργαλειοθήκη πρέπει να εμπλουτιστεί άμεσα με νέες κεραίες κοινωνικής ενσυναίσθησης και επιστημονικού αναστοχασμού, για να διαχειριστούμε όχι μόνο τις αναπόδραστες επιστημονικές αβεβαιότητες, αλλά και τις εκρηκτικές εκείνες κοινωνικές εντάσεις που αναμένεται να δημιουργήσει το εκθετικά διογκούμενο τεχνολογικό και επιστημολογικό χάσμα.

* Ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ και ερευνητικός εταίρος σε θέματα Τεχνητής Νοημοσύνης και Ψηφιακής Μετάβασης στη Σχολή Διακυβέρνησης του Ελεύθερου Πανεπιστημίου των Βρυξελλών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δικτατορία της υγείας ή Δημοκρατία;
Ο ΠΟΥ, κάθε άλλο παρά είναι εκείνη η οργάνωση που μπορεί να συμπεριφερθεί «ουδέτερα» και να ανταποκριθεί στο ύψος των απαιτήσεων της επιστημονικής κατάστασης και του «κοινού καλού» της παγκόσμιας κοινότητας
Δικτατορία της υγείας ή Δημοκρατία;
ΥΓΕΙΑ
ΕΚΠΑ: Πόσο ωφέλιμη είναι η τέταρτη δόση εμβολίου mRNA κατά της covid-19
Ισραηλινή μελέτη με δεύτερη ενισχυτική δόση σε λειτουργούς υγείας στο μικροσκόπιο των επιστημόνων του ελληνικού πανεπιστημίου. Θ. Βασιλακόπουλος: Ίσως και τον άλλο μήνα η τέταρτη δόση στους άνω των 60.
ΕΚΠΑ: Πόσο ωφέλιμη είναι η τέταρτη δόση εμβολίου mRNA κατά της covid-19
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια «συνωμοσιολογική θεωρία»
Ας το θέσουμε ωμά, όσο και αν μας ενοχλεί: Η σωτηρία της ανθρωπότητας από την πανδημία εξαρτάται από την ερευνητική πολιτική των μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών.
Μια «συνωμοσιολογική θεωρία»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπεραξίες θανάτου
Αν και κανείς δεν μπορεί να πει με σαφήνεια ποιο ακριβώς μέτρο θνησιμότητας είναι «κανονικό» ή «φυσιολογικό», όλες οι στατιστικές υπηρεσίες μετρούν με ζήλο τις υπεραξίες θανάτου που αποδίδει η ίδια η Covid-19.
Υπεραξίες θανάτου
ΙΑΤΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Τι καταγράφουν δύο νέες έρευνες για τη βρετανική παραλλαγή του κορονοϊού
Αισιόδοξα συμπεράσματα από τις τελευταίες μελέτες για την παραλλαγή Β.1.1.7: Αν και τουλάχιστον 35% πιο μεταδοτική, δεν προκαλεί πιο σοβαρή ή θανατηφόρα νόσο Covid-19.
Τι καταγράφουν δύο νέες έρευνες για τη βρετανική παραλλαγή του κορονοϊού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μήπως λέμε τις μισές αλήθειες για την πανδημία;
Εάν η κυβέρνηση θέλει να πιστώνεται ολοκληρωτικά τα θετικά υγειονομικά αποτελέσματα της άνοιξης, πρέπει, αν έχει την στοιχειώδη ευθιξία, να αποδεχθεί και να χρεωθεί τις ευθύνες της, για την αρνητική εξέλιξη.
Μήπως λέμε τις μισές αλήθειες για την πανδημία;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας