Κούρεμα καταθέσεων δεν μπορεί να γίνει στην Ελλάδα

Με την πρόσφατη απόφασή της, η ελεγχόμενη από τη Γερμανία Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) επέβαλε ένα εξωφρενικά χαμηλό (60 ευρώ) όριο ημερήσιας ανάληψης για ελληνικούς καταθετικούς λογαριασμούς. Η απόφαση της ΕΚΤ, ενώ τυπικά επιβάλλεται για τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος, επιβλήθηκε τη στιγμή που ο Ελληνας πρωθυπουργός δρομολόγησε δημοψήφισμα για τις διαπραγματεύσεις, δημιουργώντας ερωτήματα για τη σκοπιμότητα τόσο της στιγμής που επιλέχτηκε όσο και της απόφασης. Η ΕΚΤ ήθελε να επιβάλει μάλιστα όριο 20 ευρώ, αλλά δεν το επέτρεψε η ελληνική κυβέρνηση.

Εμφανώς η απόφαση αυτή της ΕΚΤ εντάσσεται στο πλαίσιο δημιουργίας κλίματος οικονομικής ασφυξίας για την Ελλάδα, ώστε να επηρεαστεί η κρίση των πολιτών ενόψει δημοψηφίσματος, να τιμωρηθούν, να συρθούν και να υπογράψουν συμφωνία υποταγής στην Γερμανική ηγεσία και σε έναν νέο κύκλο μνημονίων.

Εύλογοι, μετά τους περιορισμούς, είναι οι προβληματισμοί κάθε Ελληνα πολίτη για το τι θα γίνει με τις καταθέσεις του. Αν αυτές είναι εγγυημένες ή μπορεί να υποστούν κάποιο κούρεμα ύψους 5%-10% όπως έγινε στην Κύπρο. Κατ’ αρχάς, να σημειώσουμε ότι στην Ευρωπαϊκή Ενωση (όχι μόνο στα κράτη που έχουν το ευρώ ως νόμισμα, αλλά σε όλες τις χώρες της Ε.Ε.) υπάρχει προστασία για τα πρώτα 100.000 ευρώ ανά καταθέτη και ανά τράπεζα.

Το πέραν των 100.000 ευρώ ανά καταθέτη και ανά τράπεζα τμήμα δεν είναι εγγυημένο. Εξάλλου, σε καμία τράπεζα από κάποια χώρα του κόσμου δεν υπάρχει υψηλότερη αυτής της εγγύησης. Μέχρι το 2016 η εγγύηση καλύπτεται από το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων του κάθε κράτους-μέλους και από το κράτος. Μετά τις 1/1/ 2016, η εγγύηση περνάει στα χέρια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Πρόκειται για ευρωπαϊκή νομοθεσία που αποφασίστηκε τον Δεκέμβριο του 2013 και ενσωματώθηκε πλέον στη νομοθεσία όλων των κρατών-μελών και σχετίζεται με τη μέθοδο «bail in» για διάσωση των τραπεζών.

Επομένως, ακόμη και αν ένα κράτος-μέλος, π.χ. Βρετανία, Ελλάδα ή Δανία, έχει το δικό της νόμισμα, προβλέπεται εξόφληση στο ακέραιο μέχρι του ποσού των 100.000 ευρώ ανά τράπεζα και ανά καταθέτη.

Επομένως, ακόμη και αν η Ελλάδα αποφάσιζε να υιοθετήσει άλλο νόμισμα, οι καταθέσεις είναι 100% εγγυημένες, όπως εξάλλου γίνεται σε κάθε χώρα της Ε.Ε., όπως περιγράψαμε, ασχέτως νομίσματος. Ενας καταθέτης, π.χ., με καταθέσεις αξίας 99.000 ευρώ (ασχέτως σε τι νόμισμα είναι οι αξία κατάθεσης) σε πέντε τράπεζες, είναι εγγυημένος 100% στην Ελλάδα.

Μετά, όμως, την 1/1/2016 και για όσες χώρες αποφάσισαν από 1/1/2015, όπως η Αυστρία, εφαρμόζεται το πλαίσιο του «bail in». Της διάσωσης δηλαδή με ίδια μέσα. «Bail in» είναι η συμμετοχή μετόχων, ομολογιούχων και καταθετών στη διάσωση των τραπεζών της Ευρωπαϊκής Ενωσης που χρεοκοπούν, αντί να τις διασώζει το κράτος. Αυτό έγινε πρόσφατα σε τράπεζα της Αυστρίας.

Η Ελλάδα, ειδικά, όμως, εξαιρείται αυτής της νομοθεσίας περί «bail in» μέχρι την 1/1/2016, άρα κούρεμα καταθέσεων σε ελληνικές τράπεζες δεν μπορεί να γίνει με βάση τα υπάρχοντα νομοθετικά δεδομένα. Εν ολίγοις, το ελληνικό Δημόσιο και το ΤΕΚΕ εγγυάται 100% τις καταθέσεις ως 100.000 ευρώ σε ελληνικές τράπεζες μέχρι την 1/1/2016, ενώ μετά την 1/1/2016 υπάρχει κάποιος κίνδυνος, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε όλο το τραπεζικό σύστημα της Ε.Ε., για κούρεμα μεγάλων καταθέσεων αλλά και ίσως και χαμηλότερου ύψους, καθώς τότε εγγυητής θα είναι η ΕΚΤ με κατεύθυνση, αλλά όχι βεβαιότητα, να διασώζει το σύνολο των καταθέσεων, αλλά χωρίς το 100% τότε να είναι απόλυτα εγγυημένο, καθώς πλέον θα εφαρμόζεται η νομοθεσία για «bail in» σε όλη την Ε.Ε.

* Το παρόν άρθρο εκφράζει τις προσωπικές απόψεις του γράφοντος. Δεν αποτελεί οδηγό ή σύσταση για επενδύσεις οποιασδήποτε μορφής προς οιονδήποτε και για οτιδήποτε τίτλο ή παράγωγο αυτού.

**καθηγητής Χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο Πόρτσμουθ της Αγγλίας