• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 1.2°C / 6.2°C
    0 BF
    67%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C -0.4°C / 3.8°C
    2 BF
    63%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.0°C / 7.3°C
    2 BF
    61%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    -4°C -4.1°C / 0.9°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -1.1°C / -1.1°C
    0 BF
    86%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    2°C 0.0°C / 3.2°C
    1 BF
    66%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -3°C -3.6°C / -0.9°C
    2 BF
    63%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    1°C 0.2°C / 4.0°C
    2 BF
    74%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 5.5°C / 7.5°C
    2 BF
    84%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    1°C 0.9°C / 0.9°C
    2 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    6°C 5.5°C / 8.5°C
    1 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    3°C 3.5°C / 3.5°C
    3 BF
    54%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.7°C / 8.7°C
    2 BF
    66%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -2.1°C / 1.0°C
    0 BF
    75%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    1°C -1.5°C / 2.3°C
    1 BF
    82%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    7°C 3.8°C / 7.7°C
    2 BF
    44%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    5°C 1.4°C / 6.4°C
    1 BF
    81%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    4°C 0.4°C / 3.8°C
    1 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    2°C -0.3°C / 3.9°C
    1 BF
    70%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    -3°C -3.2°C / -3.2°C
    1 BF
    80%
EUROKINISSI/ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΙΣΙΝΑΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Προαυτοκρατορικός αυταρχισμός και πρόσφυγες

  • A-
  • A+

Η πλεονεξία και η φιλαρχία, μας διδάσκει ο Θουκυδίδης εδώ και περίπου 25 αιώνες, γεννούν τη δίψα για την εξουσία, ή αλλιώς την εξουσιομανία. Αμφότερα, μάλιστα, τα δυο αυτά πάθη, προσθέτει ο «πατέρας» της μεθοδολογίας της ιστορικής αιτιότητας στη μνημειώδη «Ιστορία» του, εκτρέφουν τον ζήλο για πολιτικές διαμάχες (Βιβλίον Γ΄, 82). Σε αυτές τις διαμάχες, πέρα από τους πρωταγωνιστές και τους δευτεραγωνιστές τους, πάντοτε υπάρχουν και εξιλαστήρια θύματα, όπως επίσης και απώλειες «άμαχου» πληθυσμού. Στον τελευταίο ανήκουν οι εκατομμύρια εξ ανατολάς και εκ νότου αναξιοπαθούντες, οι οποίοι στον 21ο αιώνα, ξεριζωμένοι από τις πατρίδες τους, αναζητούν απεγνωσμένως την εν Ευρώπη γη της επαγγελίας τους. Την απέλπιδα προσπάθειά τους, πέρα από παντοίου είδους επιτηδείους, τείνουν να εκμεταλλεύονται και αυταρχικές ηγεσίες προς εξυπηρέτηση των ιδιοτελών τους συμφερόντων.

Ο,τι συντελείται σήμερα στα κεντροανατολικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ενωσης αποτελούν μια προμνησία, ένα απαράδεκτο déjà vu, όλων όσων είχαν εκτυλιχθεί δυο χρόνια νωρίτερα στον Εβρο, αλλά και όσων συμβαίνουν στα θαλάσσια ύδατα από το βορειοανατολικό Αιγαίο μέχρι και τις ακτές του Γιβραλτάρ κατά την τελευταία δεκαετία. Κοινοί τους παρονομαστές, πέρα από τις χιλιάδες απεγνωσμένες ψυχές που χάνονται ετησίως, είναι αφενός η αδρανής, αναποφάσιστη και κατά συνέπεια αναποτελεσματική γραφειοκρατία των Βρυξελλών, όπως και άλλων άβουλων διεθνών οργανισμών (βλ. ΟΗΕ), αφετέρου πλούσια μεν σε ισχύ, ενδεή όμως σε ηθική προαυτοκρατορικά καθεστώτα στην ανατολική πλευρά της γηραιάς ηπείρου.

Ενόσω συστατικά στοιχεία των σύγχρονων κρατικών και υπερεθνικών οντοτήτων οφείλουν να είναι τα τέσσερα «δ» -δημοκρατία, διοίκηση, δίκαιο και δικαιοσύνη-, ως απότοκα των μεγάλων επαναστατικών και ριζοσπαστικών ρευμάτων του 18ου και του 19ου αιώνα, εντούτοις η πραγματικότητα άλλα μαρτυρά. Στα κοινοτικά όργανα μπορεί φαινομενικά να κυριαρχούν οι αξίες της δημοκρατικής διακυβέρνησης και του κράτους δικαίου, εκλείπει, ωστόσο, η αποτελεσματική διοίκηση.

Συνεπεία τούτου, χώρες που σήμερα βρίσκονται στο επίκεντρο του προσφυγικού προβλήματος όπως η Πολωνία, μόλις πριν από λίγα έτη, ως επικεφαλής της εθνικιστικής συμμαχίας του Βίσεγκραντ, ύψωναν τείχη, παραβλέποντας όχι μόνο την ανθρώπινη δυστυχία, αλλά και τις προωθούμενες από τις ευρωπαϊκές αρχές οικείες δημόσιες πολιτικές, αδιαφορώντας ταυτόχρονα πλήρως για τις επιπτώσεις που προκαλούσε η εν λόγω στάση στους εταίρους τους στον ευρωπαϊκό νότο. Από την άλλη, ανατολικές μονοκρατορίες, εκμεταλλευόμενες τη διστακτικότητα σε επίπεδο Ε.Ε., όπως και τα διαχρονικά χάδια ορισμένων ηγεσιών της (λ.χ. Γερμανίας), διαιωνίζουν την αυταρχική φύση των καθεστώτων τους, καταπατώντας κάθε έννοια δημοκρατίας και δικαιωμάτων.

Οι Daron Acemoğlu και James A. Robinson στην εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη τους «Γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη;» (εκδ. Α.Α. Λιβάνη, 2013) προτάσσουν ως απάντηση στο εύλογο ερώτημά τους τον «φαύλο κύκλο των κλειστών θεσμών». Οπως επεξηγούν, επειδή ο πλούτος και η οικονομική ισχύς μπορούν να εξαγοράζουν την πολιτική ισχύ, με αυτόν τον τρόπο αναπαράγονται διαρκώς οι κλειστοί πολιτικοί και οικονομικοί θεσμοί, παρεμποδίζοντας την οικονομική μεγέθυνση και την ευημερία των λαών.

Ως εκ τούτου, από τη στιγμή που όχι μόνο δεν εξασφαλίζεται η δημοκρατική τάξη στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια και Κεντρική Αφρική, αλλά αντιθέτως καθίσταται επιτρεπτή και η ανάπτυξη ενός προαυτοκρατορικού αυταρχισμού ακριβώς έξω από τις θύρες του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, αποτελεσματική λύση στο προσφυγικό πρόβλημα σαφώς και δεν μπορεί να δοθεί. Για τον λόγο αυτό, όσες κυρώσεις κι αν επιβάλλονται στους υπαίτιούς του, η αντιμετώπισή του θα παραμένει επιδερμική εάν απουσιάζουν αποφασιστικές ηγεσίες, ικανές να επιβάλλουν την τάξη, αλλά και να μεριμνούν για την αποκατάσταση των επιζητούντων μια καλύτερη ζωή. Η υπεροχή, άλλωστε, σε ήθος του δυτικού πολιτισμού δεν έγκειται μοναχά στο «μη βλάπτειν», αλλά και στην εξασφάλιση του «ευ ζην» όλων όσων το δικαιούνται.

* διδάκτορας Διοικητικής Επιστήμης και Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η μαρμίτα του προσφυγικού
Μόνιμοι κάτοικοι και μετανάστες ολημερίς να... βράζουνε, το βράδυ να χυλώνουν, την άλλη να μαλώνουν!
Η μαρμίτα του προσφυγικού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η διορατική διαχείριση του προσφυγικού
Η φρίκη του πολέμου, που είναι γέννημα του ιμπεριαλισμού και του καπιταλισμού, μαζί με τη φτώχεια και τη δυστυχία που φέρνει η στυγνή εκμετάλλευση των αδύνατων από την παγκόσμια ολιγαρχία και τα συμφέροντά της...
Η διορατική διαχείριση του προσφυγικού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιδεολογικές αλχημείες σε καιρούς αμηχανίας
Δύσκολοι οι καιροί που ζούμε. Ο χώρος και ο χρόνος αλλάζουν γοργά, άνισα. Ο χώρος μικραίνει, για πλανητικό χωριό μιλάνε κάποιοι, σμίγει πολύμορφα ανθρώπους άγνωστους με ποικίλες ταυτότητες: ως εμπόρους και...
Ιδεολογικές αλχημείες σε καιρούς αμηχανίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Με τις «φοβίες» στην πλάτη;
Γενικότερα, τι φοβίζει τον «μετανάστη»; Τον «μέτοικο» του καιρού μας που δρα ως «έτερος», δηλαδή ως «ομοειδής άλλος» χωρίς να θέλει να εμφανίζεται ως «διαφορετικός άλλος», ενήλικας πάντως και υπεύθυνος για το...
Με τις «φοβίες» στην πλάτη;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κοιτώντας την Ανατολή
Πρώτες μέρες του νέου χρόνου. Χαράματα, στέκομαι πίσω απ’ τα τζαμλίκια του παραθύρου. Χαράζει η μέρα, ο ήλιος έρχεται ροδόχρους από την Ανατολή.
Κοιτώντας την Ανατολή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πρόσφυγες, μετανάστες, εκπατρισμένοι
Η χρησιμοποίηση νεολογισμών είναι χρήσιμη, ευπρόσδεκτη και θεμιτή, αφού μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τα φαινόμενα που ανακύπτουν και να περιγράψουμε ορθότερα την υφιστάμενη κατάσταση. Θα πρέπει να...
Πρόσφυγες, μετανάστες, εκπατρισμένοι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας