Εάν προσπερνούσαμε τις συμβατικές πολιτικές εκδοχές και στρατιωτικές αναλύσεις για τις επιχειρήσεις στην Ουκρανία, θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε, με βάση την πραγματικότητα στο πεδίο της μάχης αλλά και τα κίνητρα της εισβολής, ότι ο τρόπος διεξαγωγής και ο χαρακτήρας του πολέμου αυτού αποτελούν μια επέκταση της ανάλυσης του Καρλ Σμιτ για τον Αντάρτη και τις εκτιμήσεις του για τους πολέμους μετά την αμερικανική παντοδυναμία στο πέρας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου – πως μοιάζει ο πόλεμος αυτός με έναν ευρύτερα εννοούμενο «ανταρτοπόλεμο».
Στις οξυδερκείς γεωπολιτικές αναλύσεις του, ο ικανός τούτος (πλην ναζιστής αρχικά) νομομαθής διέγνωσε πως με την επέκταση της κυριαρχίας και του ελέγχου των ΗΠΑ –ή ακόμη και υπερεθνικών οντοτήτων (βλέπε Ε.Ε.)– δυνητικά σε όλα τα κράτη του κόσμου η μορφή κήρυξης και διεξαγωγής του πολέμου άλλαξε ριζικά, καθώς το Δίκαιο κρίνεται και διανέμεται μονομερώς. Εξ ου και ο Ρεϊμόν Αρόν σχολιάζοντας βάπτισε τον σμιτιανό «αναρτοπόλεμο» πόλεμο «των φτωχών λαών». Βασικός άξονάς του είναι: Ανορθόδοξο εναντίον Συμβατικού, με τη δύναμη του πρώτου να «καθορίζεται από τη δύναμη και τη σημασία του Συμβατικού στο οποίο αντιτίθεται». Κύριος άξονας, η πραγματική ή συμβολική «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» που θεμελιώνει και επιβάλλει στους άλλους η κρατούσα αρχή (βλέπε ΗΠΑ).
Αίφνης, υπό τον έλεγχο της εφαρμογής της παγκόσμιας κατάστασης εξαίρεσης, η πρωτοβουλία για την έναρξη μιας σύρραξης, είτε προέρχεται από την ελέγχουσα αρχή είτε από τους αντιπάλους της, έχει τα χαρακτηριστικά μιας τοπικής εσωτερικής σύρραξης. Σαν να ξεσπά μία στάση, ένας «ανταρτοπόλεμος», όχι μόνον υπό την έννοια του πολέμου τριβής ή μόνον της αναμέτρησης τακτικών και άτακτων δυνάμεων, τον οποίο η κρατούσα δύναμη καλείται να καταστείλει. Αλλωστε και η Ιστορία έχει δείξει πως όλες οι συρράξεις από την Κορέα έως το Ιράκ, τη Σομαλία, την Υεμένη, τη Συρία κ.λπ. είχαν όλα αυτά τα χαρακτηριστικά του «ανταρτοπόλεμου».
Με σαφές το πλαίσιο τούτο, μπορούμε να δούμε πως και η σύρραξη στην Ουκρανία είναι στην ουσία ένας «ανταρτοπόλεμος» της Ρωσίας προς την κραταιά Δύση, της οποίας αποτελεί τρόπον τινά «περιφέρεια», καίτοι προβάλλει ως στρατιωτική υπερδύναμη. Είναι απλά η μόνη δυνατότητα αντίδρασης που της απέμεινε έπειτα από την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ. Ο πόλεμος τούτος δεν είναι αμυντικός: σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία στρατηγικού και γεωπολιτικού ελέγχου, η όποια αντίδραση ισοδυναμεί με «στασιασμό» ενάντια στο σύστημα τούτο και κάθε πολεμική αντιπαράθεση μοιάζει με «αντάρτικο» κατά του στρατηγικού status. Είναι σαν ο ξεσηκωμός και η αντίσταση μιας επιμέρους εθνότητας ή μειονότητας απέναντι στις τακτικές δυνάμεις που ελέγχουν μία επικράτεια.
Αλλωστε στην αντίληψη της παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας οι έννοιες του «εντός» και «εκτός», του «συνόρου» και της «επικράτειας», έχουν καταργηθεί. Για μια ηγεμονική δύναμη, όπως οι ΗΠΑ, τα σύνορα και η επικράτειά της, για να θυμηθούμε τον Ζ. Μπάουμαν, είναι «ρευστά» και μετατίθενται διαρκώς. Το ίδιο και ποιος αποτελεί τμήμα και ποιος όχι, ποιος είναι μέσα και ποιος έξω, πότε και πώς. Εξαφνα, για ΗΠΑ και Ε.Ε., κατά συνθήκην η Ουκρανία είναι ταυτόχρονα εξωτερική και εσωτερική επικράτεια, οι πρόσφυγές της «εσωτερικοί», ενώ ως εκτός Ε.Ε. μετανάστες ήταν «εξωτερικοί» και υπόκειντο σε περιορισμούς και ελέγχους.
Ακόμη και ο τρόπος που οι ΗΠΑ διεξάγουν τους πολέμους τους θυμίζει αντίδραση του κυρίαρχου κράτους απέναντι σε έναν «ανταρτοπόλεμο». Η διαμεσολαβημένη αντιμετώπισή του ως «ανταρτοπόλεμου» by proxy (δι’ αντιπροσώπων) με μια χορεία από κράτη-δορυφόρους θυμίζει τον τρόπο που οι αποικιοκράτες (Γαλλία, Βρετανία) αντιμετώπιζαν τις ντόπιες εξεγέρσεις, όχι μόνο με τα δικά τους και μεταφερόμενα στρατεύματα, αλλά διά της μίσθαρνης και αλλοτριωμένης ντόπιας πολιτοφυλακής και αστυνομίας, τους γηγενείς στρατιώτες που έχουν καταταγεί στις δυνάμεις τους για να πολεμήσουν ενάντια στους ομοεθνείς και ομοδόξους τους.
Ομως, στον κατά Μάρτιν Χάιντεγκερ «Ολικό Πόλεμο» (Μαύρα Τετράδια), αυτός δεν αποτελεί μια συνέχεια της πολιτικής, ούτε και μια συνέπειά της, αλλά μάλλον μια «μεταμόρφωσή της». Υπό το κράτος του, οι αποφάσεις της πολιτικής είναι απρόβλεπτες και αβυθομέτρητες. Εκεί δεν υπάρχουν πλέον νικητές και ηττημένοι, ούτε πλήρης χώρος για ειρήνη, γιατί η παγκόσμια κυριαρχία διαγιγνώσκει παντού και για το παραμικρό μια διασάλευσή της.
* δημοσιογράφος, διδάκτορας Γλωσσολογίας, Φιλοσοφίας
