Συνομιλίες της Βιέννης για την άρση των κυρώσεων

Η διαδρομή που διανύθηκε κατά τη διάρκεια έξι γύρων εντατικών διαπραγματεύσεων στη Βιέννη δεν οδήγησε σε επιτυχία, λόγω των υπερβολικών απαιτήσεων και μη ρεαλιστικής στάσης των ΗΠΑ. Τώρα ξεκινάμε έναν νέο γύρο συνομιλιών. Ο κύριος στόχος αυτών των διαπραγματεύσεων είναι η εκπλήρωση των δικαιωμάτων του ιρανικού έθνους και η άρση όλων των κυρώσεων που επιβλήθηκαν μονομερώς στο Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες δεν αποτελούν πλέον συμβαλλόμενο μέρος στο JCPOA [Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης]. Οι ΗΠΑ αποχώρησαν από το JCPOA στις 8 Μαΐου 2018, ενέργεια που αναγνωρίστηκε και καταδικάστηκε διεθνώς ως παράνομη. Υπάρχει διεθνής ομοφωνία ότι αυτές οι παράνομες συμπεριφορές των ΗΠΑ καταδεικνύουν την πλήρη περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, υπονομεύουν την πολυμέρεια και συνιστούν τεράστια απειλή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.

Παρά τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι παράνομες και μονομερείς κυρώσεις όχι μόνο παρέμειναν σε ισχύ, αλλά επεκτάθηκαν. Είναι ξεκάθαρο ότι τέτοιες πράξεις αποσκοπούν στο να στερήσουν από το Ιράν και τα άλλα μέρη του JCPOA καθώς και άλλα μέλη της διεθνούς κοινότητας, τα δικαιώματα και προνόμια που προβλέπονται στην πυρηνική συμφωνία και στην απόφαση 2231 του Σ.Α. Δυστυχώς, οι κυβερνήσεις των τριών ευρωπαϊκών μερών του JCPOA, παρόλο που θεώρησαν την προσέγγιση των ΗΠΑ ως παράνομη και απαράδεκτη, στην πράξη όμως, με τη σιωπή και την αδράνειά τους, ευθυγραμμίστηκαν με την αμερικανική προσέγγιση. Οι καταστροφικές ενέργειες των ΗΠΑ και η ευθυγράμμιση των τριών ευρωπαϊκών χωρών έχουν καταστήσει την πυρηνική συμφωνία αναποτελεσματική, εξαλείφοντας όλα τα οικονομικά οφέλη της συμφωνίας για το Ιράν. Αυτές είναι οι πικρές πραγματικότητες των τελευταίων ετών που θα πρέπει να φωτίσουν τον δρόμο προς το μέλλον.

Η συνέχιση της καταστροφικής προσέγγισης του Τραμπ από την παρούσα κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει εγείρει το σοβαρό ερώτημα εάν η αμερικανική κυβέρνηση έχει πραγματική βούληση να εφαρμόσει τις υποχρεώσεις της και αν είναι έτοιμη να εγκαταλείψει τις προηγούμενες αποτυχημένες πολιτικές. Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση δεν φαίνεται δύσκολη, λαμβάνοντας υπόψη την προσέγγιση και τις ενέργειες των ΗΠΑ στους τελευταίους μήνες.

Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τη σοβαρότητα και την καλή θέληση του Ιράν στην εκπλήρωση των δεσμεύσεών του. Μετά την παράνομη απόσυρση των ΗΠΑ και την επιβολή κυρώσεων, το Ιράν απέφυγε να πάρει αντίμετρα και, ικανοποιώντας το αίτημα των υπολοίπων μερών στο JCPOA και της Ε.Ε., ως συντονίστριας της πυρηνικής συμφωνίας, απέφυγε να καταφύγει στην παύση των δεσμεύσεών του στο πλαίσιο του JCPOA, ώστε να δοθεί η ευκαιρία στα άλλα μέρη να αντισταθμίσουν τις αρνητικές επιπτώσεις της αμερικανικής αποχώρησης. Ωστόσο, δεδομένης της συνέχισης της μη εποικοδομητικής κατάστασης, έπειτα από έναν χρόνο στρατηγικής υπομονής απέναντι στην κλιμάκωση των κυρώσεων των ΗΠΑ και τη μη εκπλήρωση των υποχρεώσεων των τριών ευρωπαϊκών χωρών, το Ιράν δεν είχε άλλη επιλογή από το να κάνει χρήση των δικαιωμάτων του, όπως ορίζονται στις παραγράφους 26 και 36 του JCPOA, και να παύσει σταδιακά την εκπλήρωση μέρος των δεσμεύσεων του από τις 8 Μαΐου 2019.

Λόγω της μη αλλαγής της κατάστασης, ελλείψει αποτελεσματικών ενεργειών από τα άλλα μέρη της συμφωνίας, και δεδομένου του προηγούμενου θλιβερού ιστορικού, το Κοινοβούλιο του Ιράν ενέκρινε, στις 2 Δεκεμβρίου 2020, τον νόμο «Στρατηγικό σχέδιο δράσης για την άρση των κυρώσεων και την προστασία των συμφερόντων του ιρανικού έθνους». Αυτός ο νόμος υποχρέωνε την κυβέρνηση του Ιράν να σταματήσει σταδιακά την εφαρμογή όλων των εθελοντικών δεσμεύσεών της στο πλαίσιο του JCPOA, εκτός εάν τα άλλα μέρη στη συμφωνία εκπληρώσουν πλήρως τις δεσμεύσεις τους στην πράξη.

Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, παρά τη μη εκπλήρωση των δεσμεύσεων του JCPOA από τη Δύση, είναι για άλλη μια φορά έτοιμη, καλή τη πίστη και με απώτερο στόχο την άρση των μονομερών και παράνομων κυρώσεων, για διαπραγματεύσεις για την επίτευξη μιας «καλής συμφωνίας» με το 4+1. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει «καλή πίστη», σοβαρή αποφασιστικότητα και την απαραίτητη βούληση να καταλήξει σε μια καλή συμφωνία στη Βιέννη.

Σε αυτή τη διαδικασία, δεν πρέπει ποτέ να λησμονείται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο κύριος ένοχος για τη δημιουργία της σημερινής κατάστασης. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, ο Λευκός Οίκος έκανε τα πάντα για να συντρίψει τη συμφωνία, ενώ το Ιράν έκανε ό,τι μπορούσε για να κρατήσει τη συμφωνία ζωντανή. Αυτό που έγινε εμφανές στο Ιράν κατά τους τελευταίους έξι γύρους διαπραγματεύσεων είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να αδυνατούν να κατανοήσουν το γεγονός ότι δεν υπάρχει τρόπος να επιστρέψουν στο JCPOA χωρίς την άρση όλων των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στο ιρανικό έθνος μετά αποχώρησή τους.

Το ψήφισμα 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών καλεί όλα τα κράτη-μέλη «να προβούν σε υποστηρικτικές ενέργειες στην εφαρμογή του JCPOA, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής πράξεων σύμφωνα με το σχέδιο δράσης που ορίζεται στο JCPOA και στο παρόν ψήφισμα και να αποφύγουν ενέργειες που υπονομεύουν την εφαρμογή των δεσμεύσεων του JCPOA».

Ο κύριος στόχος των συνομιλιών είναι η πλήρης και αποτελεσματική εφαρμογή του JCPOA για την εξομάλυνση των εμπορικών σχέσεων και της οικονομικής συνεργασίας με το Ιράν. Είναι αυτονόητο ότι για την επιστροφή στο JCPOA, το Ιράν θα πρέπει να επωφεληθεί από την άρση όλων των κυρώσεων. Το Ιράν είναι διατεθειμένο να σταματήσει την εφαρμογή όλων των αντιμέτρων, εφόσον δοθούν εγγυήσεις, εξεταστούν οι ζημιές και αρθούν όλες οι κυρώσεις αποτελεσματικά και επαληθεύσιμα.

Η πιθανή επιστροφή των ΗΠΑ στη συμφωνία δεν θα είχε νόημα εάν δεν δοθούν εγγυήσεις για τη μη επανάληψη της πικρής εμπειρίας του παρελθόντος, ώστε οι εμπορικοί εταίροι του Ιράν να μπορέσουν με σιγουριά και ασφάλεια να συνάψουν οικονομικές συνεργασίες.

Αυτό που είναι σαφές στις διαπραγματεύσεις είναι ότι το Ιράν δεν θα δεχτεί αιτήματα πέρα από το JCPOA. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεν θα εισέλθει σε καμία απολύτως συζήτηση για θέματα πέρα από την πυρηνική συμφωνία.

Θα ήθελα να τονίσω για άλλη μια φορά ότι αυτή η ευκαιρία δεν αποτελεί ένα παράθυρο που θα μπορούσε να παραμείνει ανοιχτό για πάντα και οι ΗΠΑ και οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να το κατανοήσουν καλά. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, ενώ καταβάλλει αποφασιστικές και ισχυρές διπλωματικές προσπάθειες για την άρση των καταπιεστικών κυρώσεων των ΗΠΑ, έχει πρόγραμμα για την εξουδετέρωση των κυρώσεων σύμφωνα με το πρόγραμμα βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξής της. Χωρίς αμφιβολία, η Τεχεράνη δεσμεύεται να μην αποκλίνει από το ειρηνικό πυρηνικό της πρόγραμμα και παραμένει αφοσιωμένη στη διατήρηση και την προστασία των επιτευγμάτων των πυρηνικών επιστημόνων της στην ανάπτυξη ειρηνικής πυρηνικής βιομηχανίας και, παρά τις παράνομες και απάνθρωπες κυρώσεις, δεν θα εγκαταλείψει τις προσπάθειες για την ανάπτυξη στους τομείς της βιομηχανίας, του εμπορίου, της ναυτιλίας, του Διαστήματος, της άμυνας, της επιστήμης και της τεχνολογίας, ούτε θα περιορίσει την αυξανόμενη οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

Παρά τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις της Δύσης και τη δυσπιστία για τη μη εποικοδομητική πολιτική του Λευκού Οίκου, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν με «πραγματική βούληση» και «καλή πίστη» θα προσπαθήσει στις διαπραγματεύσεις της Βιέννης να επιτύχει μια καλή, βιώσιμη και επαληθεύσιμη συμφωνία για την άρση των κυρώσεων. Η διαπραγματευτική ομάδα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις της Βιέννης με καλή πίστη, σοβαρότητα και διαπραγματευτική λογική με σκοπό τη διασφάλιση των συμφερόντων και των δικαιωμάτων του ιρανικού έθνους. Οι συνάδελφοί μου και εγώ υποστηρίζουμε πλήρως τη διαπραγματευτική ομάδα καθώς και τον επικεφαλής διαπραγματευτή, κ. Bagheri Kani, ο οποίος έχει μεγάλη εμπειρία στο αντικείμενο. Επίσης, θα συμμετάσχω σε περαιτέρω διαβουλεύσεις με τους ομολόγους μου εφόσον χρειαστεί.

* υπουργός Εξωτερικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν