Η αποδόμηση των «ημερολογιακών» τετραδίων

Σκόρπια φύλλα ημερολογίου. Σκέψεις, γεγονότα, στιγμές, ιδέες.

Ηράκλειτος: Χρόνος παις εστί παίζων πεττεύων. Παιδός η βασιλεία. Ο χρόνος είναι ένα παιδί που παίζει πεσσούς. Ο κόσμος ανήκει σ` αυτό το παιδί.

Η αποδόμηση  στα κείμενα του ημερολογίου μου δεν αφορά την  διάλυση ή κατεδάφιση  της δομής τους  αλλά την συνεχή υπενθύμιση, ότι το ίδιο το «ημερολογιακό» κείμενο  αποσυναρμολογεί συνεχώς τον εαυτό του.

Δεν θυμάμαι πως και πότε μου κατέβηκε η ιδέα το 1961, στην πέμπτη Δημοτικού,  ν` αρχίσω να γράφω  ημερολόγιο.. Μάλλον η ιδέα ήταν από τον καλό μας δάσκαλο  κύριο Πετούση διευθυντή του 3ου Δημοτικού σχολείου της Αγίας Τριάδας στο Ηράκλειο Κρήτης. Ίσως όμως η ιδέα να ερχόταν από τον Μιχάλη Γωνιανάκη, που διαπρέπει σήμερα ως γιατρός στο Ηράκλειο, ή από τον Σπύρο Βαμβουκάκη που είναι σήμερα εξαίρετος δικηγόρος στην Αθήνα. Μπορεί όμως να ξεκίνησα το ημερολόγιο από μόνος μου αφού, αντίθετα με τα δύο μικρότερα αγαπημένα μου αδέλφια, εγώ ήμουνα «του μέσα» όπως έλεγαν οι γονείς μου.  Αυτό που έλεγαν για μένα ότι «το Κωστάκι είναι κοπέλι του μέσα» μου άρεσε γιατί ήταν αλήθεια. Πως μπορείς να αντέξεις την υπέροχη και εκρηκτική Κρήτη, τους αεικίνητους, ζωηρούς, φωνακλάδες κρητικούς και ταυτόχρονα να «στρέφεσαι μέσα σου»  Μπορείς να συλλογιστείς όμως απερίσπαστα στον φροντισμένο και φιλικό δικό σου χώρο με τα καλαίσθητα ξυλογλυπτικά χειροτεχνήματα του παππού Γιαγκάκη και των θείων, αδελφών της μάνας μου, Κώστα,  Αριστείδη, Νίκου και Σταυρομανόλη αλλά και τα έργα της ακούραστης μάνας μου. Αυτά τα χειροτεχνήματα της μητέρας, που ακόμα τα θαυμάζω, ήταν υφαντά με ξόμπλια, κουρτίνες, τραπεζομάντηλα, πετσέτες, μαξιλαροθήκες, κάδρα με κεντήματα.. Πάντα αναρωτιόμουν πως τα προλάβαινε όλα: ραπτομηχανή, πλεκτομηχανή, αργαλειό, σπίτι και φροντίδα τριών παιδιών, αυλή, μποστάνι, ζώα, μαγειρέματα, καλιτσούνια, πιταράκια..Μπαινόβγαιναν στο σπίτι οι Ηρακλειώτισσες για ένα υφαντό, για ένα κέντημα, για πλεκτά, ραψίματα.. και όλες έφευγαν με το σκουτελικό τους, πιταράκια, καλιτσούνια, μποστανικά..

Στο σπίτι υπήρχαν τα σχολικά βιβλία, η εγκυκλοπαίδεια του Ελευθερουδάκη και η πολύτομη και πολύτιμη «βίβλος» της Κρήτης που ήταν τα βιβλία του Νίκου Καζαντζάκη. Ο Καζαντζάκης είχε πεθάνει πριν 4 χρόνια, το 1957, και η μνήμη του στο νησί ήταν παρούσα, ολοζώντανη και πολύ έντονη. Στην οικογένεια μας τη φροντίδα του βιβλίου την είχε ο πατέρας μου που αγαπούσε τη γνώση. Την αγάπη αυτή του πατέρα την πήραμε και τα τρία αδέλφια. Η μάνα δεν είχε χρόνο για βιβλία και συνεχώς «έκλεβε» χρόνο από τον ύπνο της. Για χρόνια δεν την είχα δει να κοιμάται στο κρεβάτι. Πολλές φορές αποκαμωμένη την έπαιρνε ο ύπνος στην πλεκτομηχανή. Είχε πολλές παραγγελίες κυρίως για πλεκτά. Η μητέρα της, η αγαπημένη μου ανωγειανή γιαγιά Ζουμπουλιά της έλεγε συχνά:  «Ώφου Μαριώ μου και δε σταματάς, ωσάν την άγρια θάλασσα δέρνεσαι». Όλοι στο Ηράκλειο γνώριζαν αυτόν τον θαλασσινό «βρούχο», βρυχηθμό, της θάλασσας και το «δάρσιμο» της πάνω σ` όλη τη βόρεια παραλία της πόλης που εκτεινόταν σε πολλά χιλιόμετρα. Το βράδυ που υπήρχε ησυχία όλοι  ακούγαμε αυτήν τη μουσική των νερών να σπάνε πάνω στα θαλασσινά μπεντένια. Την ακούγαμε όμως και τη μέρα γιατί εκείνη την εποχή στην πόλη κατοικούσαν πολύ λιγότεροι άνθρωποι και τα αυτοκίνητα και άλλες ηχητικές οχλήσεις ήταν ελάχιστες. Χρόνια αγάπης, ησυχίας και αθωότητας. Αυτά τα χρόνια «κτίζουν»  την αγαπημένη μου πατρίδα.

 Το δώρο για τη γιορτή μου ήταν ένα ωραίο σταχωμένο ημερολόγιο του 1961, αγορασμένο από  βιβλιοπωλείο, και εκδοτικό οίκο, στα Λιοντάρια. Ο πατέρας μου δούλευε εκεί κοντά και πήγαινε συχνά σ` αυτό το βιβλιοπωλείο που είχε όλα τα βιβλία του Καζαντζάκη, πολλά από τα οποία εξέδιδε ο Αλικιώτης ο ιδιοκτήτης του βιβλιοπωλείου. Τα  φαρμακεία και τα βιβλιοπωλεία  ήταν αγαπημένοι τόποι συνάντησης των πνευματικών ανθρώπων της πόλης. Όλοι οι υπόλοιποι γέμιζαν ασφυκτικά τα καφενεία για καφέδες, ρακές, χαρτιά, συζητήσεις..Εγώ ένιωθα περήφανος που ο πατέρας μου δεν πήγαινε ποτέ σε καφενέδες.

Αντιγράφω, από το δυσανάγνωστο πλέον, ημερολόγιο του 1961

-Φέτος πήγαμε 6 εκδρομές. Οι 4 ήταν κοντά στο Ηράκλειο και πήγαμε με τα πόδια και οι άλλες δύο με αυτοκίνητο, στην Κνωσό και στη Χερσόνησο.

 Στη Κνωσό μας είπε ο δάσκαλος για τον βασιλιά Μίνωα, τον Μινώταυρο και τον Δαίδαλο. Μας διάβασε από το βιβλίο του Καζαντζάκη « Στα παλάτια της Κνωσού». Χάρηκα πολύ γιατί ο πατέρας, μας είχε πάρει αυτό το βιβλίο και ανυπομονούσα να φτάσω στο σπίτι να βρω αυτά που μας διάβασε ο δάσκαλος.

Γράφω στο ημερολόγιο ένα απόσπασμα από το βιβλίο που μας το διάβασε ο καλός μας δάσκαλος.

Καρδιά του καλοκαιριού, μεσημέρι. Ο ήλιος πέφτει κατακόρυφα απάνω από το κοσμοξακουσμένο Παλάτι της Κνωσού και τα προύντζινα διπλά πελέκια, οι πολύχρωμες στέγες, οι φαρδιές αυλές λάμπουν.

Ο ποταμός κυλάει ήσυχα μέσα σε ανθισμένες ροδοδάφνες. Ελιές, κυπαρίσσια, συκιές, δεξιά κι αριστερά στις όχθες άνθρωποι κάθονται κάτω από τον ίσκιο και τρώνε. Οι δούλοι μέσα στο Παλάτι πηγαινοέρχονται, ξεπροβαίνουν από τα υπόγεια, περνούν γρήγορα γρήγορα τους στενόμακρους διαδρόμους, ανεβαίνουν τις μαρμαρένιες σκάλες, κουβαλούν φαγιά στους αρχόντους. Βουή μεγάλη ακούγεται, σαν να ‘ναι το Παλάτι απέραντη κυψέλη γεμάτη εργατικά μελίσσια που δουλεύουν. Νίκος Καζαντζάκης, Στα παλάτια της Κνωσού.

Ο δάσκαλος μας έδειξε όλα όσα μας είπε και μας διάβασε: Τα διπλά πελέκια ( διπλούς πελέκεις), τις δύο τεράστιες αυλές, τις αποθήκες, τα πιθάρια, τις ωραίες σκάλες, το θρόνο του Μίνωα.. Όταν μας έδειχνε τα τεράστια πιθάρια με τα ξόμπλια γύρω- γύρω η Λαδουκάκη είπε ότι τέτοια μεγάλα πιθάρια με ξόμπλια φτιάχνουν στο χωριό του παππού της το Θραψανό. Ο δάσκαλός της είπε μπράβο γιατί στο Θραψανό ακολουθούν την αρχαία τέχνη στην κατασκευή των πιθαριών.

 Ο δάσκαλος μας είπε σήμερα πως οι Σοβιετικοί στείλανε τον Γκαγκάριν στο διάστημα και πως αυτός ο Γκαγκάριν είναι ο πρώτος άνθρωπος που ταξιδεύει στο διάστημα.

 Ο δάσκαλος μας είπε πως ο πρωθυπουργός θα βάλει την Ελλάδα στην Ε.Ο.Κ.

 Ο δάσκαλος μας είπε ότι αν ζούσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος θα χαιρόταν γιατί ιδρύθηκε ελληνικό κόμμα για το Κέντρο που το λένε « Ένωση Κέντρου».

Ο πατέρας μου είπε πως πέθανε ένας μεγάλος Αμερικάνος συγγραφέας (προφανώς αναφερόταν  στον Χέμινγουέι).

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

2*. Αφιερωμένο στις συμμαθήτριες και συμμαθητές στο 3ο Δημοτικό Σχολείο Αγίας Τριάδας Ηρακλείου Κρήτης 1957-1962.